Ala al-Aswani, Chicago, przeł. Izabela Szybilska-Fiedorowicz, przedm. Marek M. Dziekan, Smak Słowa, Sopot 2010 (Kontynenty) Egipcjanie zdążyli już nazwać go następcą noblisty Nadżiba Mahfuza. Ludzie Zachodu namiętnie rozczytują się w przekładach jego barwnej, ale kontrowersyjnej dla ziomków prozy. Przyszła kolej na Polskę, by poznała jedną z perełek literatury arabskiej ostatnich lat – „Chicago” Ala al-Aswaniego. Powieść, przetłumaczona już na prawie 20 języków, ukazała się nakładem sopockiego wydawnictwa Smak Słowa, które poprzez swoją odkrywczą serię literacką Kontynenty prezentuje najciekawszą współczesną prozę z całego świata. „Chicago” to już druga opublikowana w Polsce książka egipskiego opowiadacza – wcześniej, w 2008 roku ukazał się u nas jego filmowy „Kair, historia pewnej …

ROZMOWA z Anną Świtajską z wydawnictwa Smak Słowa Sopocka oficyna Smak Słowa publikuje m.in. współczesną literaturę arabską i nową prozę ze Skandynawii. Tomek Charnas: Powinienem używać liczny pojedynczej czy mnogiej – w rozmowie o wydawnictwie, które miało jedną założycielkę, ale znalazło kilka osób do stałej współpracy przy tłumaczeniu, opracowywaniu i wydawaniu książek? Anna Świtajska: Wydaje mi się, że żadne wydawnictwo nie jest sprawą tylko jednego człowieka. Smak Słowa był i jest (i mam nadzieję: będzie) dziełem kilku zapaleńców i przyjaciół, którzy mi pomagali i nadal pomagają na wszystkich właściwie etapach. Są wśród nich między innymi wspaniali tłumacze, autorzy, składacze, plastycy, redaktorzy, dziennikarze i wiele innych osób, które znam od wielu lat i które zachęciły mnie do …

Bloomsday i perecomania w KRK Czerwiec to dla literatury czas szczególny. W tym miesiącu osadzona jest akcja dwóch arcydzieł XX wieku: „Ulissesa” Jamesa Joyce’a (16 czerwca 1904 roku) oraz „Życia. Instrukcji obsługi” Georges’a Pereca (23 czerwca 1975 roku). Dla uczczenia obu tych literackich „jednodniówek” wydawca „Życia. Instrukcji obsługi” – Korporacja Ha!art, wspólnie z Czytelnią Liberatury Małopolskiego Instytutu Kultury oraz klubem Lokator, organizuje cykl imprez pod hasłem: **Cała Polska czyta Joyce’a,

2 czerwca 2009: DEBIUTANCI na żywca w Krakowie Namnożyło się w KRK relacji i kontr(o)wersji wokół majowego saloonu feministyczno-genderowego z superKOBIETAMI… To jednak nie koniec zwrotu medialnego polskich pisarek i pisarzy oraz ludzi skupionych wokół magazynu kulturalnego „SPLOT”. Tylko **„POCZYTALNIA” ** umożliwia publice tak intensywne przeżycia i bliskie kontakty z autor(k)ami na żywo! Dlatego 2 czerwca odbędzie się V edycja cyklu promującego polską prozę – tym razem z młodymi piszącymi.

„Mój pierwszy raz” – parę szybkich do debiutantów (zamiast studium) – Ostatnio kolejne młode osoby piszące debiutują przed osiemnastką, jak by chciały Masłowskiej w parciu na papier dorównać… A oficyny szukają tu chwalebnej niszy wydawniczej lub zysku dla siebie. Nie za późno dla Was na „pierwszy raz”, by publicznie obnażać swoją literacką twórczość? Adam Przegaliński: Po pierwsze: nigdy za późno na pierwszy raz, jak by powiedział Lew-Starowicz. Po drugie: nic nie ujmując Masłowskiej, w Polsce mieszka 40 mln ludzi, pisze pewnie jedna czwarta, o czym warto, żeby dziennikarze pamiętali. Po trzecie: zapomniałem, kurczę, wiecie, ta trzydziestka na karku…

Daniel Pennac: Jak powieść, Szanowne dzieci Jeden z najbardziej błyskotliwych i oryginalnych współczesnych pisarzy francuskich należy do pokolenia, które przeżyło buntowniczy entuzjazm 1968 roku, a potem gorzkie rozczarowanie. Imał się różnych zawodów; pisywał eseje socjologiczne i pracował fizycznie. Dużo podróżował. Wreszcie zaczął wykładać literaturę francuską w renomowanym paryskim liceum. W 1985 roku debiutował powieścią „Wszystko dla potworów” („Au bonheur des orgres”, dosł. Potworom na zdrowie), która została entuzjastycznie przyjęta także w przekładach. „To powiew świeżości w literaturze francuskiej, to więcej niż kryminał, więcej niż makabreska, więcej niż humoreska; to świetna powieść psychologiczna, ostra satyra obyczajowa zaludniona niezapomnianymi, wzruszającymi postaciami. To …

Niccolò Ammaniti po polsku Rok temu, z okazji III edycji CZYTELMANII – Ogólnopolskiej Kampanii na Rzecz Wspierania Czytelnictwa – przypomniano (i bezpłatnie udostępniono rzeszom czytających) opowiadanie Niccola Ammanitiego pt. „Zoolog” (ze zbioru „Bagno”), o zombi na wyższej uczelni. przekomiczny, ale i poważny momentami utwór powinien być jednak dopiero wstępem do zaczytania się w profilmowych i czysto tekstowych utworach Italczyka… Łączy on realizm z czarnym humorem, potoczystą narrację z przekrzywieniem form.

Roberto Saviano, Gomorra. Podróż po imperium kamorry, tłum. i posł. Anna Pawłowska-Zampino, SW Czytelnik, Warszawa 2008 Erri de Luca, Montedidio, przeł. Marcin Wyrembelski, W.A.B., Warszawa 2009 (Don Kichot i Sancho Pansa) GOMORA i KAMORRA Gdy „Gomorra” ukazała się we Włoszech w 2006 roku, wywołała ogólny szok i powszechną dyskusję, choć właściwie nie ma w niej niczego, o czym nie byłoby wiadomo wcześniej z kronik kryminalnych w prasie, z dzienników radiowych i telewizyjnych. Ma się jednak wrażenie, jakby dopiero ta książka, napisana przez 27-letniego dziennikarza, otworzyła ludziom oczy. Wybitny intelektualista, niedawno zmarły dziennikarz Enzo Biagi stwierdził: „Saviano nie tylko obnażył potwora, ale potrafił wytłumaczyć jak nikt dotąd, na czym polega jego potworność”.

Bracia Florianowie, starszy Filip i młodszy Matei, w KRK Wydawnictwo Czarne i Rumuński Instytut Kultury serdecznie zapraszają na krakowskie spotkanie z Filipem Florianem i Mateiem Florianem, autorami książki „Starszy brat, młodszy brat”. 22 maja (piątek), godz. 19.00 Cafe Szafe, ul. Felicjanek 10 Spotkanie poprowadzi Szymon Kloska. O KSIĄŻCE Opowieść o cudownościach dzieciństwa, o najważniejszych meczach świata granych pod trzepakiem, o pierwszych ciasnych lakierkach, wymyślonych przyjaciołach znalezionych w słoiku z musztardą, o podjazdowej wojnie z sąsiadami, którym sika się do kwiatów, o mordowaniu pilniczkiem znienawidzonych lalek, o niepodległościowych bitwach w piaskownicy i uprzykrzonych towarzyszkach nauczycielkach z falującym biustem.

Kultura i Tolerancja z marszu Od 15 do 17 maja w Krakowie trwa festiwal „Queerowy Maj”. Będą to trzy dni wypełnione szeregiem wydarzeń towarzyszących krakowskiemu Marszowi Tolerancji. Skupione są one wokół kilku tematów – problematyki dyskryminacji osób nieheteroseksualnych, edukacji seksualnej oraz obecności i aktywności osób LGBTQ w przestrzeni publicznej. Będą też okazją do afirmacji różnorodności i wrażliwości środowiska LGBTQ. „Queerowy Maj” ma przyczynić się do integracji krakowskiej społeczności LGBTQ i trwałego umiejscowienia w przestrzeni miasta święta różnorodności. Głównym zamiarem jest dotarcie do mieszkańców Krakowa oraz zaproszenie ich do dialogu na temat otwartości i tolerancji wobec osób LGBTQ. Festiwal powstał dzięki współpracy osób i organizacji o różnorodnym profilu i …

3 * superwomen*: Joanna Bator, Katarzyna Bielas, Monika Mostowik Trzeba Wam kulturalnych odlotów? Chcecie czegoś więcej, ** twórczyń i twórców na żywo**? Zachęcamy do udziału w czwartej odsłonie literacko-dziennikarskiego cyklu „POCZYTALNIA”! Majowa edycja została pomyślana jako saloon feministyczno-genderowy z kobietami czytającymi, piszącymi i publikującymi dzisiaj. Krakowski Lokator ponownie otworzy się na ludzi książek i mediów, zapraszanych przez redakcję magazynu kulturalnego „SPLOT”. W popularnym klubie literatek i kielonków na atrakcyjnym Kazimierzu (ul. Krakowska 27), podczas urządzanego tam saloonu, pojawią się cenione prozatorki, znane m.in. z tekstów feminocentrycznych i genderowych tropów: Joanna Bator i Monika Mostowik, oraz krajowa mistrzyni wywiadu – Katarzyna Bielas.

Festiwal „Kultura dla Tolerancji” 2009 w KRK Zapraszamy na spotkanie z cyklu „Queer Café”: „HOMONARRACJE” 19 kwietnia (niedziela), godz. 13.00 JCC – Centrum Społeczności Żydowskiej w Krakowie ul. Miodowa 24 Paneliści: Lidka Krawczyk i Wojtek Kubiak („genderqueer”), Marcin Wilk (Gender Studies), Dominika Buczak („Gejdar”). Prowadzenie: Tomasz Charnas. Panel „HOMONARRACJE” stanie się interdyscyplinarną kontynuacją zeszłorocznej „Homoliteratury”, którą podczas KdT prezentowali redaktorzy, dziennikarze, pisarz i działaczka LGBTQ. Tym razem z problemami definiowania i nienazywalnego – co tyczy się lesbijek, gejów, bi, trans i queer – zmierzą się zaangażowani czy wpisywani w nurt, ale wychodzący „poza płeć” i tworzący często „poza płcią” artyści, kuratorzy, dziennikarze i krytycy.

Maciej Malicki, Ostatnia [sto czternaście opowiadań o tym samym], Czarne, Wołowiec 2009 (Linie Krajowe) Maciej Malicki (1945) zasłynął całkiem niedawno jako autor zapisujący spamiętane dni. Pierwszą książkę – z „takimi tam” impresjami, „błyskami” z pogranicza stylów, gatunków i konwencji – opublikował, mając pięćdziesiąt siedem lat. „Ostatnia” wydana oficjalnie publikacja Malickiego, ósma na rynku księgarskim, ujrzała światło dzienne w kwietniu 2009. Autor drogi postanowił więcej swoich tomów nie drukować w wydawnictwach, a jedynie wręczy je swoim ulubieńcom jako prezenty. Bo nie przestał zapisywać. Zdezerterował jedynie, na swój sposób, z ruchu literackiego.

Opowiadacze: Maciej Malicki i Wojciech Chmielewski w KRK 7 kwietnia odbędzie się trzecia edycja „POCZYTALNI” – maksymalistycznie zopowiadana, dzięki udziałowi cenionych i treściwych prozaików, profesjonalnie zanimowana, a przez to chętnie obgadywana na salonikach w mieście Kraka. Pokażemy, dlaczego – nie tylko zdaniem minimalistów – rozmiar ma znaczenie dla pisarza i czytelnika! Krakowski Lokator – o dziwo – przetrwał marcowe oblężenie zainteresowanych obieżyświatami i fantastycznymi niepodróżnikami. Ludzie (z) fundacji i magazynu SPLOT tym razem przejmują częściowo we władanie – duchem i ciałem – popularny klub literatek i kielonków na Kazimierzu (ul. Krakowska 27), by urządzić tam saloon literacki i spotkanie z autorami krótkich form prozatorskich.

Thomas Glavinic, Za sprawą nocy, przeł. Alicja i Jacek S. Burasowie, PIW, Warszawa 2008 (Kroki/Schritte) *Jak żyć w świecie, z którego przez noc zniknęło wszelkie życie? W świecie, w którym jest się życiem jedynym? * Trzydziestokilkuletni Wiedeńczyk któregoś ranka nie znajduje na wycieraczce codziennej gazety, z radia dobiega tylko szum, ekran telewizora pozostaje pusty, internet nie działa, dziewczyna nie odpowiada na SMS-y, ojciec nie podnosi słuchawki telefonu. Na ulicy, o tej porze zwykle wypełnionej zgiełkiem, zupełna cisza: ani śladu pojazdów, a także ludzi. Nie słychać nawet ptaków…

Uwe Johnson, Domniemania w sprawie Jakuba, przeł. Sława Lisiecka, posł. Zdzisław Jaskuła, Czytelnik, Warszawa 2008 (Kroki/Schritte) Powieść „Mutmassungen über Jakob” ukazała się w roku 1959 i została okrzyknięta „wielkim wyjątkiem” przez Hansa Magnusa Enzensbergera, który stwierdził też, że swoim debiutanckim utworem Uwe Johnson w przekonujący pod względem formalnym sposób zmierzył się z „wołającym o pomstę do nieba tematem podzielonych Niemiec”. Książka opowiada historię Jakuba Absa, który w październiku 1956 roku jako pracownik Niemieckich Kolei ma obowiązek priorytetowego odprawiania radzieckich transportów wojskowych, jadących stłumić powstanie na Węgrzech. W roku 1945 po wędrówce wraz z matką z Pomorza trafia do małego miasteczka Jerichow. Schronienia uciekinierom udzielają …

Christoph Ransmayr, Latająca góra, przeł. Jacek S. Buras, PIW, Warszawa 2007 (Kroki/Schritte) Odkąd większość poetów pożegnała się z mową wiązaną i zamiast regularnych wersów stosuje wolne rymy, a ponadto podzielony na strofy niejustowany skład, tu i ówdzie pojawiło się mylne mniemanie, że każdy niejustowany, to znaczy składający się z linijek nierównej wielkości tekst jest wierszem. To nieporozumienie. Skład niejustowany – czy inaczej: chorągiewkowy – jest wolny, nie stanowi wyłącznej własności poetów.

Autorka Słownika i Opowieści o starym dziecku w KRK Zapraszamy na spotkanie z niemiecką pisarką Jenny Erpenbeck 26 marca 2009 (czwartek), godz. 18.30 Dom Norymberski / klub Lokator ul. Krakowska 27 Jenny Erpenbeck urodziła się 1967 r. w Berlinie Wschodnim. Jest córką znanego fizyka i pisarza Johna Erpenbecka i Doris Kilias, tłumaczki z języków arabskich. Studiowała początkowo introligatorstwo i pracowała jako rekwizytorka w Państwowej Operze w Berlinie. Po ukończeniu teatrologii (studiowała m.in. u Petera Konwitschnego, Wernera Herzoga i Heinego Müllera) reżyserowała spektakle operowe w Berlinie i Grazu. Jest autorką sztuk teatralnych, m.in. „Koty żyją siedem razy” („Katzen haben sieben Leben”, 2000), i słuchowisk.

Bernhard Schlink, Lektor, przeł. Karolina Niedenthal, wyd. 2, Muza, Warszawa 2009 Romans nastolatka i starszej o dwadzieścia lat kobiety, dla których czytanie staje się rytuałem miłości. Znakomita powieść przetłumaczona na 39 języków, ostatnio ponownie wydana w filmowej okładce – w sam raz dla wielbicieli ekranizacji z oscarową kreacją Kate Winslet. Hanna jest piękna, pociągająca i znacznie starsza od piętnastoletniego Michaela, który zakochuje się w niej bez pamięci. Chłopak zaczyna bywać w jej domu. Ich romans szybko przeradza się w namiętność, a częścią miłosnego rytuału staje się czytanie na głos książek z kanonu światowej literatury. On zostaje jej lektorem, ona dzięki niemu mniej dotkliwie odczuwa samotność.

Dawid Grosman, Kto ze mną pobiegnie, przeł. Leszek Kwiatkowski, wyd. 2, W.A.B., Warszawa 2008 Eksstudent filozofii oraz wiedzy o teatrze na Uniwersytecie Hebrajskim. Mieszkaniec przedmieść Jerozolimy. Znany publicysta. Laureat międzynarodowych nagród literackich. Tłumaczony na 25 języków. Dawid Grosman (1954) jest uważany za jednego z najważniejszych współczesnych pisarzy izraelskich, chociaż w ojczyźnie bywa o nim głośno ze względu na głoszone publicznie poglądy, bezkompromisową postawę polityczną i prospołeczną. Autor „Kto ze mną pobiegnie” wielokrotnie wyrażał swoje zdecydowane sądy o rządach i narodach na „ziemi obiecanej” – podzielonych…

Adam Lipszyc: Ślad judaizmu w filozofii XX wieku Kukła filozofii, karzeł teologii O pożytkach i szkodliwości perspektywy teologicznej we współczesnej humanistyce 25 marca 2009 (środa) godz. 18.30 Bunkier Sztuki w Krakowie Spotkanie z cyklu „Przestrzeń kultury”: *wokół książki Adama Lipszyca „Ślad judaizmu w filozofii XX wieku”.* Udział biorą: Adam Lipszyc oraz Grzegorz Jankowicz i Jakub Momro (UJ). Co to jest filozofia żydowska? Jaka więź łączy z tradycją żydowską takich myślicieli, jak Walter Benjamin,

Czy sztuka jest wściekłym psem? Małopolski Instytut Kultury i redakcja „Czasu Kultury” zapraszają na spotkanie z cyklu „Nie ma co się bać, czyli czym jest sztuka według…". Marek Wasilewski opowie o swojej najnowszej książce, „Czy sztuka jest wściekłym psem?". W spotkaniu udział weźmie również Jakub Szufnarowski, praktyk i teoretyk fotografii. Biblioteka Sztuki Małopolskiego Instytutu Kultury Kraków, ul. Karmelicka 27 25 marca 2009 (środa), godz. 18.00 Najnowsza książka Marka Wasilewskiego, podobnie jak dwie jego poprzednie pozycje, zawiera eseje i rozmowy o sztuce z artystami i teoretykami sztuki. Mamy tu ważne teksty przekrojowe o sztuce mediów, o roli muzeów czy o kontrowersjach wokół styku sztuki i polityki. Są wnikliwe analizy twórczości m.in. Billa Violi, Matthew …

Sándor Márai, Sindbad powraca do domu, tłum. i posł. Teresa Worowska, Czytelnik, Warszawa 2008 (Nike) ZAPIS ODCHODZĄCEGO ŚWIATA Literatura węgierska miała swojego czarodzieja, który jak nikt inny potrafił opisać nastrój Węgier w ostatnich dziesięcioleciach Monarchii, atmosferę Budapesztu, lecz także małych miasteczek i wsi, przedstawić rozmaite szalone figury, dziwne i zachwycające typy, słowem, stworzyć świat gęsty, niepowtarzalny, i opowiedzieć o nim w charakterystycznym stylu, który rozpoznajemy od pierwszych zdań tekstu. Tym czarodziejem był Gyula Krúdy.

Mateusz Marczewski, Niewidzialni, Czarne, Wołowiec 2008 Mateusza Marczewskiego (1976) uszłoby nazywać poetą, pisarzem, reportażystą… Wedle uznania i znajomości jego książki z Czarnego bądź wypowiedzi wywiadowczych. – „Niewidzialni” to projekt czysto literacki – wszystko w tej książce opiera się na języku, język jest w niej metodą, a nie faktografia. Staram się opowiadać o problemie poprzez emocje. Co jest dla mnie ważniejsze, w którym kierunku chciałbym iść? Myślę, że jest to proza, nie tylko reportaż…

Balla, Niepokój. Wybór opowiadań, przeł. Jacek Bukowski, Pogranicze, Sejny 2008 (Meridian) WIECZÓR SŁOWACKI w Lokatorze Spotkanie z pisarzem Vladimírem Ballą, autorem tomu opowiadań Niepokój, rozmowa z tłumaczem książki, Jackiem Bukowskim oraz prezentacja wydawnictwa Koloman Kertész Bagala. 15 marca 2009 (niedziela) o godz. 19.00, klub LOKATOR, ul. Krakowska 27. Podpisujący się tylko nazwiskiem – Balla (1967), główny alchemik współczesnej prozy słowackiej, a w Polsce jeszcze mało znany, to niewątpliwie jeden z ciekawszych pisarzy współczesnych środkowej Europy. Opublikował sześć książek, które przysporzyły mu zarówno wielu wyznawców, jak i zagorzałych oponentów.

Pascal Mercier, Nocny pociąg do Lizbony, przeł. Magdalena Jatowska, Noir sur Blanc, Warszawa 2008 Deszczowy poranek w Bernie. Raimund Gregorius jak co dzień idzie do szkoły, w której od wielu lat uczy języków klasycznych. Na moście Kirchenfeld widzi piękną nieznajomą, szykującą się do samobójczego skoku… Wkrótce potem berneńskiemu nauczycielowi wpada w ręce książka portugalskiego autora, Amdeu de Prado. Pod wpływem tych dwóch okoliczności Gregorius, samotny intelektualista, w jednej chwili porzuci dotychczasowe uporządkowane życie: nieoczekiwanie, w połowie lekcji, wstaje i wychodzi ze szkoły. Nocnym pociągiem podąży do Lizbony, nie wiedząc, jakie tajemnice wyjawi mu to cudowne miasto. Jego przewodnikiem jest książka Portugalczyka, z którą nie rozstaje się ani na chwilę. Poruszony do głębi …

José Luís Peixoto, Puste spojrzenie, przeł. Wojciech Charchalis, Prószyński i S-ka, Warszawa 2008 Poetycka, hipnotyzująca powieść o miłości, cierpieniu i przeznaczeniu. W bezimiennej, zastygłej w czasie portugalskiej wiosce życie toczy się z dnia na dzień, na pograniczu jawy i snu. José, pastuch, dowiaduje się, że jego żona ma romans z olbrzymem. Dwaj bliźniacy, złączeni opuszkami palców, zakochują się w siedemdziesięcioletniej wdowie. Mieszka tu także mistrz ciesielski i ślepa prostytutka, która zostaje jego żoną.

