Kilka uwag o stylu i fenomenie dzieł Mariana Pankowskiego „Marian Pankowski to jeden z pisarzy żyjących na obczyźnie, których twórczość pozostaje w cieniu dorobku największych emigracyjnych sław. […] ten piszący po polsku twórca, mieszkający od końca wojny w Brukseli bardziej jest znany w kraju, w którym przyszło mu żyć, niż w kraju rodzinnym” – pisała w 2001 roku Krystyna Ruta-Rutkowska we wstępie do swej monografii Dramaturgia Mariana Pankowskiego. Problemy poetyki dramatu współczesnego. Sporo się zmieniło do tego czasu, jeśli chodzi o odkrywanie i przybliżanie sylwetki pochodzącego z Sanoka autora. Wznowiono jego dzieła w „modnych” seriach literackich, wzbudzając zainteresowanie i mediów, i czytelników osobą pisarza, zorganizowano konferencje poświęcone twórczości Panko, wydano …

SYLABUS [1989/2001–2009] Homoliteratura to umowne określenie stosowane coraz częściej w stosunku do tekstów pisanych przez i dla osób homoseksualnych albo zawierających motywy LGBT (Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender/Transsexual people). Uważa się bowiem powszechnie, jak zauważył Michał Tabaczyński w słowniku młodej polskiej kultury Tekstylia bis, że literaturę gejowską i lesbijską tworzą (tylko/głównie) osoby homoseksualne. To kryterium, bliskie (auto)biografizmowi, jednak nie wystarcza. Wprowadza się zatem dodatkowe – tematyczne. Homoliteratura (literackie homonarracje) w tym ujęciu za swój obszar zainteresowań czy po prostu temat (główny lub poboczny, jawny bądź ukryty) miałaby obierać problemy tożsamości płciowej i seksualnej (gender identity, sexual identity), świadomości i …

Refleksy Slam poetry stanowi połączenie twórczości słownej i performance’u. Tą nazwą określa się też imprezę, podczas której artyści przedstawiają swoje teksty, zdolności aktorskie czy wokalne (w improwizacjach słowno-muzycznych), a włączana do zabawy publiczność ocenia na bieżąco treść wierszy oraz umiejętności oratorskie poety. Widownia pełni rolę jury, wybierając najlepszego autora wieczoru. Impreza często przeradza się w rywalizację na teksty i stworzenie najlepszego wizerunku, swoiste „zapasy poetyckie”. Liczy się w nich nawiązanie kontaktu z publicznością i przekonujące wykonanie „trzyminutowca”. Stąd podporządkowanie stylistyki, kompozycji i treści tekstów wartości użytkowej – sprawdzalnej na knajpianej scenie. W slamie „spontaniczność, tematy bliskie codziennemu życiu, słowny …

Reminiscencja Określenie proza Północy zostało użyte po raz pierwszy przez Roberta Ostaszewskiego wobec twórczości Daniela Odiji, Mariusza Sieniewicza, Tomasza Białkowskiego, Joanny Wilengowskiej i Miłki Malzahn. Autor terminu uznał, że twórczość autorów z Warmii i Mazur jest „zorientowana na rzeczywistość”, próbuje „fotografować” ją przy użyciu „rozmaitych filtrów”, strategii pisania i poetyki (realizm, naturalizm, ekspresjonizm), a czasami nawet „zaangażowania”. Stara się przy tym przekroczyć roszczenia i granice „ja” na rzecz zbiorowych bolączek i obaw. Czasami kojarzono ją z nowym, generacyjnym światopoglądem (po lekturze Japońskiej wioski i Zębów Wilengowskiej).

Nieliterackie wyrazy zaangażowania Mianem prozy zaangażowanej określa się teksty programowo wyrażające indywidualne stanowisko wobec zjawisk społeczno-politycznych, pisarstwo wyczulone na problematykę ideologiczną i moralną współczesności. Ta forma wyrażania się ma swoje korzenie we francuskim personalizmie (Emmanuel Mounier) i egzystencjalizmie (Jean-Paul Sartre). W myśl koncepcji literatury zaangażowanej pisarz – jako intelektualista – winien czuć się odpowiedzialnym za losy świata, a nawet wpływać na nie swoją twórczością. Ona bowiem może być nośnikiem informacji i wpływać na postawy społeczne. Co ważne, pisarz zaangażowany wskazuje zmiany. zadania nie stanowi pokazanie świata, „jakim jest”, lecz jaki, jego zdaniem, powinien być. Nie pokazuje zatem świata, tylko jego obraz – …

Literary minimalism po polsku Jesienią 2006 redaktorzy pisma „Ha!art” postanowili wywołać publiczną i medialną dyskusję na temat pojawienia się (i nazwania) w polskiej literaturze nowego zjawiska – minimalizmu. Uczynili to podczas festiwalu „Pora Prozy 2” – z okazji wydania numeru monograficznego swojego nieregularnika. Zapożyczony z amerykańskiego literaturoznawstwa termin, określający w USA część nurtu nazywanego tam New Realism, miałby – w intencji autorów krakowskiego magazynu – zagościć przede wszystkim w dyskursie krytycznym towarzyszącym pisarstwu najmłodszych roczników. Dość kontrowersyjne założenia („import terminologii”, kolejna młodoliteracka „strategia promocyjna”) i dobór pisarzy („rasizm pokoleniowy”) spotkały się z dość sceptycznym lub negatywnym odbiorem wśród festiwalowych …

Czym jest artzin (art magazine)? Mówiąc najprościej: to pismo robione własnym sumptem przez zapalonych literatów bądź propagatorów jakiegoś zjawiska. Ziny zrobiły karierę w latach 90. jako prywatne arkusze „preparowane manufakturowo przez swoich autorów, najczęściej odbijane na ksero”, ale czasami też drukowane. Dystrybuowane były głównie za pośrednictwem poczty. Wydruki przygotowywano w „nieprofesjonalny” sposób (bez cenzury wewnętrznej i „autokorekty”), w edytorach tekstowych lub jako handmade. Okazują się pismami najczęściej domowej roboty. Idea ich tworzenia nawiązuje do koncepcji samowystarczalności, osobności i niezależności, jakie przyświecały chociażby nowofalowcom; ci na przełomie lat 60. i 70. – samodzielnie lub przy pomocy nieprofesjonalnego sprzętu drukarskiego – nielegalnie …

Termin „banalizm” wprowadził do krytycznego obiegu Paweł Dunin-Wąsowicz. Według pomysłodawcy miałby on oznaczać „nurt w najnowszej literaturze polskiej przejawiający się celowym pisaniem tekstów nieinteresujących”. Określenie zostało użyte (a właściwie dopisane przez szefa Lampy i Iskry Bożej) jako nadtytuł (Banalizm?) tłumaczenia tekstu Michaela Fleischera Overground: cechy charakterystyczne – tendencje – prądy, który wieńczył okazjonalnie wydaną antologię Xerofuria (Warszawa 1995). Niemiecki badacz polskiej literatury alternatywnej scharakteryzował w nim jeden z obszarów twórczości zinowej i dał przyczynek do Duninowego pojęcia. „To co codzienne, banalne i trywialne stanowi centrum wielu tekstów, «banalne» są zarówno tematy i poruszane problemy, jak i zastosowane środki, które służą do …