Mia Cuoto: – * Ostatni lot flaminga*, przeł. Elżbieta Milewska, PIW, Warszawa 2005 (80 Światów) – * Naszyjnik z opowiadań*, wybór i oprac. Dorota Kwinta, Jakub Jankowski, José Carlos Dias, przedm. Eugeniusz Rzewuski, Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW–Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Warszawa 2008 (Biblioteka Iberyjska) – * Taras z uroczynem*, przeł. Elżbieta Milewska, Świat Książki, Warszawa 2009 (Lemur) – * Lunatyczna kraina*, Karakter, Kraków 2010 Moją rasą jestem ja, Jan Ptasznik. […]

V.S. Naipul, Marionetki, przeł. Maria Zborowska, Noir sur Blanc, Warszawa 2009 Czterdziestoletni Ralph Singh – pochodzący z hinduskiej rodziny osiadłej na karaibskiej wyspie Izabela – próbuje dokonać bilansu dotychczasowego życia, spisując swoje wspomnienia w małym hotelu na przedmieściach Londynu. Studiując w Anglii, pragnie oderwać się od swoich korzeni i wtopić bez reszty w kulturę Zachodu, jednakże, mimo małżeństwa z białą kobietą, okazuje się to niemożliwe. Wybiera zatem powrót na rodzinną Izabelę. Początkowo daje się unieść gorącej atmosferze kraju, którzy świeżo uzyskał niepodległość, włącza się w życie polityczne, dochodzi nawet na pewien czas do wysokich stanowisk w rządzie, ale ten epizod, podobnie jak małżeństwo, kończy się porażką, a sam Ralph Singh ostatecznie pozbywa się …

Lyonel Trouillot, Dzieci bohaterów, przeł. Jacek Giszczak, Karakter, Kraków 2009 Trzy dni wolności: tyle sobie dają winne dzieci, gdy jedno z nich morduje ojca, znienawidzonego przez wielu i przegranego życiowo Corazona. Colin i Mariela są rodzeństwem, mieszkają w slumsach na przedmieściach Port-au-Prince, głównego portu i stolicy Haiti. Żyją w rytm ciosów, jakie ojciec-skończony tyran wymierza biernej matce, oraz modlitw, które bogobojna służka chaty pana męża kieruje do Boga, oczekując na zmiłowanie. Dzieci mogą zaufać tylko sobie i instynktom: dlatego chłopak roztrzaskuje ojcu głowę i rodzeństwo ucieka.

Max Cegielski, Ignacy Karpowicz, Mateusz Marczewski w KRK Donosimy, że już 10 marca odbędzie się kolejna „POCZYTALNIA”. Po sukcesie lutowego wieczoru z „pisarzami fantastycznymi”, Aleksandrem Kościowem i Łukaszem Orbitowskim, na który przybyło więcej gości, niż gospodarze mogli na szybko upoić, trwają przygotowania do zaskakującej edycji saloonu „SPLOTU” z obieżyświatami i niepodróżnikami. …podróże są przereklamowane, zupełnie jak seks. W dawnych stuleciach, gdy podróżować było trudno, bo ani samolotów, ani TGV, ani karty płatniczej, w dawnych stuleciach podróżować to było coś. W czasach dzisiejszych podróżować każdy może, dlatego niepodróżować to jest coś. Niepodróżników należy szanować i hołubić, bo nie ma trudniejszej rzeczy, niż własne cztery litery utrzymać w zasięgu własnego …

Paul Stewart i Chris Riddell, Kroniki Kresu, Egmont, Warszawa 2008-2009 Dwóch autorów: Paul Stewart i Chris Riddell stanowią niespotykany tandem. Pisarz i rysownik wspólnie tworzą światy, postaci i historie, które potem oczarowują w wydawanych przez nich książkach. Pracują w charakterystycznych fazach, Stewart podsuwa Riddellowi fragmenty powieści i zalążki postaci do naszkicowania, które dalej rozwija, gdy rysownik je ukonkretni, a Riddell ze skarbca swoich szkicowników wyciąga miejsca, bestie i bohaterów, którzy tylko czekają, by dostać imię i jakąś, choćby epizodyczną rolę w powstającej fabule. Stewart jest pisarzem, twórcą literatury dziecięcej i młodzieżowej, sławnym ze swojej niezwykłej wyobraźni i poczucia humoru. Riddell wybitnym rysownikiem, który obok ilustracji do książek, …

Proza Łukasza Orbitowskiego (i jego portrety) Autora „Świętego Wrocławia” wielokrotnie nazywano najciekawszym polskim twórcą horrorów (jak twierdzi prozaik: ten gatunek „mówi sakramentalne TAK wszystkim przejawom ziemskiego życia”), klasyfikowanych zresztą jako realistyczne ze względu na świetnie oddany koloryt lokalny i wyjątkowy zmysł konstruowania przestrzeni, a przede wszystkim fantastyki – debiutował „Diabłem na Jabol Hill” w „Science Fiction” 2000, nr 1. „Jego utwory są swoistym połączeniem powiastki filozoficznej, […] prozy psychologicznej i ambitnej fantastyki” – witał młodego pisarza ciepłymi słowami Wojciech Kajtoch. Akcja na poły realistycznych opowiadań rozgrywa się najczęściej w rodzinnym mieście pisarza – Krakowie. W narracjach łatwo wychwycić pierwiastki realistyczne …

Aleksander Kościów, Przeproś. Przewodnik gracza Prozaik, kompozytor i altowiolista. Mieszka w Warszawie, mieście-przestrzeni dla swoich powieści. Wykłada kontrapunkt i inne przedmioty teoretyczne w tamtejszej Akademii Muzycznej. Laureat wielu konkursów kompozytorskich, stypendysta Fundacji Fulbrighta (2004). Wydał znakomicie przyjęte przez czytelników i recenzentów powieści: „Świat nura" (debiut literacki 2006 roku) i „Przeproś. Przewodnik gracza" – obie zostały finalistkami Paszportów „Polityki". Nie bez powodu. Popatrzmy na tegoroczną powieść… W dręczonej upałami Warszawie splatają się losy Marty poszukującej zaginionego synka i Błażeja, który po zerwaniu zaręczyn osiadł na mieliźnie życia, a także czternastoletniej Zuzanny, przeświadczonej, że jest bohaterką …

Mariusz Frukacz, 24 klatki na sekundę. Rozmowy o animacji, LOKATOR, Kraków 2008 Oficjalna promocja książki Mariusza Frukacza połączona z prezentacją wybranych filmów animowanych projektu „24 klatki na sekundę” oraz spotkanie z twórcami w KRAKOWIE: 7 marca 2009 (sobota) o godz. 19.00, klub LOKATOR, ul. Krakowska 27. Gośćmi Mariusza Frukacza będą m.in. Tomasz Głodek, Marta Pajek, Edyta Turczanik, Tomasz Siwiński. Animacja nie musi konkurować z widocznymi literatkami i piszącymi kielonkami lokatorskimi!

Nie tylko o miłości – gorętszej niż ogień piekielny, silniejszej niż śmierć, wiecznej jak czas… Wydawnictwo W.A.B. zaprasza na spotkanie z Andrew Davidsonem, autorem powieści Gargulec. Rozmowę z kanadyjskim pisarzem przeprowadzą Szymon Kloska i Tomasz Pindel (Instytut Książki). Spotkanie odbędzie się w czwartek, 5 marca, o godz. 18.00 w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Krakowie przy ul. Rajskiej 1 (sala nr 53, Dyskusyjny Klub Książki). Andrew Davidson w 1995 roku ukończył studia na wydziale literatury angielskiej. Kilka lat pracował jako nauczyciel w Japonii. Gargulec to jego pierwsza powieść (już bestseller w wielu krajach), do której przygotowywał się, zbierając materiały przez siedem lat.

Rusza POCZYTALNIA – saloon literacki SPLOTU w KRK Zapraszamy na pierwszą odsłonę cyklu POCZYTALNIA: Pisarze fantastyczni Spotkanie z zaproszonymi prozaikami, Aleksandrem Kościowem ** i ** Łukaszem Orbitowskim, poprowadzi Tomasz Charnas. Saloonowy wieczór odbędzie się 9 lutego o godz. 19.00 w Lokatorze przy ulicy Krakowskiej 27. Pamiętajcie: sezon prozatorski 2009 zaczyna się w poniedziałek! Wieczór z pisarzami fantastycznymi zainicjuje powstanie saloonu literackiego „SPLOTU” w Lokatorze. Każdego miesiąca prezentujemy jako pierwsi nowe książki polskich autorów!

To się czyta – TYLKO DOBRE KSIĄŻKI! Kto jeszcze próbuje przekonać (potencjalnych) czytelników, słuchaczy i podglądaczy, że – mimo utyskiwań cudownie żyjących sobie w telenowelowym świecie calineczek oraz gustownie skrojonych i przyprasowanych kopciuszków na łamach wybiórczych dzienniczków – w polskiej prozie ostatnich miesięcy można znaleźć pozycje ciekawe? Niewielu. A szkoda. Nie tylko dlatego, że świetne interpretacje pozostają w głowach, a najciekawsze rozmowy toczą się w kuluarach (bez kamer i mikrofonów), przy stolikach z piwem i w niemedialnych sporach.

2008. Antologia współczesnych polskich opowiadań, red. i posł. Andrzej Skrendo, Forma, Szczecin 2008 (Kwadrat) Uformowany na północy zbiór opowiadań współczesnych pisarzy w dużej mierze odzwierciedla to, co dzieje się obecnie w polskiej prozie. Zebrane w tomie utwory nie były dotąd publikowane, a większość z nich została napisana specjalnie z myślą o nim. W antologii znalazły się zarówno teksty nieco bardziej tradycyjne w podejściu do języka i reguł narracji, proza realistyczno-satyryczna, jak i awangardowa. Do pierwszej grupy należą teksty penetrujące i ujawniające za pomocą opisów potocznych zdarzeń sferę metafizyczną. Grupa druga to proza nadzwyczaj zabawna, żwawa oraz jędrna, pokazująca to, co doraźne, dojmujące i groteskowe. Grupę trzecią tworzą natomiast opowiadania autorów …

Rozmowa będzie możliwa! Kluboksięgarnia LOKATOR (ul. Krakowska 27) wraz z redakcją CZASU KULTURY zaprasza na krakowską promocję książki Jerzego Borowczyka i Michała Larka Rozmowa była możliwa. Wywiady z pisarzami Goście: Agata Bielik-Robson, Andrzej Stasiuk, Jerzy Borowczyk, Michał Larek Prowadzenie: Tomasz Charnas Termin: 5 lutego 2009 [czwartek], godz. 20.00 W książce redaktorów „Czasu Kultury” Agata Bielik-Robson dokonała krytycznego oglądu pisarstwa Andrzeja Stasiuka. Autor „Dukli” chce odpowiedzieć na zarzuty. Zainspirowani pisarskim sporem Jerzy Borowczyk i Michał Larek spróbują nakreślić portret artysty przełomu wieków wyłaniający się z wywiadów, które opublikowali w książce „Rozmowa była możliwa”. Krakowskie spotkanie będzie zatem dyskusją na temat roli intelektualisty i pisarza w …

WSTRĘT – monografia kulturalna i na poły naukowa W dobrych krakowskich galeriach, księgarniach, kawiarniach i pubach oraz wybranych punktach w całym kraju można już dostać kolejne wydanie bezpłatnego pisma kulturalno-artystycznego „Splot". Piąty już numer magazynu ujotowców i przyjaciół przybrał postać zeszytu monograficznego, tym razem zatytułowanego „Wstręt". „Splot" zaczynał jako pismo Instytutu Filmoznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego i wydawany był w niewielkim nakładzie. Dzięki współpracy studentów z różnych kierunków i uczelni (dziennikarstwo, polonistyka, historia sztuki, filmoznawstwo UJ, ASP, Uniwersytet Śląski, Uniwersytet Warszawski) udało się poszerzyć zarówno tematykę, której dotyka kwartalnik, jak również możliwości dotarcia do szerszego grona czytelników. …

Bernadetta Darska: – * Ucieczki i powroty. Obrazy rzeczywistości w prozie najnowszej*, Olsztyn 2006 – * Czas Fem. Przewodnik po prasie feministycznej i tematach kobiecych w czasopismach kulturalnych po 1989 roku*, Olsztyn 2008 Śledzących zmierzch i upadek proksiążkowych czasopism zaskoczy swoim wnętrzem opasły tom Bernadetty Darskiej „Czas Fem”. Opublikowany nakładem wydawnictwa Portret „Przewodnik po prasie feministycznej i tematach kobiecych w czasopismach kulturalnych po 1989 roku” kontynuuje wysiłek podjęty przez poznański zespół Przemysława Czaplińskiego nad „Kalendarium życia literackiego 1976–2000” oraz – w sposób właściwy monografiom – przewartościowuje dokonania poprzedników i po swojemu, fragmentarycznie tworzy ciąg dalszy historii recepcji tekstów współczesnych – zawartych w …

Marguerite Duras, Kochanek, przeł. Loda Kałuska, Znak, Kraków 2007 Osoba pisząca książki musi pozostawać w stałej izolacji od innych ludzi. To najważniejszy wymiar samotności. Samotność tekstu – samotność autora. Wyraźnie zainspirowana tekstem L’Amant Szwedka Bodil Malmsten w tomie Cena wody w Finistčre przypomina: „Marguerite Duras, jeśli nie była zadowolona z książki, pisała ją na nowo. Opowiadała tę samą historię, ale w innej tonacji, z innego punktu widzenia. Opowieść w Kochanku, książce, która przyniosła jej nagrody i sławę, została przepisana na nowo od początku do końca. Kochanek był zbyt płytki – uważała Marguerite Duras”.

Michel Schneider, Marilyn, ostatnie seanse, przeł. Jacek Giszczak, Znak, Kraków 2008 W twórczości Michela Schneidera wyraźnie widać fascynację życiem sławnych ludzi, głównie muzyków i pisarzy. Często sięga po formę fabularyzowanej biografii czy powieści biograficznej, osiągając mistrzostwo właśnie w książce o Marilyn Monroe. Do swoich bohaterów podchodzi głównie od dwóch stron – po pierwsze jako psychoanalityk, po drugie – próbując przyjrzeć się ich życiu poprzez pryzmat śmierci. Taki właśnie charakter ma książka o Marilyn. W książce Schneider tworzy własną interpretację tajemniczej śmierci aktorki. Jak powtarza za Trumanem Capote, w odpowiedzi na spekulacje dotyczące domniemanego zabójstwa aktorki: to śmierć ją zabiła, nikt inny. Śmierć, rozumiana jako nieodparty impuls, zgodny z zawiłą …

Aminatta Forna, Kamienie przodków, przeł. Ewa Horodyska, W.A.B., Warszawa 2008 (Seria z Miotłą) Po śmierci dziadka Abie dziedziczy plantację kawy w Afryce. Przyjeżdża tam z Londynu, by odebrać spadek. Na podupadłej plantacji dziewczyna wsłuchuje się w głosy z przeszłości, przenosi w świat dzieciństwa. Pomagają jej w tym opowieści ciotek - Mariamy, Hawy, Serah i Asany - córek czterech z jedenastu żon dziadka. Kobiety, które dożyły już późnej starości, mówią o swoich marzeniach, po raz pierwszy wyrzucają z siebie dręczące je tajemnice, opowiadają o wstydliwych i bolesnych wydarzeniach. Ich losy dopełniają się wzajemnie, układają w historię rodziny, małej społeczności wiejskiej i całego narodu.

DUMA AFR(OAMER)YKAŃSKIEJ KOBIETY: Alice Walker, Toni Morrison i Ken Bugul Inicjatorki ruchu Black American Feminism wystąpiły publicznie jako jedne z pierwszych mniejszości pośród kobiet świata, by zwrócić uwagę na brak zrozumienia specyfiki sytuacji innych ras, narodów i kultur. Czarny feminizm skupia się na problemach „czarnej tożsamości”. Rozwinął się na bazie lewicowego aktywizmu, w niektórych miejscach zbliżony do feminizmu socjalistycznego, jednak głównym zagadnieniem poruszanym w tej teorii jest to, że kobiety czarne mają inne doświadczenia niż białe, ich problemy różnią się głównie ze względu na odmienne warunki społeczne (spuścizna niewolnictwa) i rasizm (segregacja, dyskryminacja w prawach i dostępie do „źródeł”). Ponadto czarne kobiety są prześladowane i upokarzane nie tylko …

Gerard Clarke, Truman Capote. Biografia, przeł. Jarosław Mikos, PIW, Warszawa 2008 (Oto człowiek) *Jest jeden jedyny T.C. Nie było nikogo takiego przede mną. I nie będzie po mnie.* (Truman Capote w rozmowie z czerwca 1984 roku) Biografia 2008 roku w rankingu Radia Kraków: To się czyta! Gerald Clarke (1937) – amerykański dziennikarz i pisarz, współpracownik takich czasopism, jak „The Atlantic Monthly”, „Esquire”, „The New Republic”, Rolling Stone”, „Time”, zasłynął jako autor znakomitych portretów pisarzy, aktorów i reżyserów, a także wywiadów z nimi. Ma w swoim dorobku dwie bestsellerowe biografie: spolszczoną i rewelacyjnie wydaną przez PIW „Capote. A Biography” (wyd. oryg. 1988) oraz „Get Happy. The Life of Judy Garland” (2000). Jest także redaktorem tomu listów Trumana Capote’a …

Czarno na białym: po-wieści J.M. Coetzee, Hańba J.M. Coetzee urodził się w 1940 w Cape Town w RPA w rodzinie o korzeniach niemieckich i brytyjskich. Pierwszym językiem przyszłego pisarza był angielski. Na początku lat 60. Coetzee wyjechał do Anglii, gdzie pracował jako programista komputerowy. Potem studiował literaturę w Nowym Jorku. W 1984 otrzymał tytuł profesora literatury w Cape Town. W 2002 wyjechał do Australii, gdzie obecnie wykłada na Uniwersytecie w Adelajdzie. Jako pisarz Coetzee debiutował w 1974, międzynarodowy rozgłos zyskała dopiero jego powieść „Czekając na barbarzyńców”. Pierwszego Bookera (za najlepszą powieść anglojęzyczną) dostał w 1983 za „Życie i czasy Michaela K.”. Drugi raz uhonorowano go tą nagrodą w 1999 roku za „Hańbę”. W 2008 roku wyświetlano ekranizację …

Rafał Pankowski, Rasizm a kultura popularna, Trio, Warszawa 2006 Niewiele jest w historii świata zjawisk społecznych, które spotykałyby się z tak powszechnym potępieniem, jak rasizm. Przejawem jednoznacznie negatywnych ocen są zarówno najwyższej rangi dokumenty ONZ, jak i wystąpienia największych autorytetów ludzkości, religijnych i świeckich. Pomimo to rasizm trwa. Dowodem jego żywotności we współczesnym świecie jest nie tylko pojawianie się na nowo elementów tej ideologii w dyskursie politycznym, ale także globalna niesprawiedliwość dramatycznie pogłębiającej się, trudnej wręcz do ogarnięcia, przepaści o charakterze społeczno– ekonomicznym, która utrwala hierarchie rasowe, będące bezpośrednim spadkiem epoki kolonialnej. Uporczywe trwanie rasizmu, trudny do zakwestionowania fakt społeczny …

Christopher Wilson, Ballada o Lee Cottonie, przeł. M. Potulny, Niebieska Studnia, Warszawa 2007 Całe życie prześladują mnie za niewłaściwy kolor skóry, płeć, umawianie się z nieodpowiednimi osobami albo za to, że mieszkam nie tam gdzie trzeba. Nikt nie jest tym, kim się urodził – jesteśmy tym, kim chcemy być. Dlatego pozwól, że sama wybiorę sobie płeć. Będę ubierać się tak jak chcę. Będę robić, co mi się podoba. Będę kochać, kogo zapragnę. Będę mówić, co chce i kiedy chcę.

CAMPania. Zjawisko campu we współczesnej kulturze, pod red. P. Oczki, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2008 (Idee) Co to jest camp? Czy camp to kicz? Czy może sposób myślenia? „CAMPania. Zjawisko campu we współczesnej kulturze” przedstawia teksty młodych badaczy, którzy starają się zdefiniować lub redefiniować pojęcie campu. Opisują jego miejsce w literaturze, kinie i sztuce, zwłaszcza polskiej. Książka zawiera teksty teoretyczne, a także monograficzne eseje − o katolicyzmie, konsumpcji, queer.

Jeffrey Eugenides, Middlesex, przeł. W. Kurylak, Sonia Draga, Katowice 2004 Wiosną 1974 roku Calliope Stephanides, uczennica szkoły dla dziewcząt w Grosse Point, Michigan, odkrywa w sobie pociąg fizyczny do koleżanki z klasy, truskawkowej blondyny, namiętnej palaczki papierosów, przejawiającej wyraźne talenty aktorskie. Pasja, jaka rozwija się ukradkiem pomiędzy nimi - równolegle z brakiem dojrzewania u Callie - prowadzi tę drugą do podejrzeń, że jest inna niż reszta dziewcząt. W rzeczywistości jednak nie jest w ogóle dziewczyną.

Mehmet Murat Somer, Zabójstwo Buziaczka, przeł. A. Polat, Prószyński i S-ka, Warszawa 2008. …moje powieści są jak cappuccino, z pianką i dużą ilością ozdób na wierzchu, ale pod nimi z czarnym wnętrzem. Jak wyjaśniał wizytujący w Polsce autor, pomysł na proludzkie książki z cyklu Hop-Cziki-Yaya wziął się z chęci wypełnienia pewnej niszy na rynku literatury – ponieważ nikt jeszcze nie pisał o detektywie transwestycie. Tureccy crossdresserzy krzątali się do tej pory jedynie epizodycznie po kartach powieści spolszczanego noblisty Orhana Pamuka. Wizytatorzy Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie mieli przedsmak transgenderycznej przygody literacko-performance’owej, wybierając się na spektakl Pułapka na myszy na tutejszej Małej Scenie. Przeniesiona na deski teatru za sprawą Olgi …

Orhan Pamuk, Nazywam się Czerwień, tłum. Danuta Chmielowska, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007 Główny bohater imieniem Black zostaje wezwany do Istambułu po dwunastoletniej nieobecności – podróżach do Persji i oddalonych zakątków imperium. Wzywa go jego wujek ze strony matki, Enishte Effendi – mistrz manuskryptów tworzonych dla sułtana i ojciec dawnej miłości Blacka, Shekure’y, której ręki odmówił siostrzeńcowi. Black to były członek studia miniatur, malujący arcydzieła dla sułtana. Miniaturzyści są wybraną grupą ludzi; ich zadaniem jest tworzenie ilustracji do starych dzieł tureckich. Czterech z nich: Butterfly, Stork, Olive i Elegant (to ich pseudonimy) zostają zatrudnieni do tajnego projektu, nadzorowanego przez samego sułtana. Ma to być stworzenie na tysięczną rocznicę ucieczki …

Feridun Zaimoglu, Leyla, przeł. Elżbieta Kalinowska, Czarne, Wołowiec 2008 (Inna Europa, Inna Literatura) Wydawnictwo Czarne oraz Goethe-Institut w Krakowie zapraszają na spotkanie z Feridunem Zaimoglu połączone z prezentacją jego docenionej już także w Polsce powieści „Leyla”. 11 grudnia (czwartek), godz. 18.30 Goethe-Institut, Rynek Główny 20 Prowadzenie: Paweł Zarychta Feridun Zaimoglu urodził się w 1964 roku w Turcji, skąd w 1973 r. wyemigrował wraz z rodziną do Niemiec. Studiował sztukę i medycynę w Kilonii, gdzie mieszka do dziś. Jest znany przede wszystkim jako malarz (artysta zainicjował działanie grupy kanak attak) i prozaik niemieckojęzyczny, ale para się także dziennikarstwem, eseistyką i dramaturgią. Debiutował książką „Kanak-Sprak” (1995). Jego „Abschaum. Roman” (1997) …

Daniel Kalder, Zagubiony kosmonauta, przeł. Maciej Ignaczak i Piotr Siemion, Czarne, Wołowiec 2008 Literatura to jedno, a życie – to co innego. Nie wiem, czy to kwestia mojego poczucia humoru czy raczej rodzaj strategii artystycznej. Ironia pozwala na jednoczesne mówienie poważnych rzeczy w niepoważnej osnowie. Mnie to odpowiada. Nie jestem z tych, którzy biją się w pierś i oświadczają, jak bardzo głębokie są ich przemyślenia. Daniel Kalder to 34-letni Szkot z Fife, który ostatnie dziesięć lat spędził w byłym Związku Radzieckim. Podejmował się tam najrozmaitszych zajęć i – jak zaznacza – nie zaliczył chyba tylko handlu bronią i ludzkimi organami. Rosja mu się spodobała: „Tam szybko odkryłem w sobie zamiłowanie do życia w społeczeństwie znajdującym się w stanie swobodnego upadku Każdego …

Sańkja i jego autor debiutują w Krakowie Zbliża się krakowskie spotkanie z zabójczo dobrym, działającym na czytelniczki i onieśmielającym wielu gości w prozie rosyjskiego pisarza – Zachar Prilepin pojawi się już dziś w Jaszczurach. Rozmowa z autorem „Sańkji” toczyć się będzie nie tylko wokół tytułowego bohatera i jego historii czy modeli współczesnej literatury rosyjskiej, ale też zahaczy o sprawy okiełznanej (idei) rewolucji, próby zrozumienia opisywanej Rosji – „ponurego kraju” nie (?) dla ludzi…

Alberto Fuguet, Filmy mojego życia, tłum. Marcin Sarna, muchaniesiada.com, Kraków 2008 (postm@condo) Alberto Fuguet, urodzony w Santiago de Chile w 1964 roku, to jeden z najbardziej znanych twórców tak zwanego pokolenia McOndo – i jego współzałożyciel (razem z Sergio Gómezem). Pierwsze trzynaście lat życia Fuguet spędził w Kalifornii, by potem przenieść się do Chile, gdzie już na studiach dał się poznać jako interesujący prozaik. Tyle że jego proza odbiegała od standardów latynoamerykańskiej beletrystyki: Chilijczyk pisał o wielkim mieście, o życiu współczesnych młodych ludzi, i to we frenetycznym stylu – próżno było szukać u niego choćby śladów tak popularnego realizmu magicznego. To zresztą sprawiło, że kiedy młodociany twórca trafił na Writers’ Workshop na Uniwersytecie w Iowa, …

Rodrigo Fresán, Ogrody Kensington W pewną długą noc angielski pisarz Peter Hook opowiada dziwną i niejednoznaczną historię życia J.M. Barriego, twórcy Piotrusia Pana, a zarazem odsłania swoje tajemnice: narkotyczne dzieciństwo w psychodelicznych latach sześćdziesiątych, karierę pisarza bestsellerowych powieści o Jimie Yangu, mroczną winę i jeszcze mroczniejsze zamiary. Barrie to skomplikowana postać: dramatyczne wydarzenia z dzieciństwa sprawiły, że – niczym jego słynny bohater – nigdy nie chciał dorosnąć. A najpiękniejsze chwile dorosłego życia spędził bawiąc się z małymi braćmi Llewelyn Davies, którzy stali się inspiracją do jego najsłynniejszego działa i na których życiu odcisnął wieloznaczne piętno. Takie samo, jak na małym Peterze Hooku odcisnęła lektura Piotrusia Pana i szalona, …

Tobie Lolness, Miś Paddington, Piotruś Pan, bracia Hardy i inni W jednej chwili i mały chłopiec może zostać bohaterem, czy to literackim, czy to psychospołecznym (głównym w tekście lub epizodycznym – w życiu) – udowadnia francuski pisarz i dramaturg. Timothée de Fombelle za Tobiego, swoją debiutancką powieść, otrzymał we Francji prestiżową Nagrodę im. A. Saint-Exupéry’ego. Dalszy ciąg przygód młodego Lolnessa, Les Yeux d’Elisha, już wkrótce w Polsce – zapowiada wydawca.

Duże dzieci bajki piszą Henning Mankell Pies, który biegł ku gwieździe (Hunden som sprang mot en stjärna) Henning Mankell jako autor książek dla dzieci? I to ilu! Szwedzki pisarz, znany na świecie jako twórca poczytnych powieści kryminalnych, w których głównym bohaterem jest komisarz z Ystad, Kurt Wallander, potrafi też zajmująco snuć historie dla młodszych czytelników. Przede wszystkim – dla czytelników powyżej 9. roku życia, do nich bowiem adresowana jest powieść Pies, który biegł ku gwieździe.

Joanna Fabicka, Seks i inne przykrości, W.A.B., Warszawa 2005 Niechaj nie drżą ze strachu matki swoich synów ani tatusiowie swoich córeczek na wieść o tym, że – jako zaangażowani poloniści – jawnie i z premedytacją zalecamy do samodzielnej lektury książkę zatytułowaną „Seks i inne przykrości”. Powieść Joanny Fabickiej należy przypisać do nurtu popularnej prozy młodzieżowej, ale niosącej ze sobą wiele wartości, przede wszystkim poznawczych. Zarówno dla nastolatków (przeżywających bolączki dojrzewania: domowe i szkolne piekiełko, dylematy tożsamościowe, chuć), jak i rodziców, nauczycieli, którym trudno uwierzyć, że czas inicjacji seksualnej młodych Polaków przypada na okolice osiemnastki (wersja optymistyczna) albo wcześniej. No i staje się porównywalny z osiągnięciami statystycznymi krajów …

Zoran Ferić, Pułapka na myszy Walta Disneya, przeł. Gordana Đurđev i in., Sejny, Pogranicze 2007 (Meridian) Pisarz i gimnazjalny nauczyciel. Przewodnik młodzieży po języku i literaturze chorwackiej oraz wytrawny opowiadacz. Zoran Ferić, ciało pedagogiczne i literacka dusza, uważany jest za mistrza krótkich form, autora obdarzonego niezwykłą fantazją i humorem. Zagrzebianina z przymrużeniem oka okrzyknięto Monty Pythonem literatury chorwackiej. Sławę przyniosła mu Pułapka na myszy Walta Disneya, za którą w Chorwacji otrzymał nagrodę Dekada dla najlepszej książki dziesięciolecia. Składa się na nią dziesięć historii z fantastyczno-groteskowej rzeczywistości byłej Jugosławii.

Fantastyczny Chorwat debiutuje w Krakowie Zapraszamy na polską premierę książki ZORANA KRUŠVARA Najlepszy na świecie Tom wydano nakładem Towarzystwa Słowaków w Polsce (www.tsp.org.pl). 4 grudnia (czwartek), godz. 18.00 Dom Kultury Podgórze, ul. Krasickiego 18/20 O książce będą rozmawiać: tłumaczka AGNIESZKA ŻUCHOWSKA-ARENT oraz krytyk Tomasz Charnas. Promocja zbioru opowiadań chorwackiego pisarza (z grafikami Piotra Górnikiewicza) odbędzie się przy wsparciu wizualnym (i) autora, który przemówi do czytelników ze srebrnego ekranu. O KSIĄŻCE

Dubravka Ugrešić, Nikogo nie ma w domu, przeł. Dorota Jovanka Mentzel-Cirlić, Znak, Kraków 2008 – Dubravka jest ucieleśnieniem duchowej urody Chorwacji w literaturze – pisał Adam Michnik. – Jej książki to błyskotliwa intelektualnie analiza problemów współczesności ważnych dla nas wszystkich. „…proponuję z tego miejsca, by wznieść pomnik nieznanemu polskiemu hydraulikowi w rozlicznych europejskich miastach. Dlaczego? Dlatego że polski hydraulik jest pierwszą ofiarą europejskiego zjednoczenia, zwłaszcza zaś idei poszerzania Europy. Ponieważ o polskim hydrauliku wszyscy mówią ze strachem i nienawiścią – zepchnął w cień nawet przysłowiowo znienawidzonych Romów – pomnik winien składać się tylko z cokołu. A na cokole niech zostanie wyryty prosty i smutny napis: Pomnik Nieznanego Polskiego …

Miljenko Jergović, Ruta Tannenbaum, tłum. Magdalena Petryńska, Czarne, Wołowiec 2008 (Inna Europa, Inna Literatura) Wieści o tytułowej Rucie Tannenbaum, ulubienicy przedwojennej zagrzebskiej sceny teatralnej, docierają nawet do Hitlera. Jednak po ogłoszeniu w 1941 Niezależnego Państwa Chorwackiego Ruta budzi się pewnego dnia jako zwykła Żydówka i jej życie gwałtownie się zmienia… Fabularyzowana biografia, albo jej próba, Lei Deutsch, zwanej chorwacką Shirley Temple. Wnikliwe studium drobnomieszczaństwa w Zagrzebiu. Jergović bierze pod lupę dusze zwykłych ludzi, którzy nagle stają się żądnymi krwi ustaszami, a wtedy w miejsce życzliwej ironii i humoru wkrada się autentyczny gniew.

Gustavo Nielsen, Auschwitz, tłum. i posł. Tomasz Pindel, muchaniesiada.com, Kraków 2009(postm@condo) Auschwitz to nie tylko symbol Holokaustu, Auschwitz to metafora zła. Ale także nazwisko Rosany, którą w Klubie Izraelskim podrywa pewnej nocy Berto. Kim jest Berto? Berto to człowiek zionący nienawiścią: nienawidzi emigrantów, palaczy, kobiet, Żydów, dzieci, a na jego nocnym stoliku leży egzemplarz „Mein Kampf”. Kim jest Rosana Auschwitz? To już znacznie trudniejsze pytanie. Wszystko wskazuje na to, że Rosana zastawiła na Berta pułapkę – absurdalną, niezrozumiałą, perfidną. Berto próbuje zrozumieć jej grę, a czytelnik staje przed dylematem: czy to skrajna paranoja czy jednak pozaziemski spisek?

Daniel Katz, Kobieta pułkownika, przeł. Sebastian Musielak, Czarne, Wołowiec 2007 Fiński pisarz Daniel Katz i jego tłumacz, Sebastian Musielak, udowodnili, że warto zaglądać do prozy autorów z tego zimnego kraju, promować ją namiętnie. Polaka wyróżniono zresztą Nagrodą „Literatury na Świecie” za dokonaną w imponujący sposób translację Kobiety pułkownika. Co w niej się dzieje? Pewnego burzowego wieczoru Henryk Watra, nauczyciel historii, wychodzi z domu, by naprawić naderwany przez wzburzoną wodę pomost. Jednakże deski ulegają sile żywiołu i unoszą mężczyznę w dół rzeki. Jego podróż kończy się równie niespodziewanie na pomoście przynależącym do domostwa niewidomego pułkownika. Nauczyciel jeszcze nie wie, że to zdarzenie na zawsze odmieni jego życie. W jego uporządkowany świat – wraz z …

Gilad Atzmon, Moja jedna jedyna miłość, tłum. Agnieszka Nowakowska, Czarne, Wołowiec 2008 Pojawił się konkurent dla Etgara Kereta i jego literackich ziomali! Bohater artystycznie pozytywny – choćby w negatywach. „Izraelczyk, który woli, by określać go jako Palestyńczyka, Żyd, który sam siebie nazywa eks-Żydem, saksofonista i klarnecista, pisarz, filozof i niespełniony pilot”. Efekt literacki? „Kąśliwa satyra na tożsamość żydowską, syjonizm i seks”. Narracja wywiadowcza „o żydowskim trębaczu, który przez pomyłkę znalazł się w polu działania izraelskich szpiegów”. Kierunek działania: „syjonizm, żydowskie poczucie wyjątkowości, izraelski aparat szpiegowski i nadużywanie odwołań do Holokaustu”.

Dina Rubina, Syndykat, tłum. Margarita Bartosik, Muza, Warszawa 2008 Wymyślam świat na nowo, ale nie odklejam się od rzeczywistości. Urodzona w Taszkencie w 1953 roku Dina Rubina zadebiutowała w wieku 16 lat w młodzieżowym czasopiśmie literackim „Juność”, a mając 25 lat została członkinią Związku Pisarzy. Jedno z jej opowiadań zostało sfilmowane, a kilka innych wystawiano w moskiewskich teatrach po jej przeprowadzce do stolicy. Rozgłos zyskała jednak w latach 90., już na emigracji w Izraelu.

Dominika Buczak, Mike Urbaniak, Gejdar, Korporacja Ha!art, Kraków 2008 (Prywatne/Publiczne) Korporacja Ha!art i Klub Bunkra Sztuki zapraszają na krakowską premierę tomu wywiadów „Gejdar” Dominiki Buczak i Mike’a Urbaniaka, pierwszej tak szczerej rozmowy o polskim homoseksualizmie. Spotkanie odbywa się w ramach cyklu „Pre-texty”. 27 listopada 2008 (czwartek), godz. 18.30 Bunkier Sztuki, pl. Szczepański 3a, Kraków Z autorami rozmawiać będzie Piotr Oczko. Po spotkaniu przewidziano afterparty w klubie Miejsce na Kazimierzu (ul. Estery 1).

Howard Jacobson, Wieczory kaluki, tłum. Maciej Świerkocki, Cyklady, Warszawa 2008 *Jest w tej książce dziki, pełen złości, gromki i szyderczy śmiech, ale to śmiech na krawędzi. Komedia kataklizmu. * 500 stron, jeden człowiek wobec drugiego… i wszystkiego, o łączy lub dzieli. Max Glickman, brytyjski Żyd mieszkający w Crumpsall Park, powinien wieść pogodne życie u boku swej eleganckiej matki urządzającej wieczorki dla przyjaciół, którzy uwielbiają niemal tak samo jak ona karcianą grę kaluki, oraz ojca ateisty obwieszającego ściany zdjęciami ulubionych mistrzów boksu. Ale inne głosy szepczą mu uwodzicielsko o Buchenwaldzie, eksterminacji i niemożności zapomnienia.

Michał Moszkowicz, Psi paszport, Biblioteka Midrasza, Warszawa 2008 W związku z wydarzeniami marcowymi 1968 polscy Żydzi masowo opuścili Polskę, wygnani przez PZPR. Jednym z emigrantów z biletem w jedną stronę był Michał Moszkowicz, ówczesny student wydziału filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Moszkowicz wcale nie chciał wyjeżdżać, ale został do tego zmuszony ze względu na swoje pochodzenie. Urodzony w Rosji z żydowskich rodziców w wieku pięciu lat wyjechał wraz z nimi do Polski. Jako dorosłego człowieka zmuszono go do zmiany kraju, w którym mógłby żyć. Został Polakiem ze Skandynawii, autorem czekającym na odkrycie. Dopiero teraz, w 20008 roku do Biblioteki „Midrasza” dołączyła książka Michała Moszkowicza zatytułowana „Psi paszport”. Po raz pierwszy mamy szansę przeczytać opowiadania …

Wokół tomu Była Żydówka, nie ma Żydówki Na zaproszenie Krytyki Politycznej i Miasta Gdyni przyjechał do Polski Marian Pankowski. Pisarz odwiedził już wybrzeże, rozmawiał i podpisywał książki w Warszawie. We czwartek, 20 listopada profesor z Brukseli spotka się z czytelnikami w Krakowie. Autor będzie promował najnowszy tom „Była Żydówka, nie ma Żydówki” opublikowany przez Wydawnictwo Krytyki Politycznej. 20 listopada (czwartek), godz. 19.00 Klub Pod Jaszczurami, Rynek Główny 8 Prowadzenie: Joanna Ostrowska (KP) i Tomasz Charnas

Zbigniew Masternak, Scyzoryk, Zysk i S-ka, Poznań 2008 …moja twórczość to życiopisanie. Tom Scyzoryk stanowi trzecią już część autobiograficznego cyklu powieści Zbigniewa Masternaka pt. Księstwo. Wielkomiejski quasi-kryminał z wątkami sensacyjno-wspomnieniowymi i prowincją na tyłach opowiada dalsze losy chłopaka, który chce wyrwać się ze swego rodzinnego miasta. Jego życie nie układa się jednak tak, jakby sobie tego życzył. Po nieudanych studiach prawniczych w Lublinie zmienia uczelnię i przenosi się do Wrocławia. Jako student polonistyki zostaje pisarzem i marzy o sfilmowaniu swoich opowiadań. Młody, zagubiony człowiek miota się, próbując odnaleźć prawdziwą miłość i drogę w życiu, która zapewni mu spokój. Jednak zarówno trudna sytuacja materialna, jak i choroba matki nie ułatwia mu …

Akademicki Saloon Literacki 4 listopada 2008 (wtorek) o godz. 19.00 w krakowskim klubie Pod Jaszczurami odbędzie się promocja debiutanckiej książki Wojciecha S. Wocława Pamiętnik […] wsi W spotkaniu z autorem wezmą udział dr Piotr Sobolczyk i Bartek Borowicz (moderator). OD AUTORA „Pamiętnik […] wsi” to książka o wielu obliczach. Można ją traktować jako zbiór krótkich opowiadań i czytać w dowolnej kolejności. Zgoda na zaproponowany przeze mnie „spis treści” pozwala jednak, jak się wydaje, na coś więcej. Tą drogą poznajemy losy postaci głównego bohatera i narratora zarazem – odmieńca, który żyje w świecie, w którym być może wcale żyć by nie chciał. Ta postać boryka się z problemem, który – generalizując – można by opisać w ten sposób: „Nikt nikogo nie pyta o to, czy chce być. Ale …

Kloaka Maksima in actum *Piana, w której tonęliśmy, i tak wszystko to rozłoży, wymiesza, pochłonie.* Pierwsze efekty tłumaczenia prozy Vladimira Arsenijevicia (1965) na polski ujawniły czasopisma niszowe o dość mglistej obecności lub z trudem kojarzonych nazwach: „projektOR”, „Arkusz” i „Krasnogruda”. Wyłączność (?) na drukowanie serbskiego pisarza w postaci książkowej posiada Czarne z Wołowca – oficyna zasłużona dla promocji literatury bałkańskiej w Polsce. Wydawnictwo Moniki Sznajdermann i Andrzeja Stasiuka w 2003 przedstawiło jego tom „Pod pokładem. Opera mydlana”, a wśród tegorocznych zapowiedzi pojawiła się miniatura prozatorska-komiks „Iszmail” (przygotowana wspólnie z Aleksandrem Zografem).

Pisarskie re/konstrukcje: Rabelais z Bałkanów BORA ĆOSIĆ, jeden z najwybitniejszych pisarzy byłej Jugosławii – jak pisała o nim już kilka lat temu polska tłumaczka, Danuta Cirlić-Straszyńska, urodził się w roku 1932, w Zagrzebiu, w kupieckiej rodzinie Lazara Ćosicia. Po pięciu latach przeniósł się wraz z rodziną do Belgradu, gdzie spędził 55 lat życia. W roku 1992, podczas wojen jugosłowiańskich, wyjechał do Rovinja, a stamtąd do Berlina. Dziś mieszka w Niemczech.

Saša Stanišić, Jak żołnierz gramofon reperował, przeł. Alicja Rosenau, Wołowiec, Czarne 2008 (Inna Europa, Inna Literatura) Zbieram mowę niemiecką. Zbieranie równoważy ciężkie odpowiedzi i ciężkie myśli, które mnie ogarniają, gdy myślę o Wiszegradzie. Saša Stanišić, syn Serba i Muzułmanki, urodził się w 1978 roku w Wiszegradzie (Bośnia i Hercegowina). Jako czternastolatek w czasie wojny uciekał z rodziną do Niemiec, gdzie mieszka do dziś. Pisze po niemiecku. W odpowiedzi na pytanie o to, czy jest Niemcem serbskiego pochodzenia, mówi: „W centrum uwagi powinno stać dzieło, a nie ja ze swoim pochodzeniem, które tak czy inaczej jest bośniacko-hercegowińskie, a nie serbskie. Jestem dzieckiem przecudownego małżeństwa mieszanego i z tego jestem nawet dumny, bo to zwierciadło mojego obiektywnego …

(O) Marcie Wyce A.D. 2008 …historia literatury zostanie zatem napisana od nowa, i to wydaje się fascynujące. Jej adeptom i czytelnikom można tylko pozazdrościć. Kierowniczka, mimo emeryckiego wieku, Katedry Krytyki Współczesnej Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego zajmuje się, jak podaje w notkach biograficznych Wydawnictwo Literackie, przede wszystkim literaturą przełomu modernistycznego, Młodej Polski, dwudziestolecia międzywojennego oraz „współczesnością”. Ostatnia, czyli trwająca nadal, epoka jest żywym obiektem zainteresowania Marty Wyki (1938) m.in. dzięki piastowaniu przez nią od wielu lat funkcji redaktorki naczelnej opóźnionego (w cyklu wydawniczym) dwumiesięcznika-nieregularnika „Dekada Literacka”. Czy nie brakuje bohaterce niniejszego tekstu powodów do …

Dyskursy krytyczne u progu XXI wieku. Między rynkiem a uniwersytetem, red. Tomasz Cieślak-Sokołowski, Dorota Kozicka, Universitas, Kraków 2007 (Krytyka XX Wieku) O tym, co się działo (lub rozgrywało) podczas konferencji naukowej Dyskursy krytyczne u progu XXI wieku. Między rynkiem a uniwersytetem, zorganizowanej przez Katedrę Krytyki Współczesnej Wydziału Polonistyki UJ w październiku 2006 najlepiej zaświadcza wspomnieniowo-rozliczeniowy tekst Marii Cyranowicz, uczestniczki wydarzeń, opublikowany na łamach „Wakatu” (2006, nr 2). Nosił on tytuł Krytyka specjalnej troski – idealnie charakteryzujący okazjonalny bądź oficjalny przedmiot zainteresowań referentów (zawód: czytelnik na pokaz albo literaturoznawca) oraz stosunki i nieporządki na uniwerkach czy w mediach. Wydany przez Universitas …

Adam Wiedemann i Michał Płaczek w krakowskim Lokatorze 2 września 2008 (wtorek) o godz. 20.00 w krakowskim klubie Lokator odbędzie się promocja tegorocznych książek pary poetów: Filtry * i * Opór skóry Spotkanie poprowadzi Tomek Charnas O AUTORACH Adam Wiedemann (ur. 24 grudnia 1967 w Krotoszynie) – poeta, prozaik, felietonista, tłumacz, krytyk literacki i muzyczny; laureat Nagrody Kościelskich 1999 i Nagrody Literackiej Gdynia 2008 (poezja), trzykrotnie nominowany do Nike.

David Albahari, mamidło, przeł. Dorota Jovanka Ćirlić, W.A.B., Warszawa 2008 (Don Kichot i Sancho Pansa) Jeśli zrozumiesz, co się dzieje w twojej rodzinie, pojmiesz też, co się dzieje w świecie. Serbski emigrant mieszkający w Kanadzie, wannabe pisarz, słucha taśm, na których nagrał przed laty głos matki. Kiedy zmarła, a on szykował się do wyjazdu z pogrążonej w chaosie Jugosławii, w ostatniej chwili upchnął taśmy do walizki. Teraz – w spokojnej nowej ojczyźnie – wracają do niego tamte chwile, dźwięki, sytuacje.

Muharem Bazdulj, Koncert, przeł. Dorota Jovanka Ćirlić, Czarne, Wołowiec 2007 (Inna Europa, Inna Literatura) Każdy z nas ma ulubiony zespół muzyczny i właściwie każdy z nas, jeśli tylko lubi chodzić na koncerty, występ ulubionego zespołu uważa za jedyny i niepowtarzalny, nazywając go często koncertem wszech czasów. Nie można więc powiedzieć, iż koncert moich idoli był lepszy od występu innego zespołu. Są jednak takie koncerty, na które idą ludzie różnego pochodzenia, rożnych wyznań, poglądów, fani występującej na scenie grupy, jak i ci, dla których grana przez nich muzyka nie posiada żadnego uroku.

Vesna Goldsworthy o Czarnobylskich truskawkach Goszcząca w naszym kraju zimą 2007 roku Vesna Goldsworthy – Jugosłowianka o serbskim pochodzeniu i z angielskim (za mężem) obywatelstwem, dziennikarka (BBC), pisarka (Chernobyl Strawberries), eseistka (Inventing Ruritania ) – zdobyła sympatię przedstawicieli wielkomiejskich mediów, barwnie, szczerze i z humorem opowiadając o swoim „życiopisaniu” oraz fenomenie zowiącym się Europą. Czyniła to podczas spotkań autorskich i indywidualnych rozmów lub wywiadów, promując tom wspomnień i roztrząsań bałkańskich opublikowany przez wydawnictwo Czarne w cenionej serii Sulina. Do tej pory sama autorka więcej powiedziała w Polsce o swojej autobiograficznej książce, niż zdołali wycisnąć z jej Czarnobylskich truskawek dziennikarze, recenzenci i krytycy …

Wokół młod(sz)ej poezji serbskiej 7 sierpnia 2008 o godz. 20.00 w krakowskim klubie Lokator odbędzie się promocja antologii młodej poezji serbskiej Wojna i MP3 Gościem specjalnym będzie Dejan Matić – poeta, animator życia literackiego w Belgradzie, organizator wielu festiwali poetyckich oraz redaktor naczelny magazynu „Treći Trg” (www.trecitrg.org.yu), najlepszego pisma internetowego na terenach byłej Jugosławii. Spotkanie z autorem i tłumaczką zbioru, Agnieszką Żuchowską-Arent, współorganizuje dwumiesięcznik „Studium”. Poprowadzi je redaktorka magazynu i poetka Ewa Sonnenberg. Jesienią w krakowskim „Piśmie o młodej literaturze” ukaże się cykl nowych tłumaczeń autorów z Bałkanów.

Nowa krakowska oficyna i nie tacy starzy wyjadacze (na) rynku Karakter to nie tylko wariant (słowny) współczesnego, wielojęzycznego charakteru. Staropolskie słowo oznacza, czego uczą edytorów i historyków książki od pierwszych lat studiów, krój pisma drukarskiego i samą czcionkę jako nośnik znaków. Nowy karakter polski zaprojektował Jan Januszowski pod koniec XVI wieku w Krakowie. Został on przygotowany dla jego drukarni w giserni Konrada Forstera. Krój czcionki był propozycją stworzenia pisma drukowanego specjalnie dla języka polskiego, którego pisownia w tamtych czasach przechodziła dopiero fazę ujednolicenia. O tym, że propozycja okazała się próbą udaną, świadczy fakt, że do dziś jest to czytelny krój pisma. Czcionka była inspirowana odręcznym pismem autora, posiada ligatury, a …

Przemysław Czapliński, Powrót centrali. Literatura w nowej rzeczywistości, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007 Literatura, włączając się w społeczną komunikację, powinna utrudniać nam to, co uważamy za łatwe i oczywiste, czyli uznawanie, że tylko nasze poglądy są słuszne […], ale powinna też ułatwiać to, co trudne, czyli pokazywać, że pomiędzy agresją a obojętnością istnieje nieprzebrana mnogość stanów porozumienia. Retrospektywny tom jednego z najbardziej poczytnych i poważanych polskich krytyków literackich – pod względem wielu tematów aktualny, dla niektórych czytelników z katedr wręcz odkrywczy, miał szansę wywołać żywą dyskusję w środowiskach krytyków i historyków literatury współczesnej. Skupiając się przede wszystkim na rynku książki, historii pism literackich (przed erą Internetu), …

Dominik Kaznowski, Nowy marketing w internecie, Difin, Warszawa 2007 *…teraz główną potrzebą branży, poza budowaniem świadomości znaczenia internetu, powinna być szeroko pojęta edukacja rynku. Jak powiedział Matt Welch: „New times call for new media”. Sama forma książki nie jest oczywiście nowym medium, ale nowym może być proces jej powstawania. Dzięki Web 2.0 każdy chętny może brać udział w jej powstawaniu.* Jak internet wpływa na zmiany postaw konsumentów? Jaki naprawdę jest jego zasięg? Jak zaplanować skuteczną kampanię marketingową w sieci? Co to jest Web 2.0 i jak wykorzystać ten trend w marketingu? Kim są polscy użytkownicy internetu? W tej książce znajdziesz odpowiedzi na te i wiele innych pytań.

Łukasz Gołębiewski, Śmierć książki. No Future Book, Biblioteka Analiz, Warszawa 2008 Biblioteki bez książek, miasta bez księgarń, renesans piktogramów… Opowieść, jaką snuje Łukasz Gołębiewski, jest tyle fascynująca, ile przerażająca. I co szczególnie frapujące… jak najbardziej realna. Śmierć książki. No Future Book to przewrotnie zatytułowany esej o obecnym stanie kultury druku, zapoczątkowanej w 1455 roku przez wynalazek Gutenberga, oraz analiza mechanizmów i tendencji społecznych wpływających na kulturę XXI wieku. – Śmierć książki to tytuł, mam tego pełną świadomość, prowokacyjny. Sam bowiem nie wierzę, że książka – jako utrwalona myśl ludzka – może zginąć.

Książki mówiące same za siebie? W Internecie regularnie pojawiają się publikacje nowego rodzaju: animacje, profesjonalne i (pół)amatorskie filmy święcące triumfy w serwisie Youtube.pl, podcasty, gry i modele symulacyjne, w tym społeczności wirtualne. „Nowinki” techniczne związane z rozwojem medium sieciowego wkroczyły także na rynek książki. Oprócz tomów drukowanych cyfrowo na żądanie (nawet pojedynczy egzemplarz) i e-booków można obecnie znaleźć coraz więcej audiobooków od wydawców i wytworni różnej maści. Czym są audiobooki? To po prostu lektury w formacie audio, kursy językowe, audycje, słuchowiska czy książki mówione dostępne na płytach CD. Nośnik dźwiękowy zawiera teksty czytane przez profesjonalnego lektora lub wybranych aktorów. Nagrań dokonuje się w profesjonalnym studiu, nierzadko …

Czemu nie Blog (ang. weblog – sieciowy dziennik, pamiętnik) to rodzaj strony internetowej, na której autor umieszcza datowane wpisy, wyświetlane kolejno. W Polsce istnieje prawie 2,5 miliona blogów. Blogi zazwyczaj posiadają system archiwizacji wpisów, system kategorii (tagów), możliwość komentowania wpisów przez czytelników, a także zestaw linków (tradycyjnie umieszczany w bocznej kolumnie): do blogów polecanych przez autora (tzw. blogroll) i innego rodzaju stron WWW. Ogół blogów, traktowany jako medium komunikacyjne, określa się mianem blogosfery. Angielskie wyrażenie weblog zaczęto czytać jako we blog - „my blogujemy”.

Panowie i pany: tatusiowie mróweczkowie Maskulizm (od łac. masculinus = męski) – ideologia i ruch społeczny powstałe jako dopełnienie feminizmu, mające na celu dokończenie realizacji postulatu równości płci poprzez wyrównanie praw kobiet i mężczyzn także w dziedzinach, w których mężczyźni są dyskryminowani. Część postulatów maskulistycznych została sformułowana w odpowiedzi na wzrost znaczenia feminizmu, który doprowadził do dyskryminacji mężczyzn, bagatelizowania lub pomijania ich praw, a często wręcz do mizoandrii. Postulaty głoszone przez maskulistów mają na celu równouprawnienie obu płci. Pomimo nielicznych skrajnych postaw wśród niektórych maskulistów, nie można ideologii tej uważać za antyfeministyczną.

Wiktor Jerofiejew, Mężczyźni, przeł. Małgorzata Buchalik, Czytelnik, Warszawa 2006 (mała proza) Tom czterdziestu dwóch opowiadań, esejów i szkiców znanego doskonale w Polsce rosyjskiego postmodernisty. W oryginalnych i, jak zwykle, niekonwencjonalnych tekstach myślą przewodnią staje się rola i pozycja… mężczyzn we współczesnym świecie. Mamy tu więc do czynienia ze swoiście pojętym „maskulinizmem”, nierzadko pełnym drwiny i prześmiewczym w stosunku do obiegowego stereotypu macho, zdającego się dominować w kulturze masowej, a także z pełnym kąśliwej ironii „katalogiem” typowo męskich cech i zachowań. Ale kto wie, być może autor odpowiada także na pytanie, co to znaczy być „prawdziwym” mężczyzną?

Oksana Zabużko: estetyka i filozofia osobista Mowa – bez względu na jej przynależność narodową – jest miłością mojego życia. Nic innego nie posiada tej mocy, by zjednoczyć muzykę i mit, dwa zjawiska, dzięki którym istnienie jest znośne. Oksana Zabużko (1960) jest ukraińską pisarką, poetką i eseistką. W 1987 roku uzyskała tytuł doktora filozofii na Uniwersytecie Kijowskim im. T. Szewczenki. Na przełomie lat 80. i 90. (m.in. dzięki tekstom publicystycznym na temat kultury ukraińskiej) zdobyła opinię przywódcy intelektualnego swojego pokolenia Wykładała ukrainistykę w USA (Pensylwania i Pittsburgh), była też na stypendium Fullbrighta w Harvardzie. Od 1989 r. współpracuje z Instytutem Filozofii ukraińskiej Narodowej Akademii Nauk. Mieszka na stałe w Kijowie, gdzie pełni wiele funkcji …

Pro life, pro choice Simone Veil, ** O prawo do aborcji** 26 listopada 1974 roku Simone Veil, minister zdrowia w rządzie Valéry’ego Giscarda d’Estaing’a, przedstawiła przed francuskim Zgromadzeniem Narodowym projekt ustawy o dopuszczalności przerywania ciąży na życzenie kobiety. Gruntowna zmiana była sprawą pilną: co roku około 300 tysięcy zrozpaczonych Francuzek szukało ratunku w pokątnej aborcji, kwitła „turystyka aborcyjna”, coraz więcej lekarzy zrywało z hipokryzją, przyznając się publicznie do przeprowadzania nielegalnych zabiegów. Po burzliwych obradach ustawa została przyjęta, zmieniając życie tysięcy kobiet i mężczyzn.

Kwestie homoseksualności żydowskiej w literaturze i w kinie Yossi Avni, Ciotka Farhuma nie była dziwką Mocno autobiograficzna powieść o (męsko-)męskiej miłości, namiętnościach i zdradzie. „Zostałem obrzezany w dniu, w którym powiesili Eichmanna” – od tej mocnej deklaracji, w której krystalizuje się tożsamość bohatera, Yossi Avni zaczyna swoją powieść o współczesnym „wiecznym tułaczu”, który powoli odkrywa, że nad jego losem zawisło stare żydowskie przekleństwo: „Obyś wszystko miał i w jednej chwili wszystko stracił”. Bohater Avniego utracił miłość swego kochanka Arika i Izrael, pustynny kraj dzieciństwa, zanim zrozumiał, że te dwie rzeczy, które zresztą chwilami stają się jednym, były dla niego wszystkim.

Składa(n)ki (z) opowiadań Etgara Kereta Etgar Keret (1967) – jeden z najbardziej znanych na świecie pisarzy izraelskich, jest uznawany za mistrza krótkiej formy. Jego opowiadania trafiły dość szybko do podręczników szkolnych i na listy lektur dla studentów ojczystych uniwersytetów. Pisywał też wiersze, felietony i scenariusze. Keret pracuje jako wykładowca Wyższej Szkoły Filmowej w Tel Awiwie. Sławę przyniosły mu jednak zbiory prozy. W Polsce ukazało się pięć tomów opowiadań Kereta w tłumaczeniu Agnieszki Maciejowskiej, Jakuba Kokietka i Magdaleny Sommer, wybrane: Gaza blues (Świat Literacki 2000), Pizzeria „Kamikaze” (Świat Literacki 2001), oraz zachowujące ich oryginalną, autorską kompozycję: Osiem procent z niczego (W.A.B. 2006), Rury (W.A.B. 2007), Tęskniąc za Kissingerem (W.A.B. …

Judith Katzir, Matisse ma słońce w brzuchu, przeł. Michał Sobelman, EMG, Kraków 2007 (Kobieta) Powieść Judith Katzir otwiera nową serię wydawnictwa EMG: Kobieta. To jednak nie tylko kobieca proza, ale przede wszystkim jej historia - melancholijna, niczym filmy Erica Rohmera czy Alaina Resnais’a, poetycka, psychologiczna, żeńsko subtelna… Pastelowa, jak jej bohaterka, zakochana w starym kinie, starych książkach i… ludziach. Rywi, dwudziestoletnia studentka, spędza czas, oglądając stare filmy i kartkując zakurzone książki w księgarni w Tel Awiwie. Pewnego wieczoru, kiedy wraca do wynajmowanego mieszkania, obok niej zatrzymuje się samochód. Kierowca wręcza jej kwiat.

Nowe i odkurzone książki Amosa Oza Rodzina Oza przybyła do Palestyny w latach 30. z Rosji i Polski; niektórzy krewni byli aktywistami prawicowego odłamu ruchu syjonistycznego. Rodzice posyłali go przez pewien czas do szkoły nacjonalistyczno-religijnej. W wieku 15 lat, buntując się przeciw wartościom rodziców, wyjechał z rodzinnej Jerozolimy i osiedlił się w kibucu Hulda, gdzie pracował i ukończył szkołę średnią. Rada kibucu wysłała go do Jerozolimy, żeby pełnił funkcję instruktora młodzieży. Następnie odbył służbę wojskową; zaczął publikować swe pierwsze opowiadania.

Philip Roth, Everyman, przekł. Jolanta Kozak, Czytelnik, Warszawa 2008 Everyman, człowiek-każdy, to specyficzna konstrukcja bohatera literackiego, typ wywodzący się z XV wieku, charakterystyczny dla staroangielskich dramatów. Bez twarzy, bez imienia, bez indywidualnych cech osobowości, człowiek taki jest anonimem a swoistym reprezentantem wszystkich ludzi. Philip Roth w swojej najnowszej książce tworzy (pośmiertną) spowiedź postaci, o której wiemy sporo, ale przecież nie wiemy nawet jak ma na imię. Bohater i narrator tomu Amerykanina, podobnie jak legendarny anonim – Everyman, przyjmuje wyzwanie śmierci. Ma za sobą zwyczajne życie zwykłego człowieka: kolejne małżeństwa, kolejne dzieci, dobrą pracę w agencji reklamowej, a przed sobą – konieczność zmierzenia się z odchodzeniem rówieśników, z …

Philip Roth, Kompleks Portnoya, przeł. Anna Kołyszko, Czytelnik, Warszawa 2008 Portnoy’s Complaint ** | ** Kompleks Portnoya – termin pochodzący od: Aleksander Portnoy (1933– ), zaburzenie, w którym silne obiekcje moralne i skłonności altruistyczne pozostają w ciągłym konflikcie z ekstremalnymi pragnieniami seksualnymi, często o charakterze perwersyjnym. Opis Spielvogla brzmi: „Występują liczne akty ekshibicjonizmu, voyeuryzmu, fetyszyzmu, autoerotyzmu i oralnych stosunków płciowych; jednakże ze względu na «moralność» pacjenta ani fantazje, ani owe akty nie przynoszą mu prawdziwej gratyfikacji seksualnej, wywołują natomiast destruktywne poczucie winy i lęk przed karą, zwłaszcza w formie kastracji" (Spielvogel, O., Zdumiony penis, „Internationale Zeitschrift fur …

Nathan Zuckerman w (kontr)ataku Nathan Zuckerman is a fictional character who has appeared as the narrator or protagonist of (and often functions as an alter ego in) many of Philip Roth’s works of fiction. Zuckerman makes his first appearance in the novel My Life As a Man (1974), where he is the product of another fictional Roth creation, the writer Peter Tarnopol (making Zuckerman, in his original form, an “alter-alter-ego”). In later books Zuckerman is given a less indentured form of existence, starting with the 1979 novel The Ghost Writer, where he is the story’s writer-apprentice protagonist, on a pilgrimage to cull the wisdom of the reclusive author E. I. Lonoff (perhaps a stand-in for Bernard Malamud). In Zuckerman Unbound (1981) he is an established novelist …

Kilka uwag o stylu i fenomenie dzieł Mariana Pankowskiego „Marian Pankowski to jeden z pisarzy żyjących na obczyźnie, których twórczość pozostaje w cieniu dorobku największych emigracyjnych sław. […] ten piszący po polsku twórca, mieszkający od końca wojny w Brukseli bardziej jest znany w kraju, w którym przyszło mu żyć, niż w kraju rodzinnym” – pisała w 2001 roku Krystyna Ruta-Rutkowska we wstępie do swej monografii Dramaturgia Mariana Pankowskiego. Problemy poetyki dramatu współczesnego. Sporo się zmieniło do tego czasu, jeśli chodzi o odkrywanie i przybliżanie sylwetki pochodzącego z Sanoka autora. Wznowiono jego dzieła w „modnych” seriach literackich, wzbudzając zainteresowanie i mediów, i czytelników osobą pisarza, zorganizowano konferencje poświęcone twórczości Panko, wydano …

KRK – projekcje filmowe i dyskusje o prozie z Państwa Środka Klub Pod Jaszczurami i wydawnictwo W.A.B. serdecznie zapraszają na „Wieczory z chińską kulturą” 23–24 czerwca 2008, godz. 19.00 Kraków, Rynek Główny 8 Gość: Henryk Suchar Prowadzenie spotkań: Tomasz Charnas Henryk Suchar – publicysta międzynarodowy, w latach 2005–2006 mieszkał w Pekinie, pracując jako korespondent, autor książek Teatr Moskwa, Polski James Bond i Zmierzch Husajna. ** • poniedziałek, 23 czerwca **

Powieści Kiran Desai w Polsce Wreszcie pojawił się ktoś mogący konkurować z Salmanem Rushdiem i Zadie Smith - reklamuje swoja autorkę Znak. Mają krakusy talent w swoich rękach… Kiran Desai urodziła się 3 września 1971 roku w Indiach, gdzie mieszkała przez czternaście lat. Potem razem z matką Anitą Desai, pisarką trzykrotnie nominowaną do Bookera, przeprowadziła się do Wielkiej Brytanii, a po roku przeniosła się do Massachusetts w USA. Autorka odebrała staranne wykształcenie (m.in. na Columbia University). W czasie studiów napisała debiutancką powieść Zadyma w dzikim sadzie, za którą w 1998 roku otrzymała prestiżową Betty Trask Award – nagrodę za debiut przyznawaną autorom poniżej 35 roku życia przez londyńską The Society of Authors. Jednym z wielbicieli talentu Desai jest Salman …

Przegląd polskich tłumaczeń dzieł noblistki Doris Lessing (1919) urodziła się w Bakhtaran, w Iranie. Jej ojciec - Alfred Cook Taylor był kapitanem armii brytyjskiej, matka - pielęgniarką. W 1925 roku rodzina przeniosła się do Południowej Rodezji (obecnie Zimbabwe). Lessing opisała swoje dzieciństwo na afrykańskiej farmie w autobiografii Under My Skin z 1994 r. Przyszła pisarka chodziła do szkoły w Salisbury, formalną edukację zakończyła w wieku 14 lat. Potem pracowała m.in. jako telefonistka, stenograf, dziennikarka.

Autobiografizm, feminizm i studia genderowe Czy można mówić o renesansie twórczości Virginii Woolf (1882–1941), członkini słynnej Bloomsbury Group? Adeline Virginia Stephen uważana jest za jedną z czołowych postaci literatury modernistycznej XX wieku, ale wciąż niedoczytaną i dobrze obecną tylko w wybranych kręgach. Zaległości Polacy wciąż nadrabiają dzięki rodzimym wydawcom, którzy wznawiają tłumaczenia jej książek prozatorskich, eseistycznych i autobiograficznych (w różnych wersjach, niekoniecznie autorskich lub pełnych), publikują kolejne tomy biograficzne jej poświęcone, a historycy literatury poświęcają Angielce nowe szkice analityczne i eseje interpretacyjne.

Z Eriką Fischer o książce *Aimée i Jaguar. Historia pewnej miłości, Berlin 1943 * rozmawia Tomasz Charnas 17 czerwca w krakowskim Muzeum Galicja odbyło się spotkanie z Eriką Fischer, promujące jej pierwszą przetłumaczoną na polski książkę. Była to doskonała okazja do rozmowy nie tylko o literackim wcieleniu Aimée i Jaguara… Tomasz Charnas: Reportażyści i prozaicy często twierdzą, że to temat ich wybrał. Co więcej, nie oni przebierali w możliwościach ujęcia czy opisania różnych kwestii. Jak było w przypadku Pani, jako autorki książki Aimée i Jaguar – o miłości dwóch kobiet w ogarniętym wojną Berlinie, Niemki Lilly Wust i Żydówki Felice Schragenheim, w czasach nazistowskich prześladowań i Holokaustu?

Haruki Murakami, Ślepa wierzba i śpiąca kobieta, przeł. Anna Zielińska-Elliott, Muza, Warszawa 2008 Nowy tom opowiadań japońskiego autora cenionych bestsellerów. Obejmuje teksty z lat 1983-2005. Ze zbioru Mekura-yanagi-to, nemuru onna pochodzi opowiadanie Toni Takitani, które trafiło do rąk czytelników w ramach zeszłorocznej akcji Czytelmania. Znajdziemy w małych narracjach Japończyka uczłowieczone wrony, drańskie małpy, lodowego luda i sny, które kształtują nas samych i otaczające nas przedmioty według naszych życzeń. Czy to przypadkowe spotkanie we Włoszech, romantyczny wypad do Grecji, wakacje na Hawajach, czy też zwykła bezbarwna codzienność, wszędzie tam bohaterowie Murakamiego przeżywają swe miłości, rozczarowania i niedosyt w kontaktach z tymi, na których najbardziej im zależy.

Jay Rubin, Haruki Murakami i muzyka słów, przeł. W. Górnaś, pod red. A. Zielińskiej-Elliott, Muza, Warszawa 2008 Młody Haruki Murakami prowadził klub jazzowy Peter Cat w Tokio, a po pracy pisał powieści, o czym chętnie donoszą kolejni wydawcy Haruki Murakami and the Music of Words, przekładając swoje zaskakująco (?) tożsame noty redakcyjne. Faktem (czerpanym śmiało) jest, że w każdej książce autorstwa Japończyka między słowami da się usłyszeć dobre brzmienia. Murakami kocha muzykę każdego rodzaju – jazz, klasykę, folk, rock. Wieść netowa niesie, że w domu ma ponad sześć tysięcy płyt.

Haruki Murakami, Kafka nad morzem, przeł. Anna Zielińska-Elliott, Muza, Warszawa 2007 Murowany kandydat do literackiej Nagrody Nobla – mówi się o Murakamim już od kilku lat. Polacy mają okazją przeczytać już większość dzieł pisarza dzięki kolejnym tłumaczeniom, edycjom (także w klubowym Świecie Książki Bartelsmanna) i dodrukom. By dopomóc promocji Kafki nad morzem Muza wypuściła kolejnego audiobooka z prozą Japończyka do słuchania. Tekst czyta MAKSYMILIAN ROGACKI. O książce Piętnastoletni, tajemniczy bohater - Kafka Tamura - postanowił zastąpić swoje imię pseudonimem, na cześć swojego ulubionego pisarza, którego zresztą przypomina charakterem. Jest zamknięty w sobie, małomówny, bardzo dojrzały jak na swój wiek i często prowadzi rozmowy z wymyślonym chłopcem zwanym Krukiem, który jest czymś …

Haruki Murakami, Norwegian Wood, przeł. Dorota Marczewska i Anna Zielińska-Elliott, Muza, Warszawa 2008 Powieść Norwegian Wood (1987) przyniosła Harukiemu Murakamiemu (1949) ogromny rozgłos i zainicjowała nazywanie go modnym pisarzem. Również u nas, chociaż polskie tłumaczenie ukazało się po raz pierwszy 19 lat od premiery oryginału. Wydawnictwo Muza wypuściło na rynek już kilka edycji, przygotowano także audiobooka, na którym tekst czyta Marek Walczak (2007). Powstała w Grecji i we Włoszech książka należy ponoć do tych, które w Japonii przeczytał każdy. (W Kraju Wschodzącego Słońca sprzedano 3,5 miliona egzemplarzy).

Kōbō Abe, Kobieta z wydm, tłum. Mikołaj Melanowicz, Znak, Kraków 2007 Sławę na Zachodzie zdobył Kōbō Abe zwłaszcza powieścią Kobieta z wydm (1962), za którą został wyróżniony Nagrodą Yomiuri. Powieść została przetłumaczona na wiele języków i sfilmowana przez Hiroshiego Teshigaharę w 1964, dostała zresztą specjalną nagrodę na festiwalu w Cannes. Autorem scenariusza adaptacji był sam Kōbō Abe, który współpracował ze swym rodakiem także przy kilku innych filmach. Był wydawany także w krajach komunistycznych, ze względu na ideowe związki z komunizmem.

Tash Aw, Faktoria jedwabiu, przeł. Magdalena Jatowska, Muza, Warszawa 2007 *Pragnąłem wnieść coś innego do powieści o południowo-wschodniej Azji. Większość historii rozgrywających się w tamtych czasach i w tamtym regionie, opowiada o białych ludziach w smokingach, którzy chodzą na koktajle. Chciałem napisać Faktorię jedwabiu, ponieważ niewiele jest interesujących opowieści pełnych wyzwań stawianych przed czytelnikiem; historii których akcja rozgrywa się w Malezji. A mam nadzieję, że moja taka jest.* (Tash Aw)

Max Barry, Korporacja, przekł. Lech Jęczmyk, Niebieska Studnia, Warszawa 2007 Autor powieści wiedzę na temat powstawania i funkcjonowania wielkich przedsiębiorstw zdobywał w praktyce, pracując dla firmy Hewlett-Packard. Jego Korporacja (2006) zaś to historia Jonesa, pełnego ideałów i zapału młodzieńca, który właśnie rozpoczyna swoją pierwszą pracę. W tajemniczej Korporacji Zephyr obejmuje posadę w dziale sprzedaży szkoleń… Pracowałeś kiedyś w wielkiej korporacji. Po pierwszym oszołomieniu rozmachem przedsięwzięcia, kontaktami zagranicznymi, liczbą maili, a może wysokością gaży, zacząłeś mieć wątpliwości. Choć rozumiałeś każde słowo spolszczonej misji firmy, całość nic dla Ciebie nie znaczyła. Połowa czynności, które wykonywałeś, miała charakter biurowo-administracyjny, a spośród …

Po wizycie Michela Houellebecqa w KRK Plotki o… Houellebecqu – „Gazeta Wybiórcza” – Co za niewiarygodności powypisywał Pan Marecki na temat Houellebecqa? Jak małe jest to miasto, miałem okazję przekonać się w czwartek. Zaledwie kilka osób było zaproszonych na picie w Psie z Houellebecqiem. Mieliśmy zadanie pokazać francuskiemu pisarzowi miasto nocą, wybraliśmy knajpę przy Sławkowskiej. – A do tego, że lądował w ramionach jakiejś szesnastolatki i dlatego był zajęty ciałem, to się zły chłopak nie przyznał!?

Spotkanie w Klubie Bunkra Sztuki – z cyklu Pre-Texty Janek Sowa Praca i nędza narodów – spotkanie z autorem książki *Ciesz się, późny wnuku! Kolonializm, globalizacja i demokracja radykalna* 12 czerwca (czwartek) godz. 18.00 Z autorem rozmawiać będą prof. Janusz A. Majcherek i Rafał Górski Spotkanie poprowadzi Adam Leszczyński (Gazeta Wyborcza) O książce Ciesz się, późny wnuku! opisuje rozwój demokracji w świecie zachodnim i próby demokratyzacji poza jego obszarem: w Japonii, Indiach, Turcji i Kongu. Sowa kontrastuje demokrację parlamentarną z klasycznym modelem greckiej demokracji uczestniczącej i z najnowszymi postulatami demokracji radykalnej. Zastanawia się nad możliwością demokratyzacji reżimów autorytarnych oraz nad dalszym rozwojem demokracji w krajach zwanych już demokratycznymi. …

Proza (kobiet) z Chin Trwa desant chińskiej literatury i książek o Państwie Środka. Przełom roku 2007 i 2008 przyniósł wysyp nowości i garść wznowień. Polscy wydawcy przygotowali pozycje naukowe (w tym nową edycję Dziejów kultury chińskiej Mieczysława Jerzego Künstlera), eseistyczne, dokumentalne oraz literackie – made in China i od emigrantów, zbiegów Zhongguo. (Co głośniejsze, a przede wszystkim kontrowersyjne debiuty literackie są prędko tłumaczone na angielski i niemiecki, a producenci filmowi chętnie wykupują prawa do realizacji filmów opartych na chińskich tytułach). Wprawdzie po polsku możemy przeczytać głównie towary eksportowe – w ojczyźnie autorów zakazane lub cięte przez cenzurę, ale dla nas są to teksty odnawiające wizerunek Chin oraz odkłamujące działania propagandowe: czy to …

Su Tong, Zawieście czerwone latarnie (Raise the Red Lantern), MG, Warszawa 2008 O Su Tongu polscy czytelnicy mieli okazję usłyszeć dzięki adaptacji jednej z jego nowel, Zawieście czerwone latarnie. Twórczość literacką Chińczyka – w przekładzie – poznaliśmy dopiero w 2005 roku, kiedy wydawnictwo Dialog opublikowało antologię opowiadań zredagowaną przez cenioną sinolożkę, prof. Lidię Kasarełło. Tom nosił tytuł Węzły duszy. Była to pierwsza w Polsce „chrestomatia współczesnych opowiadań chińskich”, tłumaczonych – co ważne – przez sinologów. Zamieszczone w niej teksty wprowadzały w niezwykłą krainę Azji: od rozległych ziem Tybetu, przez Shanxi, po północno-wschodnie kresy ludu Oroczonów. Literacka opowieść o tym świecie przeradzała się czasem w poetycki zapis obrazów przywoływanych z pamięci …

Ma Jian, Czerwony pył. Droga przez Chiny, tłum. Jerzy Łoziński, Zysk i S-ka, Poznań 2008 Do Polski przyjechał dzisiaj Ma Jian – chiński pisarz, malarz i fotograf. W Warszawie odbyła się konferencja prasowa z jego udziałem. Wizyta autora jest związana z premierą książki Czerwony pył. Droga przez Chiny, która ukazała się w serii Naokoło Świata wydawnictwa Zysk i S-ka. Ma Jian (1953) jest autorem czterech powieści, krytycy nazywają go chińskim Kunderą. W ojczystych Chinach publikacja jego książek jest zabroniona przez cenzurę.

Mian Mian, Cukiereczki, tłum. K. Kulpa, W.A.B., Warszawa 2007 (Seria z Miotłą) Jeden z głośniejszych debiutów literackich ostatnich lat w Chinach. Historia szalonej miłości, buntu i upadku, rozgrywająca się u schyłku XX wieku w mrocznym, podziemnym świecie chińskich nocnych klubów, drobnych gangsterów, narkotyków i prostytucji. Hong, wrażliwa i niepokorna siedemnastolatka, rzuca szkołę – co w ówczesnych Chinach oznaczało rezygnację z życiowych perspektyw – i wyjeżdża z rodzinnego Szanghaju. W rozkwitającym wówczas mieście Shenzhen doświadcza prawdziwych niebezpieczeństw, rozpoczyna karierę szansonistki, poznaje, co to narkotyki, seks i alkohol, wreszcie spotyka Saininga, młodego muzyka, i w jej życie wdziera się wielka miłość. Razem zanurzają się w szaleńczy rytm ciemnej strony miasta.

Ewa Berent, Rdza, Portret, Olsztyn 2007 Ewa Berent (rocznik 85) urodziła się, mieszka i studiuje w Warszawie. Olsztyńska oficyna Portret, nadal kojarzona głównie ze swoim półrocznikiem literacko-kulturalnym i literaturą (z) północy, wydała niedawno jej debiut książkowy. O książce Bohaterka Rdzy jest młodą kobietą próbująca wyzwolić się z konwenansów, ograniczeń wieku, płci i obyczajów. Jest też jeszcze dzieckiem, które chce wejść w dorosłość i już wie, że najpierw musi się sparzyć. A skoro ma tę świadomość, dłonie woli sama włożyć w ogień. To ktoś, kto bawi się w bycie dorosłym i śmieje się z dorastania i dzieciństwa, kto likwiduje łatwe granice i zmusza do stawiania wielu pytań. Bezimienna bohaterka Rdzy nie daje odpowiedzi, nie liczy na moment pewności. Zmysłowo doświadczając świata, …

Spotkanie w Klubie Bunkra Sztuki – wokół debiutu powieściowego Ireny Krzywickiej Irena Krzywicka Pierwsza krew – krakowska premiera drugiego tomu w serii Kanon Wydawnictwa Krytyki Politycznej wtorek, 10 czerwca 2008 godz. 18.00 Klub Krytyki Politycznej zaprosił do dyskusji o powieści feministki i znawczynie kwestii kobiet. Udział biorą: Elżbieta Radziszewska (pełnomocnik rządu ds. Równego Traktowania), prof. Magdalena Środa (UW, „Krytyka Polityczna”), dr hab. Małgorzata Radkiewicz (UJ), dr Urszula Chowaniec (University of Tampere). Prowadzenie: Alicja Aseńko (SdPL, KP), Piotr Marecki (KP).

Ewa Toniak, Olbrzymki. Kobiety i socrealizm, Korporacja Ha!art, Kraków 2008 (Linia Wizualna) Pierwszy tom z serii Linia Wizualna Korporacji Ha!art. Pieczę nad cyklem sprawują redaktorzy: Ewa Małgorzata Tatar i Kuba Mikurda. Projekt wydawniczy jest odpowiedzią na rozwój współczesnych badań i interpretacji kultury wizualnej, które wyłamują się z podziału dyscyplin, specjalności i kompetencji, swobodnie przecinając i przekształcając pola tradycyjnie pojętych: antropologii, estetyki, filmoznawstwa, historii sztuki, nauk społecznych, psychoanalizy. W Linii Wizualnej oficyna proponuje monograficzne i teoretyczne ujęcia zagadnień z obszaru szeroko rozumianej kultury wizualnej – książki, które „przyłapują na patrzeniu, szukają nowych połączeń, produkują kombinacje i prowokują krótkie spięcia”.

Ciało i melancholia: 6–8 czerwca, Kraków Księgarnia Massolit w Krakowie zaprasza na spotkanie z Sylwią Chutnik, autorką Kieszonkowego atlasu kobiet. KIEDY: sobota, 7 czerwca, godzina 19.00 GDZIE: Massolit, ul. Felicjanek 4, Kraków Spotkanie jest organizowane w ramach Ogólnopolskiej Interdyscyplinarnej Studenckiej Konferencji Naukowej Ciało i melancholia. Zachęcają do uczestnictwa i dyskusji Koło Naukowe Studentów Wiedzy o Kulturze UJ oraz przedstawicielki czytelni feministycznej z Massolitu. O książce Życie w kamienicy przy ulicy Opaczewskiej w Warszawie zdaje się płynąć powolnym rytmem. Nic nie zwiastuje katastrofy. Bohaterki książki: Czarna Mańka, pani Maria, paniopan Marian i Marysia, uwikłane w swoje życiowe role matek gastronomicznych, rodziców ubraniowych, córek różowych, cukierników …

Wystawa towarzysząca wydaniu Utworu o Matce i Ojczyźnie Bożeny Keff w Bunkrze Sztuki w Krakowie Korporacja Ha!art i Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki zapraszają na wystawę Moja matka nie jest boska Otwarcie: piątek, 6 czerwca 2008, godz. 18.00 Kuratorki: Anka Sasnal, Martyna Sztaba Koordynatorka: Ewa Małgorzata Tatar ARTYSTKI biorące udział w wystawie: Anna Baumgart Jadwiga Sawicka Aleksandra Buczkowska Dorota Buczkowska Karolina Kowalska Zorka Wollny Wystawie towarzyszyć będzie katalog. Ekspozycja: od 7 czerwca 2008 do połowy sierpnia 2008 w godz. 11.00-18.00, we wszystkie dni tygodnia z wyjątkiem poniedziałków. W czwartki galeria czynna do 20.00.

Mikołaj Łoziński, Reisefieber, Znak, Kraków 2006 Buńczuczny Jaś Kapela, nazwany kiedyś Pikaczu polskiej poezji, obwieścił w jednym z wywiadów, że Nagroda Kościelskich to „jakaś wewnętrzna nagroda starszych ludzi, którzy niedługo umrą na stwardnienie rozsiane albo Alzheimera”, wyróżnienie dla młodych polskich pisarzy dawane przez „ludzi po osiemdziesiątce”. W 2007 roku to „szacowne grono” namaściło, wsparło gotówką oraz swoim nadwyrężonym autorytetem i zawodnym czasem smakiem literackim autora jed(y)nej książki, Reisefieber – Mikołaja Łozińskiego. Czy słusznie? W kuluarach **ujotowo-bankietowej starszyzny i w młodoliterackich knajpach wrzało do dywagacji, dlaczego nagrodę otrzymał akurat świeżo upieczony absolwent psychologii bez publikacji w pismach niszowych a przedstawiciel miejscowego – …

David Mitchell, Konstelacje, przeł. Paweł Łopatka, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007 Kolejna nominowana do Bookera książka Brytyjczyka to poruszająca wielu i skłaniająca do refleksji („ja byłem tym chłopcem”) powieść o dzieciństwie, krańcu słodkiej niewinności i uświadomionej (sobie) dojrzałości, starym (porządku) na granicy nowego… Zbyt obszerna (544 strony) jak na możliwości niecierpliwych i pełna dłużyzn, jak mawia mój dobry przyjaciel Karp, ale może doczekamy ekranizacji, a wtedy każdy z ochotą pozna historię brytyjskiej młodzieży z prowincji – buszującej nad swoim jeziorem marzeń, a przede wszystkim osobistego wybrańca (teraz) autora – dorastającego (w nim) poetę.

John Connolly, Księga rzeczy utraconych, przeł. Katarzyna Malita, Niebieska Studnia, Warszawa 2007 Dwunastoletniego Davida osierociła ukochana matka. Ojciec założył nową rodzinę. Poślubił piękną kobietę, a na świat właśnie przyszedł ich synek, Georgie. Oboje, jak się Davidowi wydaje, zajęli miejsce dotąd należące jedynie do niego i matki. Zrozpaczonemu chłopcu towarzyszą w samotności książki. Tymczasem pierwsze naloty bombowe na Londyn oznaczają nadejście wojennego kataklizmu. Gdy realny świat rozpada się, Davida wchłania baśniowa kraina – groźny, podstępny świat zaludniany przez bohaterskie postacie i potwory. Czeka go podróż pełna wyzwań i niebezpieczeństw. Czyż jednak nie podejmuje jej każdy, kto wkracza w dorosłość, pozostawiając za sobą wiek niewinności?

Z Michelem Houellebecqiem rozmawia Tomasz Charnas Tomasz Charnas: Działa Pan jako pisarz i czytelnik. Te dwie „role osobowe” czasem przeplatają się, łączą ze sobą. Oficjalna funkcja zawodowa (autora czterech znanych na całym świecie powieści, kilku książek poetyckich i eseistycznych) przechodzi w czynność życiową. W wywiadach przyznaje Pan, że czytanie jest dla niego nawet ważniejsze niż własne pisanie. Intryguje mnie, w których momentach i dlaczego zwycięża jeden z nich: nadawca albo odbiorca tekstów, jakim sposobem „ten drugi” zostaje zepchnięty na boczny tor?

Santiago Roncagliolo, Wstyd, przeł. Tomasz Pindel, Znak, Kraków 2007 Spośród pisarzy peruwiańskich Polacy mogli do tej pory poznać książki tylko trzech z nich: nienoblisty Maria Vargasa Llosy (1936), Alfreda Brycego Echeniquego (1939) – twórcy Świata dla Juliusza, Bujnego życia Martina, a także skrzących dowcipem, palimpsestową zabawą, erudycją i ironicznymi gestami Migdałków Tarzana, oraz Jaimego Bayly’ego (1965) – znanego u nas z powieści Noc jest dziewicą i filmowej adaptacji Nie mów nikomu niegrzecznego homoliterata i publicznego chłopca do bicia za skłonność do obnażania własnego radykalizmu krytycznego (skierowanego przeciw „ciemnym” rodakom). Czwartym szczęśliwcem, którego powieść przełożono na polski, został Santiago Roncagliolo (1975) – autor Wstydu (oryg. Pudor). Dopomógł w tym …

Rodrigo Muñoz Avia, O psychiatrach, psychologach i innych psycholach, przeł. Marzena Chrobak, Znak, Kraków 2007 **I Prelude** Moje powzięcie się na powieść O psychiatrach, psychologach i innych psycholach i odnalezienie uroczej (dozwolonej prawem, pragnę dodać) nieprzyzwoitości już na 12. stronie to był znak – że zanosi się na lekturę przyciągającą mężczyzn w kryzysie i perwersyjnych szaleńców. Cóż takiego odkryłem? Błąd. Nakryłem! Nakryłem autora Znaku na kreśleniu sceny z odmłodzonym archetypem Onana Barbarzyńcy, fenomenie wnikliwie zanalizowanym i opisanym (a dostępnym także w przekładzie na polski) tylko przez Thomasa Waltera Laqueura w monografii Samotny seks. Kulturowa historia masturbacji. A był to dopiero początek zabawy sam na sam z tekstem. 69 stron dalej książkowe „małe dzieci” …

Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom Rozpoczął się kolejny Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom (OTCD). Organizatorem akcji jest Fundacja ABCXXI – Cała Polska czyta dzieciom. Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom to wielkie święto czytania, które mobilizuje do szczególnie intensywnych działań ponad 1600 Koordynatorów i Liderów kampanii czytania w całym kraju, a także 1200 Czytających Szkół i ponad 1100 Czytających Przedszkoli. Podczas Ogólnopolskich Tygodni Czytania Dzieciom, lokalne osobistości i władze prześcigają się w czytaniu dzieciom. Na spotkaniach, festynach i różnorodnych imprezach dzieciom czytają aktorzy i dziennikarze, strażacy, policjanci, lekarze i sportowcy. A Ty?

Derek Walcott, Mapa Nowego Świata. Wiersze wybrane, tłum. S. Barańczak i in., wybór i red. M. Heydel, wstęp J. Brodski, Znak, Kraków 2008 „[…] zamiast zadeklarować swoją rasową przynależność, co niewątpliwie znalazłoby poklask tak u jego wrogów, jak i popleczników, Walcott utożsamia się z «bezcielesną samogłoską» języka, który stanowi część wspólną obu stron równania. Mądrość tej decyzji ponownie należy przypisać nie jemu samemu, lecz mądrości jego języka – albo jeszcze lepiej, mądrości litery tegoż języka: czarnej na białym. Poeta jest tylko piórem świadomym swego ruchu po papierze, a z tej samoświadomości rodzi się obrazowa elokwencja jego wersów […]”.

Jacek Gutorow, Urwany ślad. O wierszach Wirpszy, Karpowicza, Różewicza i Sosnowskiego, Biuro Literackie, Wrocław 2007 (Szkice) Zebrane w tomie 2007 powtórzenia i modyfikacje recenzji, szkiców i esejów Jacka Gutorowa prędko zostały uznane za czołową pozycję z serii Szkice i jeden z najważniejszych zbiorów krytycznoliterackich ostatnich lat. Kto wie, może i ważniejszy dla historii literatury współczesnej niż cenne, rozporządzające „kanonem” (re)interpretacje opolanina z książki Niepodległość głosu. Szkice o poezji polskiej po 1968 roku.

Festiwal w Krakowie: 28 maja-1 czerwca Organizator: Ha!art 1 VI (niedziela) 19:00 Inne tradycje krytyki – debata Uczestniczą: Grzegorz Jankowicz, Marian Stala, Anna Kałuża Prowadzi: Kuba Mikurda MIEJSCE: Lokator, ul. Krakowska 27 Pretekstem do zorganizowania tych dyskusji jest książka Johna Ashbery’ego pt. inne Tradycje wydana przez Korporację Ha!art. W książce tej autor próbuje za pomocą nowych języków krytycznych opisać twórczość pisarzy, których nie znajdziemy na mapie modernistycznej literatury. Ich projekty literackie rozwijały się z dala od głównego nurtu, w miejscach niedostępnych dla czytelników. Mimo marginalnej pozycji byli czytani i omawiani, ale zazwyczaj do interpretacji ich tekstów wykorzystywano bardzo tradycyjne narzędzia krytyczne. W tradycji polskiej również …

Jarosław Lipszyc [autor/redaktor], Mnemotechniki, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2007 (Seria Literacka) „Nie jestem autorem tej książki. Nie napisałem ani jednego ze słów, które w niej przeczytacie. Ta książka ma setki autorów, a ich listę znajdziecie gdzieś pod koniec. Są na niej imiona i nazwiska, pseudonimy, numery IP. Za tymi nazwami nie zawsze skrywają się ludzie. Niektóre są oznaczeniami botów – małych, sprytnych programów komputerowych. Wszystkie te słowa pochodzą z Wikipedii.

Andrzej Sosnowski, „Najryzykowniej”, Biuro Literackie, Wrocław 2007 (Szkice) Tom Andrzeja Sosnowskiego jest rodzajem prywatnego szkicownika historyka literatury i „tłumacza” (o innych w swoim od/czytaniu), ale też tradycyjnym zbiorem analiz i (re)interpretacji, artykułów i recenzji, jakie co lepsi (oby!) eseiści i krytycy wydają w ramach summy. By podtrzymać pamięć o sobie jako działaczu na polu literackim, zweryfikować (nie)wszesne sądy albo uporządkować dotychczasową spuściznę. Autor „Najryzykowniej” mówi tak: – To jest wybór, ale niestety monstrualny: ma ponad 250 stron: zawiera dziewiętnaście tak zwanych szkiców (lubię widzieć to słowo w postaci „szkicuff”, jako najlepsze określenie gatunkowe tego, co w nim się znajduje). Najstarszy z nich napisałem w 1991 roku, dwa lata później ukazał …

Jerzy Franczak, Poszukiwanie realności. Światopogląd polskiej prozy modernistycznej, Universitas, Kraków 2007 (Modernizm w Polsce) Opublikowana rozprawa doktorska Jerzego Franczaka to, w pierwszym rzędzie, szeroko zakrojona charakterystyka modernizmu. Przedstawia się on jako scalona sprzecznościami, złożona i dynamiczna formacja, której istotę określają dylematy poznawcze. Autor przyłącza się swoją książką do dyskusji nad formułami nowoczesności. Sam modernizm zaś rozumie dość szeroko: jako „prąd humanistyczny” czy okres przemian światopoglądowych trwający od XVII do XX wieku.

Michał Paweł Markowski, Polska literatura nowoczesna. Leśmian, Schulz, Witkacy, Universitas, Kraków 2007 Antypodręcznik Michała Pawła Markowskiego – profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, autora, tłumacza i redaktora wielu książek naukowych i eseistycznych – jest imponującym przedsięwzięciem edytorskim i frapującym, autorskim projektem (pro)akademickim zarazem. Kto wie, może nawet odmieni języki władzy – wykładowców, „zdekonstruuje” (zamiast tylko rozbijać) nieco uniwersytecki beton, który zatrzymał się na etapie samorozwoju strikte naukowego i pomija indywidualne potrzeby kształconych obecnie na polskich uczelniach humanistów. Z pewnością książka stanie się i uzupełnieniem, i rozwinięciem modelu nowoczesnych pomocy dydaktycznych, jakie profesor Markowski wraz z żoną, pisarką i …

John Ashbery, inne Tradycje, tłum. Julia Fiedorczuk i in., przedm. Grzegorz Jankowicz, Korporacja Ha!art, Kraków 2008 (Linia Krytyczna) Tom esejów inne Tradycje [other Traditions] powstał z wykładów, które Ashbery wygłosił w roku akademickim 1989/1990 na Uniwersytecie Harvarda w ramach cyklu Charles Eliot Norton Lectures, prowadzonych wcześniej między innymi przez Octavia Paza, Thomasa Stearnsa Eliota, Jorge Luisa Borgesa, Itala Calvina, Umberta Eco, Czesława Miłosza. Ashbery pokazuje w swojej książce, że literatura nowoczesna nie jest wcale jednolita, że jej główny nurt, który w tradycji anglojęzycznej wyznaczają nazwiska Yeatsa, Pounda i Eliota, pomija niezwykle ciekawe projekty poetyckie, niemieszczące się w spójnym obrazie „wysokiego modernizmu”. Nie ma jednej nowoczesności. …

Słynni i świetni. Antologia poetów Wielkopolski, pod red. Macieja Gierszewskiego i Szczepana Kopyta, posł. Joanna Orska, WBPiCAK, Poznań 2008 (Wielkopolska Biblioteka Poezji) Kilka lat po wydaniu tomu Słynne i świetne (2004) oraz jego odpomnieniu w dwupaku Pocałunek na wstecznym (2007) Mariusz Grzebalski znowu zaznacza swoją obecność na (młodo)poetyckiej scenie. Tym razem jako redaktor serii literackiej stworzonej przy Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu. Zaprasza bowiem do współpracy m.in. swoich kolegów „po piórze” – w różnym wieku.

Hunter S. Thompson, Lęk i odraza w Las Vegas, tłum. Marcin Wróbel i Maciej Potulny, posł. Jakub Żulczyk, ilustr. Ralph Steadman, Niebieska Studnia, Warszawa 2008 Lęk i odraza w Las Vegas ukazała się po raz pierwszy w 1972 roku i natychmiast uczyniła Huntera S. Thompsona, jedną z większych osobliwości w historii literatury w Stanach Zjednoczonych, ikoną kultury popularnej. Dotąd zupełnie nieznany w Polsce autor znanym pisarzem i dziennikarzem-prowokatorem. Książka Fear and Loathing in Las Vegas wpisana została m.in. na listę klasyki literackiej Barnes & Noble, największej amerykańskiej sieci księgarń.

Kroki | Schritte – niemieckojęzyczna literatura współczesna w Polsce W ramach Niemiecko-Polskiego Roku 2005/2006 fundacja S. Fischer Stiftung zainicjowała projekt pod nazwą „Kroki – Schritte” w celu wzmożenia przekładów utworów współczesnych autorów z Niemiec, Austrii i Szwajcarii na język polski. Obejmująca trzydzieści tytułów seria wspierana jest finansowo także przez Pełnomocnika Rządu Republiki Federalnej Niemiec ds. Kultury i Mediów oraz Szwajcarską Fundację Kulturalną Pro Helvetia. Redaktorami serii wydawniczej zostali: polski tłumacz i krytyk literacki Jacek St. Buras oraz szwajcarski dziennikarz Carl Holenstein. W przedsięwzięciu uczestniczy – jako licencjodawcy bądź licencjobiorcy – ponad trzydziestu wydawców z Polski, Niemiec, Szwajcarii i Austrii.

Autor książki Rok nie wyrok w krakowskim klubie Pod Jaszczurami Klub Pod Jaszczurami i wydawnictwo Niebieska Studnia serdecznie zapraszają na spotkanie z Piotrem Milewskim – autorem książki Rok nie wyrok Za swoją debiutancką powieść znany dziennikarz i korespondent zagraniczny otrzymał nagrodę Poznańskiego Przeglądu Nowości Wydawniczych – Książka Zimy 2007/2008. Jury wyróżniło Milewskiego za „fascynująco przedstawiony obraz świata ludzi pozbawionych szans na spełnienie amerykańskiego marzenia”. W Krakowie autor porozmawia z Tomaszem Charnasem m.in. o tym, jak został pisarzem, o losie wysłannika polskich mediów zagranicą, byciu białym i czarnym w Nowym Jorku oraz roku bez wyroku.

9–15 maja, Kraków – przegląd filmów z motywami LGBT Kino Pod Baranami i Goethe-Institut Krakau zapraszają na przegląd filmowy poświęcony mniejszościom seksualnym. Impreza odbywa się pod tytułem-hasłem O miłości między innymi. Organizatorzy pragną przybliżyć widzom zagadnienie nieheteronormatywności, orientacji (homo)seksualnej w szerokim kontekście społecznym, kulturowym i historycznym. Różnorodny program przeglądu ma przeciwdziałać szkodliwym stereotypom przez wskazanie, że nie istnieje jedna wersja seksualności, ale jej rozmaite typy, indywidualne odmiany.

SYLABUS [1989/2001–2009] Homoliteratura to umowne określenie stosowane coraz częściej w stosunku do tekstów pisanych przez i dla osób homoseksualnych albo zawierających motywy LGBT (Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender/Transsexual people). Uważa się bowiem powszechnie, jak zauważył Michał Tabaczyński w słowniku młodej polskiej kultury Tekstylia bis, że literaturę gejowską i lesbijską tworzą (tylko/głównie) osoby homoseksualne. To kryterium, bliskie (auto)biografizmowi, jednak nie wystarcza. Wprowadza się zatem dodatkowe – tematyczne. Homoliteratura (literackie homonarracje) w tym ujęciu za swój obszar zainteresowań czy po prostu temat (główny lub poboczny, jawny bądź ukryty) miałaby obierać problemy tożsamości płciowej i seksualnej (gender identity, sexual identity), świadomości i …

Festiwal „Kultura dla tolerancji” w Krakowie: 24–27 kwietnia 2008 Zapraszamy na spotkanie pt. Homoliteratura, które odbędzie się w ramach festiwalowego cyklu Queer Café. Część I 24 kwietnia 2008 (czwartek) godz. 18.30 Dyskusja o polskiej i obcej literaturze gejowsko-lesbijskiej GOŚCIE: Tomasz Charnas (Ha!art) i Michał Zygmunt („DIK Fagazine”) MIEJSCE: kawiarnia Spokój, ul. Bracka 3–5 (w podwórzu, I piętro) Część II 24 kwietnia 2008 (czwartek) godz. 20.30 Rozmowa o naczelnych tematach i składnikach narracji gej/les, „obowiązkowych” motywach LGBT w literaturze i w filmie, a także o form(uł)ach tekstowego homoerotyzmu.

Sarah Waters, Pod osłoną nocy, przeł. Magdalena Gawlik-Małkowska, Prószyński i S-ka, Warszawa 2006 Kolejna, po trylogii wiktoriańskiej, fascynująca książka brytyjskiej autorki. W swojej najnowszej powieści Sarah Waters przenosi nas do powojennego Londynu. Rok 1947. Kay, Helen, Duncan i Viv: losy czworga głównych bohaterów, którzy próbują ułożyć sobie życie w nowej rzeczywistości przedstawione są na zasadzie retrospekcji. Ich ścieżki łączą się i przeplatają ze sobą, tworząc sieć zagadkowych powiązań i zależności…

Sarah Waters, Złodziejka, przeł. Magdalena Gawlik-Małkowska, Prószyński i S-ka, Warszawa 2007 Stylowy kryminał gotycki, romans z wiktoriańską Anglią w tle. 1862 rok. Susan Trinder, córka złodziejki i morderczyni, mieszka w Londynie w domu oszusta i pasera. Panna Maud Lilly – wykształcona młoda dama – wychowuje się w posiadłości wuja, miłośnika i kolekcjonera pornograficznych publikacji. Obie osiemnastolatki są sierotami, pozbawionymi własnego życia – tyle do tej pory miały ze sobą wspólnego. Któregoś dnia, za sprawą pewnego Dżentelmena, losy obu dziewcząt się łączą…

Obciach, „Red.” 2007, nr 3–4 Koledzy Red.aktorzy, wielce zatrwożyłem się w swym niebagatelnym zdziwieniu, widząc, że znowu zechcieliście wprowadzić mnie (niepytanego, nieproszonego, bez konsultacji) na łamy swojego prowincjonalnego magazynu. Dokonało się to na stronach 110–111 obciachowego „Red.a” numer 3–4 z 2007 roku. Ledwo otrząsnąłem się z szoku wywołanego starciem z uciskającym mnie radośnie „Post scriptum” (ortografia oryginalna) do sponiewieranych przez kilku redaktorów wynurzeń Grzesia Wysockiego pt. Płodna redakcja „Ha!artu”…, a tu w świątecznym prezencie, za sprawą wątpliwego talencia o pseudonimie eljot [Lena Jedlicka?], otrzymałem powtórkę z rozrywki zwanej czytaniem siebie.

Julia Kristeva, Czarne słońce. Depresja i melancholia, tłum. M.P. Markowski, R. Ryziński, Universitas, Kraków 2007 (Horyzonty Nowoczesności) „Dyskurs depresyjny, zbudowany ze znaków absurdalnych, sekwencji spowolnionych, przemieszczonych, powstrzymanych, tłumaczy upadek sensu w nienazywalne, gdzie zatraca się, niedostępny i rozkoszny, na korzyść wartości uczuciowej przypisanej do Rzeczy. […] Człowiek w depresji to radykalny, smutny ateista”. (Soleil noir. Depression et melancolie) Gérard de Nerval, El Desdichado (tłum. Adam Ważyk) Ja – mroczny, ja – wdowiec, mnie – nikt ulżyć nie może,

Nenad Veličković, Sahib. Impresje z depresji, tłum. Dorota Jovanka Ćirlić, Czarne, Wołowiec 2007 (Inna Europa, Inna Literatura) Bohaterem Sahiba jest współczesny „misjonarz” – angielski urzędnik pracujący dla międzynarodowej organizacji pełniącej misję humanitarną w Bośni. W jego pełnych tęsknoty i bałkańskiej goryczy listach (elektronicznych) do ukochanego niczym w krzywym zwierciadle odbija się pełna paradoksów codzienność powojennego Sarajewa. Zderzenie liberalnych poglądów i zachodniego sposobu życia z tradycyjną, patriarchalną kulturą budzi nieoczekiwaną refleksję Sahiba (hindi z arab. pan, władca, ale też Europejczyk w czasach kolonialnych) – bo tak właśnie, nie bez kozery, nazywa siebie narrator.

Lektury inności. Antologia, red. M. Dąbrowski, R. Pruszczyński, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2007 O KSIĄŻCE Lektury inności to zbiór tekstów z kręgu tzw. queer theory, czyli refleksji dotyczącej szeroko rozumianych spraw płci, seksualności, transgresji, performatywności itp. Rzecz w tym, że gra elementu biologicznego, kulturowego i językowego w procesie konstytuowania tożsamości płciowej jest silnie wymieszana i niestabilna. Jest to, jak wiadomo, problematyka niezwykle „gorąca”, na polskim gruncie niezupełnie dobrze oswojona, a dość zasadnicza dla współczesnego i nowoczesnego myślenia o tożsamości.

Robert Biedroń, Tęczowy elementarz, czyli (prawie) wszystko, co chcielibyście wiedzieć o gejach i lesbijkach, AdPublik, Warszawa 2007 O KSIĄŻCE – Czy homoseksualność to choroba, która zagraża rodzinie? – Czy papież potępia osoby homoseksualne? – Czy geje tworzą stałe związki? – Czy można wyleczyć się z bycia lesbijką? – Po co organizowane są Parady Równości? Na te oraz wiele innych pytań odpowiedzi znajdziecie w najnowszej książce znanego działacza Kampanii Przeciw Homofobii – Roberta Biedronia. To pierwsze na polskim rynku quasi-podręcznikowe, popularyzatorskie opracowanie zagadnień dotyczących homoseksualności i problemów mniejszości seksualnych w Polsce.

Kazimierz Mrówka, Androgyn: rzecz o ontologii płci, Szczecin 2005 (Biblioteka „[fo:pa]”) Ze wstępu Androgyn to istota, w której pierwiastek męski połączony jest z pierwiastkiem żeńskim. Wskazuje na to etymologia wyrazu, pochodzącego z języka greckiego: aner - mężczyzna i gyne - kobieta. Czyli androgyn to - by posłużyć się ukutym na tę okazję neologizmem - „mężczyznokobieta”. Androgynia może być pojęciem wieloznacznym, dlatego śpieszę wyjaśnić, o jakim rodzaju związku będzie tutaj mowa. Mam na myśli duchową i cielesną j e d n o ś ć mężczyzny i kobiety (androgyn), połączonych w misterium miłości (Eros). Należy odróżnić istotę androgyniczną od hermafrodyty. Androgyn jest istotą, w której pierwiastek męski i żeński tworzą harmonijną j e d n o ś ć. Hermafrodyta natomiast jest biologicznym i …

Mary Douglas, Czystość i zmaza. Analiza pojęć nieczystości i tabu, Warszawa 2007 (Seria Antropologiczna) Lektura obowiązkowa dla humanistów, antropologów, ludzi kultury i sztuki. Niesamowita książka o rytuałach czystości, tabu wywoływanego przez tradycje kulturowe, religię i narzucone wzorce zachowań. Lektura obowiązkowa dla zainteresowanych sobą i ludźmi wokół. I nie trzeba być studentem antropologii, żeby pojąc zawartość, bo napisana jest przystępnym językiem, niemal opowiadaniem się stając! Tom Mary Douglas (1921-2007) został wydany jako podręcznik w wakacje 2007, ale posłuży egzaminowanym i zainteresowanym obiektywną wiedzą kulturoznawczą.

Thomas Walter Laqueur, Samotny seks. Kulturowa historia masturbacji, red. A. Bielik-Robson, przedm. M.P. Markowski, Universitas, Kraków 2006 O KSIĄŻCE Książka Laqueura, historyka z Berkeley, to nie tylko rzetelna opowieść o historycznych zmianach w podejściu do problemu masturbacji – od Starego Testamentu po dzień dzisiejszy, czyli, jak głosi tytuł pierwszego rozdziału Od Onanii do internetu – ale także, jak przystało na przedstawiciela nowej szkoły historycznej, opowieść z filozoficzną tezą. Inspirowany badaniami Michela Foucaulta, Laqueur ze szczególną podejrzliwością przygląda się epoce założycielskiej nowoczesności, czyli oświeceniu, by tam dojrzeć początki naszej zachodniej obsesji na punkcie masturbacji. Wbrew powszechnym przeświadczeniom, że największymi wrogami onanii są związani z …

Cykl spotkań lokatorskich Spod znaku literatury 19 grudnia, w środę, o godz. 19.00 w krakowskim klubie Lokator przy ul. Krakowskiej 27 odbędzie się spotkanie polonistów, iberystów i innych wielbicieli Maria Vargasa Llosy połączona z dyskusją o twórczości Peruwiańczyka. Z Szelmostwami niegrzecznej dziewczynki za plecami będziemy się starać opowiedzieć jego perwersyjność (jeśli perwersyjnym pisarzem jest). Wiesz, kto zabił Palomina Molero? Masz dość dyktatorów? Chcesz odwiedzić zielony dom, a potem, w rozmowie w „Katedrze”, obgadać miasto i psy?

Marcin Szczygielski, Berek, Instytut Wydawniczy Latarnik, Michałów-Grabina 2007 Hojnie obdarował mnie w tym roku Mikołaj, z pomocą wykamingałtowanego Tomasza Raczka. Dostałem w swoje ręce powieściowego Berka autorstwa Marcina Szczygielskiego. I to z limitowanej edycji de luxe – z twardą i niegrzeczną/grzeszną okładką, mocnym szyciem oraz bonusowymi niby-kolażami warszawskiego grafika, redaktora i jawnego powieściopisarza pop. Prezent od znanego krytyka i wydawcy oraz jego autora szybko przysłużył się mojej czytelniczej zabawie (wreszcie optymistyczna homoliteratura, w której rządzą komizmy spod znaku Pogodno!), a nawet dał powody do myślenia (tezy wyjściowe: „wszyscy jesteśmy tacy sami”, pozostajemy ludźmi do samoakceptacji albo życiowej autopoprawki). Obdarzy też Instytut Wydawniczy …

Piotr Sobolczyk, Españadiós, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2006 Nietypowo krakowianin zachęca do lektury swojego tomu wspomnień z Hiszpanii… W nocie na książce autor napisał: „Wprawdzie z racji bycia wegetarianinem od hiszpańskiej wolę kuchnię włoską, której naprawdę nauczyłem się właśnie w Barcelonie, to wydaje mi się, że udało mi się tu wysmażyć prawdziwą paellę, w dodatku – smakowicie kanibalistyczną, w tym także z moją własną ręką”. Co jednak zgotował czytelnikom? Różnie próbowano kategoryzować Españadiós, i nadal będą bładzić czytelnicy Sobolczyka. Czy to jedynie quasi-dziennik? podrasowana literackimi smaczkami relacja z pobytu na stypendium [Socrates/Erasmus] w Barcelonie? A może nieserialowa konfrontacja postaw życiowych młodych ludzi z Polski i innych krajów Unii …

Grzegorz Ojcewicz, Skazani na trwanie. Odmieńcy XX wieku w esejach Jarosława Mogutina, Portret, Olsztyn 2007 O KSIĄŻCE Książka Ojcewicza układa się w fascynującą opowieścią o świecie niepokornym i wykluczanym. Eseje o esejach Jarosława Mogutina (z obszernymi fragmentami przekładów) to historia ludzi, którzy zostali uznani za buntowników, to historia tych, którzy dzięki swoim prowokacjom pokazują więcej, mocniej, których działania mają ogromną siłą rażenia. Ojcewicz, pisząc o Mogutinie, tworzy jednocześnie niezwykle interesujący obraz kultury alternatywnej. Bohaterem tej opowieści jest więc nie tylko młody rosyjski pisarz, ale też m.in. Jim Morrison, Oleg Kulik, Jean Genet, Dennis Rodman czy bitnicy. To historia tych, których nazwano odmieńcami, ale także tych, którzy – jak mamy w tytule – …

Krystyna Kurczab-Redlich w krakowskim klubie Pod Jaszczurami Oficyna W.A.B. serdecznie zaprasza na spotkanie z Krystyną Kurczab-Redlich, – autorką książki Głową o mur Kremla Za zbiór tekstów o postkomunistycznej Rosji reportażystka otrzymała ostatnio nagrodę Poznańskiego Przeglądu Nowości Wydawniczych – Książka Jesieni 2007. W Krakowie autorka porozmawia z Janem Strzałką o koncepcji tomu, polityce wschodniej i sytuacji Rosjan dzisiaj. CZAS 18 grudnia (wtorek), godz. 18.00 MIEJSCE Klub studencki Pod Jaszczurami, Rynek Główny 8, Kraków

Wykład na UJ i dyskusja wokół Jednostkowości literatury Poloniści z Centrum Studiów Humanistycznych (Centre for Advanced Studies in the Humanities) Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz wydawnictwo Universitas zapraszają na dyskusje o literaturze i horyzontach nowoczesnej myśli humanistycznej z Derekiem Attridge’em – autorem książki Jednostkowość literatury Znakomity literaturoznawca i teoretyk literatury wygłosi wykład otwarty dla publiczności, poprowadzi jedno z seminariów o literaturze oraz spotka się z czytelnikami właśnie opublikowanej po polsku rozprawy. Dyskusja będzie poświęcona zagadnieniom przedstawionym w Jednostkowości literatury, poruszona zostanie kwestia jego instytucjonalnych doświadczeń na zagranicznych uniwersytetach, aktualności dekonstrukcji (Attridge jest tłumaczem i …

Michał Witkowski, Barbara Radziwiłłówna z Jaworzna-Szczakowej, W.A.B., Warszawa 2007 EKSTRAKT (od wydawcy) Barbara Radziwiłłówna z Jaworzna-Szczakowej to groteskowa opowieść o losach drobnego cinkciarza i pasera, w której zjadliwa ironia splata się z absurdalnym liryzmem, to barwny obraz świata szemranych interesów i pełnej specyficznego uroku jarmarcznej tandety. Za zakratowanym oknem lombardu, przy skonfiskowanym dłużnikowi komputerze, siedzi Hubert Z. vel Barbara Radziwiłłówna i opisuje swoje życie. Współczesna Radziwiłłówna jest grubym facetem z żylakami i człowiekiem interesu, który dzięki swemu skąpstwu i niewyczerpanej pomysłowości zgromadził pokaźną fortunę. Za PRL-u był cinkciarzem, prowadził melinę i lombard, miał przyczepę kempingową z zapiekankami, sprzedawał kwiaty kradzione …

Monograficzne wydanie „Studium” 2007, nr 3 Zapraszamy na spotkania promujące najnowszy numer dwumiesięcznika „STUDIUM”. Odbędą się one 5 i 7 grudnia, w Krakowie i Warszawie. Zimowe wydanie „Pisma o nowej literaturze” zostało poświęcone młodej poezji szwedzkiej. To pierwsza w ostatnich latach tak obszerna prezentacja twórczości poetyckiej młodych Szwedów. Monograficzne wydanie „Studium” zawiera przekłady wierszy następujących autorów: Malte Perssona, Anny Jörgensdotter, Jenny Tunedal, Liny Ekdahl, Karla Larssona, Mary Lee i Martina Högströma. Dwoje ostatnich odwiedzi Polskę, by opowiedzieć o twórczości własnej i swoich rówieśników.

Monika Mostowik, Wyrzuty, Prószyński i S-ka, Warszawa 2007 O KSIĄŻCE ONE: kelnerka, której hobby to kręcenie tyłkiem, i notoryczna bezrobotna, która nie może przestać uciekać, choć nikt jej nie goni. Czy łączy je tylko wspólny warkocz? ONI: taksówkarz, który uwielbia kobiety tylko wtedy, kiedy śpią, i jego przyjaciel, który pisze nie swój pamiętnik. Czy łączy ich tylko płacz matek? Czwórka tych (nie)typowych ludzi tworzy związki, w których miłość dokonuje swych zwykłych cudów, czyli tego, co możliwe i niemożliwe zarazem. Niby proste, ale gdy do głosu dojdzie to, co do tej pory potrafili ukryć, wszystko się komplikuje.

Spotkanie w ramach programu Faces & Places – New British Writing Wydawnictwo Czarne i British Council zapraszają na spotkanie z Vesną Goldsworthy – autorką Czarnobylskich truskawek KRAKÓW 4 grudnia (wtorek), godz. 18.00 księgarnia Pod Globusem, ul. Długa 1 (kamienica WL-u) Rozmowę z autorką przeprowadzą Małgorzata Nocuń i Andrzej Brzeziecki O KSIĄŻCE Kilka lat temu Vesna Goldsworthy – dziennikarka, pisarka, eseistka – dowiedziała się, że jest chora na raka. I że w razie śmierci jej dwuletni, wychowywany w Anglii syn utraci ostatnie ogniwo łączące go z bałkańską historią rodziny, z południowoeuropejskimi korzeniami.

Krakowska premiera nowej powieści Mariusza Sieniewicza KRAKÓW 2 grudnia (niedziela), godz. 20.00 Lokator, ul. Krakowska 27 Spotkanie poprowadzi Robert Ostaszewski Fragmenty powieści przeczyta Krystian Papierz O KSIĄŻCE Trzydziestotrzyletni Błażej Pindel boleśnie odczuwa terror aroganckiej kultury młodości, wpełzającej w najintymniejsze sfery życia. Świat starych ludzi jest wyszydzany i schodzi do podziemia. Pewnego dnia konspiracyjna grupa emerytów, uznawszy Pindla za „wybrańca”, wykonuje nad nim mistyczny zamach siekierą. Bohater przeobraża się w zdziadziałego Kolumba i wyrusza na tajemniczą wyspę, gdzieś w zaświatach. Wyspą rządzi dyktator, Wielki Bobas, a poddani niewolniczej pracy, wyklęci staruszkowie mumifikują młodzieńcze ciała najcudowniejszych okazów zachodniej cywilizacji, od …

Kraków: dyskusja o pismach Jacques’a Rancière’a Wydawnictwo Korporacja Ha!art i krakowska galeria Bunkier Sztuki zapraszają na sesję Jacques Rancière: estetyka, polityka, filozofia. Teksty i referaty poświęcone myśli Francuza przedstawią tłumacze, filozofowie i krytycy. Sesję zorganizowano z okazji premiery książki Jacques’a Rancière’a Dzielenie postrzegalnego. Estetyka i polityka, która ukazała się nakładem Korporacji Ha!art. TERMIN: 1 grudnia (sobota), godz. 12–18 MIEJSCE: Bunkier Sztuki, pl. Szczepański 3a, Kraków Nie zwracam się do członków określonej wspólnoty czy dyscypliny.

Grzegorz Kopaczewski powraca z nową powieścią Zapraszamy na spotkanie z Grzegorzem Kopaczewskim z okazji premiery jego nowej książki pt. Huta KRAKÓW 27 listopada (wtorek), godz. 20.00 Lokator, ul. Krakowska 27 Spotkanie poprowadzi Dariusz Nowacki O KSIĄŻCE Na terenie huty Baildon, w sercu Katowic, trwa niezwykły eksperyment socjologiczny. Dzielnica (a może nawet miasto w mieście?) dla tych, którzy marzą o świecie stawiającym przede wszystkim na rozwój. Ojciec-założyciel Huty tak opisuje swoje dzieło: „Stworzyliśmy egalitarną społeczność, w której kwestia posiadania nie ma żadnego znaczenia, bo wart jesteś tyle, ile twój pomysł i twoja osobowość”. W tę jakże różną od naszej rzeczywistość wkracza Tomasz, doktorant Uniwersytetu Śląskiego. Ma za zadanie zanalizować Hutę, wykryć błąd w …

Edward Pasewicz, Śmierć w darkroomie, EMG, Kraków 2007 (Polska Kolekcja Kryminalna) Według słowniczka gejowsko-lesbijskiego slangu pomieszczonego w Tęczowym elementarzu Roberta Biedronia darkroom to „wydzielone miejsce w niektórych lokalach gejowskich, w którym jest możliwość uprawiania seksu”. Kto by(wa)ł, ten wie nawet więcej. Z burdelpojęcia cosmopisarka Rujana Jeger, w swej po(d)ręcznej opowieści Darkroom, uczyniła przegiętą metaforę życia jako nieustających poszukiwań obiektu do kochania. Każdy zaangażowany literacko osobnik lub śledząca „bieżączkę” femina chyba słyszała już cytat: „Życie jest jak darkroom – nigdy się nie wie, kto i jak cię przeleci, a i ty nie wiesz, kogo i jak przelecisz. Ale jest zbyt podniecające, by po prostu z niego wyjść…”. Te słowa przysłużyły się …

Paweł Jaszczuk, Testament, Portret, Olsztyn 2007 OD AUTORA – o książce Padają strzały w Sarajewie i zaczyna się pierwsza wojna światowa, lecz dla Jürgena Schlichtingera tak samo ważny jest klucz morderczych kormoranów, jak śmierć Franciszka Ferdynanda. Na kartkach dziennika młodziutkiego psychiatry gra stary patefon, pijany wozak klęczy na Kaiserstrasse i pachnąca wiatrem koszula wisi na wieszaku. Te iluzoryczne ślady przeszłości tworzą Testament nieistniejącego już Zakładu dla Obłąkanych w Kortau i żyjących w nim kiedyś ludzi.

W środę, 14 listopada, w ośmiu polskich miastach rozpoczął się 4. festiwal kryminału Impreza jest organizowana przez Instytut Książki, Stowarzyszenie Miłośników Kryminału i Powieści Sensacyjnej Trup w Szafie oraz lokalnych partnerów: Café Szafé, Plan.B, Centrum Kultury ZAMEK, księgarnię Bookarest, Miejską Bibliotekę Publiczną w Kędzierzynie-Koźlu, Miejską Bibliotekę Publiczną im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie, Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną w Gdańsku, Książnicę Beskidzką, Bibliotekę Śląską. Potrwa do niedzieli. Szczegółowe informacje na stronie festiwalowej: http://instytutksiazki.pl

Ksenia Buksza, Alonka Partyzantka, przeł. Małgorzata Buchalik, PIW, Warszawa 2007 Donoszą… Miniaturowa powieść osiemnastoletniej Kseni Bukszy z Sankt Petersburga. Dzielna rosyjska dziewczynka Alonka – w ramach resocjalizacji po niewczesnych wybrykach alkoholowych wysłana przez rodziców na białoruską wieś – pewnego ranka budzi się w świecie rządzonym przez trzy korporacje-imperia. Natychmiast podejmuje walkę z nową władzą: skrzykuje oddział partyzancki, organizuje sieć konspiracyjną i planuje zbrojny zamach na pociąg pancerny, którym podróżuje sam Szef Korporacji. Połączenie stylu hagiograficznego, języka radzieckich opowiastek propagandowych o bohaterach wojennych i na wskroś współczesnej fabuły sensacyjnej okraszona bajkową atmosferą odrealnionego rosyjskiego miasta z mówiącymi …

18 X (czwartek) we Wrocławiu, z okazji „Międzynarodowego festiwalu opowiadania” 25 X (czwartek) w Krakowie, podczas Targów Książki Zapraszamy na spotkania z Bianką Rolando, autorką książki Rozmówki włoskie (Sic!, Warszawa 2007). Debiut literacki Rolando to zbiór opowiadań powstałych pod wpływem arcydzieł malarstwa włoskiego. Kanoniczne dzieła sztuki są tu źródłami barwnych, wielogłosowych literackich impresji. Autorka odkurza je z narosłych przez stulecia akademickich analiz. Narzędziem, którym się posługuje, jest język: odważny, żywiołowy, niekiedy wręcz szokujący. W tekstach sięga do osobistych doświadczeń – zarówno tych związanych z intensywnie przeżywaną kobiecością, jak i z rodzinną historią. Czas i przestrzeń tracą tutaj zwyczajowy dystans, a czytelnik – odbiorca malarstwa …

Michał Zygmunt, New Romantic, wstęp Łukasz Andrzejewski, Korporacja Ha!art, Kraków 2007 „Nazywam się Michał Zygmunt i zabiłem prezydenta Kaczyńskiego. Co prawda tylko na stronach mojej książki, ale to zawsze coś” – w ten sposób wita odwiedzających swoją stronę internetową (www.michalzygmunt.pl/) autor książki New Romantic, dziełka z pogranicza teraz i jutra, gdzie straszne, mieszczańskie bojówki sfrustrowanej, homoseksualnej inteligencji ogłaszają powstanie: „Ludzie! Radujcie się! Mamy tu, kurwa, rewolucję proletariatu!”. Pozycja z gatunku political fiction zagościła na półkach księgarskich na początku października 2007 r., przy okazji „Festiwalu literatury politycznej”, akurat przed wyborami parlamentarnymi. Czy tylko jako rejestr głosów niezadowolonych z epoki kaczyzmu? Przeciwciało? lek …

16–20 października 2007 Ruszyła „Pora Prozy 3” – festiwal książki. 11 miast, literacka reprezentacja Izraela, najwybitniejsi polscy prozaicy, tegoroczni debiutanci, publicyści, literaturoznawcy, prozatorscy slamerzy, znawcy twórczości Conrada i wiele innych znakomitości polskiej i światowej prozy – wszystko to już w tym tygodniu w ramach październikowej odsłony festiwalu „4 Pory Książki”. Czytanie jest wielką przyjemnością – tak jak rozmawianie o literaturze. Przekonaj się. Przyjdź. Zapraszają organizatorzy, wydawcy i zaproszeni goście.

Marta Grundwald, Ajajaj…!, WBPiCAK, Poznań 2006 (Wielkopolska Biblioteka Poezji) Przerabialiśmy już „pismo (i) ciało”, udało się zachłysnąć odrobinę liberaturą. Teraz przyszedł czas na upodmiotowiony przedmiot sztuki dalej zwanej literackością. A to za sprawą Marty Grundwald (1984) i zetknięcia z jej książką *Ajajaj…! *. patrz: nie jestem żadną wyrocznią pierwszą ani ostatnią instancją idę trzeźwa przez miasto idę przez zaminowane pole (*pokażę ci jak przechodzę przez jezdnię *) Autorka w pozatekstowej codzienności funkcjonuje jako studentka filozofii Uniwersytetu Wrocławskiego. Mnie zainteresowało jej wcielenie ze wszech miar poetyckie…

Bogusław Kierc, *Rafał Wojaczek. Prawdziwe życie bohatera *, W.A.B., Warszawa 2007 (Fortuna i Fatum) Na dzisiaj oficyna W.A.B. zapowiedziała premierę obszernej biografii Rafała Wojaczka. Jej autorem jest przyjaciel i edytor dzieł poety – Bogusław Kierc. Tom ukazuje się w serii Fortuna i Fatum. Prawdziwe życie bohatera, jak mówi podtytuł, stawia sobie za cel inaczej przybliżać oblicze poety kojarzonego z pokoleniem 68, ukazując postacie (z) jego życia i pisania, mówiąc niemal prywatnie i bezkrytycznie. Wcześniej dostępne były wielbicielom Wojaczka tylko trzy monografie: tragicznie antyfilologiczna Stanisława Srokowskiego (Skandalista Wojaczek: poezja, dziewczyny, miłość, 1999, 2006), ujmująca literaturo/znawstwem Romualda Cudaka (Inne bajki. W kręgu liryki Rafała Wojaczka, 2004) i …

Amanda Filipacchi, Miłość jest straszna, przeł. Katarzyna Karłowska, Rebis, Warszawa 2007 Potwierdzam. Miłość jest straszna, szczególnie gdy zajmuje się jej opisywaniem amerykańska pisarka.

Warszawa, 25–26 sierpnia „Poezja wyczerpała już prestiż, który zawdzięczała swoim poszukiwaniom formalnym. Poza granicami estetyki oznacza ona panowanie ludzi nad ich własnymi przygodami. […] Nowe piękno będzie SYTUACYJNE, to znaczy t y m c z a s o w e i przeżywane. Poezja to dla nas nic innego, jak tworzenie absolutnie nowych zachowań oraz środki służące do namiętnego angażowania się w te zachowania”. (Guy Debord, La carte d’apres nature, 1954, styczeń – numer specjalny)

Helen Oyeyemi – Mała Ikar, przekł. Jolanta Kozak, W.A.B., Warszawa 2007 (Z Miotłą) – The Icarus Girl, Bloomsbury Publishing, London 2005 Debiutancka powieść Helen Oyeyemi, Mała Ikar, została opublikowana w Polsce przez oficynę W.A.B. w popularnej serii (raczej) dla kobiet: Z Miotłą. Mylą się jednak Ci, którzy uważają, że to kolejna pozycja z literatury kuchennej (do wertowania przy garach) czy proza dla pensjonarek. (Przekonają się o tym przede wszystkim czytelnicy oryginału! – próbne fragmenty dla odważnych do ściągnięcia lub przeczytania od zaraz w sieci).

Mo Yan, Obfite piersi, pełne biodra, przeł. Katarzyna Kulpa, W.A.B., Warszawa 2007 (Don Kichot i Sancho Pansa) Prozy Mo Yana (1956) nie da się czytać na trzeźwo. Ot tak, całkiem zwyczajnie: dla zabicia czasu, na bezsenność. Lepiej wyłączyć racjonalne myślenie, dać się porwać gwałtownej sile pióra i wyobraźni autora zeszłorocznej Krainy wódki. Albo – jeśli nie poskutkuje – wziąć L4, wygonić żonę/teściową do apteki po środki na tolerancję dla nałogowych pismożerców i… na osobności zażywać lektury – aż do utraty sił lub mimowolnego zapadnięcia powiek.

Refleksy Slam poetry stanowi połączenie twórczości słownej i performance’u. Tą nazwą określa się też imprezę, podczas której artyści przedstawiają swoje teksty, zdolności aktorskie czy wokalne (w improwizacjach słowno-muzycznych), a włączana do zabawy publiczność ocenia na bieżąco treść wierszy oraz umiejętności oratorskie poety. Widownia pełni rolę jury, wybierając najlepszego autora wieczoru. Impreza często przeradza się w rywalizację na teksty i stworzenie najlepszego wizerunku, swoiste „zapasy poetyckie”. Liczy się w nich nawiązanie kontaktu z publicznością i przekonujące wykonanie „trzyminutowca”. Stąd podporządkowanie stylistyki, kompozycji i treści tekstów wartości użytkowej – sprawdzalnej na knajpianej scenie. W slamie „spontaniczność, tematy bliskie codziennemu życiu, słowny …

Iza Smolarek, się lenienie, Portret, Olsztyn 2006 I Oj, poczyna sobie znana nieszufladzianka, Iza Smolarek… Nie tylko debiutując autorskim tomem się lenienie, ale też wszczynając pojedynczymi utworami walkę na słowa: o męstwo i żeńskość w poezji. Poznanianka ledwo zakończyła prowokacyjny wiersz romantyczność zdaniem „72 godziny później redukuję konsekwencje do minimum”, by kilka stron dalej pointować: „znowu zostajemy parą twórców do odwołania”… A to dlatego, że nie boi się pisać o trudnych a pożądanych uczuciach, związanych z nimi wyborach, komplikacjach („miłość zlepia się ze wszystkich słów / i rzuca w nas małą, ciemną, śmierdzącą kulką”), roz/bojach („określono by gwałtem twoje doświadczenie”). Zdradza się nawet ze sztywniejącym w onieśmieleniu językiem, który chciałby …

Reminiscencja Określenie proza Północy zostało użyte po raz pierwszy przez Roberta Ostaszewskiego wobec twórczości Daniela Odiji, Mariusza Sieniewicza, Tomasza Białkowskiego, Joanny Wilengowskiej i Miłki Malzahn. Autor terminu uznał, że twórczość autorów z Warmii i Mazur jest „zorientowana na rzeczywistość”, próbuje „fotografować” ją przy użyciu „rozmaitych filtrów”, strategii pisania i poetyki (realizm, naturalizm, ekspresjonizm), a czasami nawet „zaangażowania”. Stara się przy tym przekroczyć roszczenia i granice „ja” na rzecz zbiorowych bolączek i obaw. Czasami kojarzono ją z nowym, generacyjnym światopoglądem (po lekturze Japońskiej wioski i Zębów Wilengowskiej).

Nieliterackie wyrazy zaangażowania Mianem prozy zaangażowanej określa się teksty programowo wyrażające indywidualne stanowisko wobec zjawisk społeczno-politycznych, pisarstwo wyczulone na problematykę ideologiczną i moralną współczesności. Ta forma wyrażania się ma swoje korzenie we francuskim personalizmie (Emmanuel Mounier) i egzystencjalizmie (Jean-Paul Sartre). W myśl koncepcji literatury zaangażowanej pisarz – jako intelektualista – winien czuć się odpowiedzialnym za losy świata, a nawet wpływać na nie swoją twórczością. Ona bowiem może być nośnikiem informacji i wpływać na postawy społeczne. Co ważne, pisarz zaangażowany wskazuje zmiany. zadania nie stanowi pokazanie świata, „jakim jest”, lecz jaki, jego zdaniem, powinien być. Nie pokazuje zatem świata, tylko jego obraz – …

Literary minimalism po polsku Jesienią 2006 redaktorzy pisma „Ha!art” postanowili wywołać publiczną i medialną dyskusję na temat pojawienia się (i nazwania) w polskiej literaturze nowego zjawiska – minimalizmu. Uczynili to podczas festiwalu „Pora Prozy 2” – z okazji wydania numeru monograficznego swojego nieregularnika. Zapożyczony z amerykańskiego literaturoznawstwa termin, określający w USA część nurtu nazywanego tam New Realism, miałby – w intencji autorów krakowskiego magazynu – zagościć przede wszystkim w dyskursie krytycznym towarzyszącym pisarstwu najmłodszych roczników. Dość kontrowersyjne założenia („import terminologii”, kolejna młodoliteracka „strategia promocyjna”) i dobór pisarzy („rasizm pokoleniowy”) spotkały się z dość sceptycznym lub negatywnym odbiorem wśród festiwalowych …

Marcin Wieczorek (1971) godzi zajęcia poety, socjologa kultury i literaturoznawcy. Wykłada na Uniwersytecie Warszawskim i w Akademii Humanistycznej w Pułtusku. Wydał dwa tomy poetyckie: Z ostatniej chwili (Warszawa 1992) i Otwarcie (Kraków 2002) oraz monografię pisma Roberta Tekieli – „bruLion”. Instrukcja obsługi (Kraków 2005). Już Karol Maliszewski (w tomie Zwierzę na J. Szkice o wierszach i ludziach) dostrzegł próby wyobraźniowego przekraczania granic konkretyzacji w pierwszych utworach warszawiaka. „Oddech, powietrze, przestrzeń. Bohater kręci się w labiryncie miasta i usiłuje uspokoić oddech. Bombardowany wielością bodźców, skojarzeń, cała tą kakofonią naoczności, dusi się, wyrywa do większej przestrzeni. W ogóle chciałby czegoś większego” – pisał noworudzki krytyk.

Trudno nazwać Michała Palmowskiego (1975) tylko autorem prozy. Krakowianin jest doktorem filologii angielskiej, tłumaczem i wykładowcą akademickim. Do tej pory wydał mikropowieść peregrynacyjną Przygody Hiszpana Dete (Kraków 2002) i zbiór opowiadań Drugie stworzenie świata (Kraków 2003). Debiutancka książeczka Palmowskiego stanowiła hołd złożony dziecięcemu pojmowaniu świata, sile naturalnej wyobraźni szczenięcych lat. Autor zrekonstruował w swoim „rękopisie” (wzorcem kinderystycznym, w mocno uproszczonej narracji, prymitywnych i wyzbytych ozdobników stylistycznych zdaniach) ograniczone, a jednak niesamowicie przyciągające uwagę widzenie zarówno spraw zwykłych, jak i niespotykanych. Jego bohater krążył między bankiem (napad z „przyjaciułmi”), Przychodnią Lekarską a spotkaniami …

Z zawodu Dariusz Pado (1974) jest prawnikiem. Dał się też poznać środowisku Nieszuflady, na której forum się udziela, i innym zainteresowanym jako przyzwoity poeta. Jest on współautorem – obok Radosława Wiśniewskiego – dwuksięgu Raj/Jar (Nowa Ruda 2005), samodzielnie zaś napisał Peryferie raju (Warszawa 2005). WEJŚCIE Poezja Dariusza Pado próbuje uchwycić relacje między przeszłością a teraźniejszością, przenikanie się ich widzenia w świadomości osobnika przemierzającego czasy i przestrzenie – raz bliższe, raz dalsze. Warszawiak porusza kwestię doświadczenia zbiorowości, powstawania w niej drażliwych miejsc, o których mówić najtrudniej. Pado sprawdza możliwość szukania sensu opisanych już zaszłości na utartych szlakach mentalnych (co zwykle wiąże się z brakiem samodzielnego drążenia, …

Yossi Avni, Ciotka Farhuma nie była dziwką, przeł. Leszek Kwiatkowski, Sic!, Warszawa 2007 **1. ** Ciotka Farhuma, uwieczniona w tytule książki Yossiego Avniego, faktycznie nie była dziwką. Oddawała się tylko jednemu… Wiedziała za to, jak się ustawić, żeby na stare lata pustkę i samotność po wieloletnim kochanku wypełnić, niewiele znaczącymi dla szczęścia – jak można zobaczyć na kontrprzykładach (pozostali bohaterowie), bogactwami finansowymi. Warto dodać, że kobieta występuje w powieści Izraelczyka jako postać epizodyczna – obgadywana przez rodzinę albo słyszana podczas scen łóżkowych. Tylko prowokacyjnie wzięto jej personalia na front okładki, gdzie figuruje napis Ciotka Farhuma nie była dziwką. W środku tom kryje zaś prawdopodobnie naznaczoną autobiografizmem (vide dedykacja i …

M. Zantman, Krajobraz z atramentowym wieczorem, Mamiko, Nowa Ruda 2006. Klub LOKATOR (ul. Krakowska 27) zaprasza na wieczór autorski Michała Zantmana i promocję książki Krajobraz z atramentowym wieczorem. Spotkanie odbędzie się we wtorek, 19 czerwca, o godz. 20.00. Rozmowę z autorem przeprowadzi Tomasz Charnas. O KSIĄŻCE Michał Zantman rozwija wzorce literatury onirycznej, kontynuuje zamysły absurdystów. Jego debiutancki Krajobraz z atramentowym wieczorem nawiązuje do tradycji XIX-wiecznych (Lewis Caroll), eksperymentów formalnych prozy XX wieku (zwłaszcza Bruno Schulz, Witold Gombrowicz, Robert Musil, James Joyce) oraz malarstwa Marca Chagalla i Paula Klee.

Aleksander Kościów, Świat nura, Muza, Warszawa 2006 **1. ** Kościów swoim debiutem udowodnił, że autorem warsztatowo dobrej, a miejscami wręcz wytrawnej, prozy być potrafi. Prowadzi bowiem w Świecie nura intrygującą, szeroko zakrojoną narrację: opartą na kompozycji ramowej (świat przedstawiony jako układ wielostopniowy), dwugłosie opowiadaczy, z wyczuciem wprowadzanym i nienachalnym toku dygresji, ciekawie zazębiających się liniach fabularnych. Książka trzyma w napięciu do „końca” – w dziwnym jak cała powieść Epilogu. Uważna lektura prowadzi do przekonania, że jest to po prostu dobrze skrojony kawał (444 strony) prozy, który cieszy oko, ucho i inne zmysły wrażliwego czytelnika.

Maciej Sawa, rok $ roki, Olkusz 2006 (Biblioteka Galerii Literackiej przy MBWA Olkusz, Biblioteka „Frazy”) *nigdy nie byłem tak kosztowny, tak cenny, jak dziś, kiedy tak mało znaczę.* **1. Mówię do ciebie… ** Tytuł rok $ roki zaintrygował mnie. Sugeruje związek z rytuałami przejścia, robienia kroku do przodu (tu: samopoznania, czyli wiedzy subiektywnej) zamiast cofania się (w formule pustych roztrząsań wobec zasłyszanych czy sugerowanych przez innych kwestii). Przypomina nawet o kosztach tej transakcji symbolem waluty pomiędzy wyznacznikami początku i końca.

Nowa literatura hispanojęzyczna w Polsce Zapraszam na spotkanie wokół literatury hispanoamerykańskiej. Odbędzie się ono w środę, 13 czerwca, o godz. 20.00 w krakowskim klubie Lokator (ul. Krakowska 27). Wieczór będzie okazją do promocji tytułów wydawnictwa muchaniesiada.com, które publikuje tłumaczenia nowej literatury hispanojęzycznej w serii Postm@condo. Do tej pory były to Śmierć na ulicy Unzueta Edmunda Paza Soldána i Noc jest dziewicą Jaimego Bayly’ego. Organizatorzy zaplanowali też dyskusję o współczesnej prozie iberoamerykańskiej. Wezmą w niej udział Katarzyna Mroczkowska-Brand, komparatystka z Wydziału Polonistyki UJ, oraz Tomasz Pindel – ceniony tłumacz i znawca literatury z Ameryki Łacińskiej, autor książki Zjawy, szaleństwo i śmierć. Fantastyka i realizm magiczny w literaturze …

*…zewnętrzność jest zwierciadłem, w którym przegląda się wnętrze! * KRÓTKIE OBJAŚNIENIE Dolega mi czystość i skromność. Bo jestem czysty i skromny. Chwilami. W związku z literaturą… raczej poza szkolnym kanonem! Zazwyczaj na jej temat wypowiadam się publicznie. Jako bezwzględny zoil, dozujący swe racje krytyczny czytelnik albo zalecający się recenzent. Wygląda to tak: zbieram się w sobie, zagarniam wybrane tytuły książkowe i wchodzę w nie: głębie i płycizny, wyżyny i niziny. Poszukując sedna zadawanej sobie literatury współczesnej. Jestem jak w ciemnym lesie, co wabi i przestrasza. Czytam i piszę: filologizujące analizy, komentarze, glosy. Obmawiam wszystkich: z prawa i z lewa, gdy tylko znajdą się w centrum mojej uwagi. Na oczach publiki uświęcam powzięte na rzecz pisarstwa …

Joanna Fabicka, Tango ortodonto, W.A.B., Warszawa 2006 Wprawdzie Joanna Fabicka (1970) jest z zawodu filmoznawczynią i montażystką filmową, jednak uznanie i sympatię publiczności zdobyła jako pisarka młodzieżowa. Przez czytelników kojarzona jest przede wszystkim jako autorka powieści o Rudolfie Gąbczaku – szalonym nastolatku o „patologicznie wybujałym temperamencie”, niepohamowanych skłonnościach aktorskich oraz jego perypetiach w drodze do pełnoletniości i okolicznościach jej przekraczania. Do tej pory ukazały się cztery tomy współczesnego „pamiętnika z okresu dojrzewania”: Szalone życie Rudolfa, Świńskim truchtem, Seks i inne przykrości, Tango ortodonto. Życie nietuzinkowego bohatera cyklu, ukazywane od dziecięctwa (spędzanego m.in. na Przystanku Jezus) po wkraczanie w wiek męskich klęsk …

Młode pisma literacko-artystyczne Wrocław, 4–6 czerwca 2007 Redakcja „RITY BAUM” zaprasza na RITA FEST – pierwszy od 10 lat festiwal czasopism literackich we Wrocławiu. W ramach imprezy odbędzie się szereg paneli dyskusyjnych, w trakcie których uczestnicy mają nadzieję omówić najważniejsze problemy, związane z działalnością niskonakładowych pism literackich i artystycznych, dotyczące m.in. marketingu, polityki wydawniczej, kwestii światopoglądowych i politycznych, funkcjonowania w skali lokalnej i ogólnopolskiej. Do udziału w dyskusjach zostali zaproszeni redaktorzy najważniejszych pism literackich, założonych w ostatnich dwóch dekadach, krytycy literaccy oraz redaktorzy debiutanci z ostatnich lat.

CYKL SPOTKAŃ Z UKRAIŃSKIMI PISARZAMI Wydawnictwo Czarne serdecznie zaprasza na spotkania z pisarzami z Ukrainy, gośćmi honorowymi tegorocznych Międzynarodowych Targów Książki. Spotkanie z JURIJEM ANDRUCHOWYCZEM z okazji polskiej premiery książki Diabeł tkwi w serze. 20 maja (niedziela) godz. 19.30 Klub LOKATOR (ul. Krakowska 27) Prowadzi Iga Noszczyk Jurij Andruchowycz (1960) – prozaik, poeta, eseista, tłumacz. Założyciel grupy poetyckiej BuBaBu. W Polsce ukazały się cztery jego powieści: Rekreacje (1994, 1996), Moscoviada. Powieść grozy (2000, 2004), Perwersja (2003), Dwanaście kręgów (2005), za którą został odznaczony w roku 2006 Leipziger Buchpreis, przyznawaną za dzieła przyczyniające się do porozumienia europejskiego oraz tomy esejów: Erz-herz-perc (1996), Moja Europa. Dwa eseje o …

Helen Oyeyemi, autorka Małej Ikar, w Polsce 17–22 maja 2007 Oficjalna premiera tłumaczenia Małej Ikar, debiutanckiej powieści Helen Oyeyemi, odbyła się 19 kwietnia. Teraz, miesiąc po ukazaniu się książki, brytyjska autorka nigeryjskiego pochodzenia przyjechała do Polski spotkać się z tutejszymi czytelnikami. Wizyta 23-letniej pisarki odbywa sie w ramach programu Places & Faces – New British Writing. Dzięki niemu zaprezentowo już polskim czytelnikom wielu uznanych autorów (Sarah Waters, Irvine Welsh), ale też objawienia nowej literatury z Wysp jak Tash Aw (Faktoria jedwabiu) czy Gautam Malkani (Londonistan). Oyeyemi przyjęła zaproszenie organizatora cyklicznych spotkań, British Council, i wydawnictwa W.A.B. Prezentacja Małej Ikar i rozmowy krytyków z prozaiczką odbywają się w Lublinie, …

Joanna Orska, Liryczne narracje. Nowe tendencje w poezji polskiej 1989–2006, Universitas, Kraków 2006 (Krytyka XX Wieku) 1. Od wielu lat Joanna Orska (1973) towarzyszy nowej literaturze polskiej jako krytyczka. Ceniona recenzentka, autorka wielu przekrojowych szkiców i esejów o poezji współczesnej jest też pracownicą naukową Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Literaturoznawczyni w 2004 roku wydała nawet książkę Przełom awangardowy w dwudziestowiecznym modernizmie w Polsce, dokonując w niej rozróżnień między modernizmem a awangardą (umotywowanych głównie filozoficznym myśleniem o nowoczesności) oraz wykazując ograniczony zakres tych pojęć (jako epoki/okresu, nurtu czy ruchu literackiego i myślowego). Wówczas nakreśliła też obszary autonomii oraz przedstawiła relacje, w …

Jaime Bayly, Noc jest dziewicą, przeł. Tomasz Pindel, muchaniesiada.com, Kraków 2007 (Postm@condo) Tytuł powieści Noc jest dziewicą prowokuje… Może wybrzmieć nawet jak odezwa: zatrać się w nią. Jaime Bayly skupił się jednak w swojej homoerotyzującej książce, którą w dniu polskiej premiery okrzyknięto peruwiańską wersją „Lubiewa”, na czymś zupełnie innym niż szukanie taniej sensacji czy powodów do skandalu. Zamiast pouczać, nawracać albo zbawiać mniejszości seksualne, pisarz z Ameryki Południowej chce zabawić czytelników, przemycając ważne dla siebie kwestie. W narkotycznej opowieści – stylizowanej na autentyk dzięki wycinkom autobiografii nieokiełznanego prezentera telewizyjnego – pomieścił elementy współczesnego, raczej nieprzyzwoitego, erotykonu oraz historię wiecznego nie- …

Hubert Klimko-Dobrzaniecki, Raz. Dwa. Trzy, Korporacja Ha!art, Kraków 2007 Raz. Dwa. Trzy stanowi trzecią, wydaną w Polsce, książkę Huberta Klimko-Dobrzanieckiego. Jej akcja rozgrywa się w małych więzieniach codzienności: poniemieckim miasteczku bez nazwy, bloku mieszkalnym i prywatnym domostwie. Mali na początku, a na końcu opowieści dojrzali bohaterowie niniejszej prozy – m.in. półsieroty i inne niekochane dzieci, odbierające złe wychowanie – najczęściej pozostają bezimienni. Ich osobiste historie, z piętnem rodziny w tle, mają zyskać charakter uniwersalny. Mówią bowiem, jawnie i w podtekstach, o problemach nękających każdego, kto odważnie wchodzi w świat dorosłych, krok po kroku poznając nowe obszary świadomości. Co ważne, charakter inicjacji bohaterów Raz. Dwa. Trzy determinują miejsce …

Hubert Klimko-Dobrzaniecki, Raz. Dwa. Trzy, Korporacja Ha!art, Kraków 2007 O KSIĄŻCE Powieść z czasów komuny: o młodych chłopcach, którzy poprzez terapeutyczną masturbację i akty łóżkowej inicjacji dorastają… Do sprzeciwu. Bo towarzyszą im wyklęte, chociaż świadome i radosne: pedalstwo, ciociowatość lub kulturalne gejostwo, czasami metroseksualność i kult ciała. Raz. Dwa. Trzy Huberta Klimko-Dobrzanieckiego to z zaangażowaniem wysnute narracje o niekochanych dzieciach z krajowej legii patologicznych rodzin, powołaniu oraz zapis wyczynów i postaw antyklerykalnych. Zwierciadło minionej młodości, w której przegląda się katowana dogmatami niewinność. Znajdzie też w książce czytelnik szczerą opowieść emigranta, który po latach tłumaczy przyczyny swojego wyjazdu z homofobicznej, …

Agnieszka Drotkiewicz, Dla mnie to samo, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2006 Po lansiarskim i sceptycznie przyjętym przez krytykę Paris London Dachau przyszedł czas na nową propozycję Agnieszki Drotkiewicz. Tym razem rzecz dotyczy zbiorowego piekła kobiet. Zamiast teatrzyku porzuconej przez mężczyznę kiepskiej aktorki mamy do czynienia w Dla mnie to samo, bo taki tytuł nosi pozycja, z czterema postaciami skażonymi pierwiastkiem żeńskim i dwóch zwyrodnialców płci męskiej. W tle krąży „narrator wszechwiedzący”, czyli na przemian immanentny twór tekstowy (nieudolnie zresztą zgwałcony wstawkami meta), oraz współuczestniczka zdarzeń, świadcząca o zajściach narratorka pierwszoosobowa bliska… alter ego pisarki, rozmawiającej się przy okazji z guru, w swoim mniemaniu, od młodej literatury i …

Agnieszka Drotkiewicz, Paris London Dachau, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2004 Agnieszka Drotkiewicz zadebiutowała w walentynki 2004 książką Paris London Dachau. Nie jest to jednak tytuł stworzony samodzielnie… Warto odróżnić w nim składniki zapożyczone od wkładu własnego. Szaleństwo intertekstualnej prozy (cytatnik początkującej literaturo- i kulturoznwaczyni) łączy autorka z własnymi kolażami, nieustannym odwoływaniem się do głosów-tekstów innych pisarek i samodzielnie montowanych prac plastycznych (rysunki oblepiane wycinkami z gazet podobne estetycznie lub konceptualnie do tych, jakie miała w zwyczaju przygotowywać dla swoich przyjaciół Wisława Szymborska).

Monika Piątkowska, Krakowska żałoba, W.A.B., Warszawa 2006 Monikę Piątkowską (1970) można uznać za początkującą wśród autorek prozy. Dziennikarka i felietonistka „Gazety Wyborczej” jest znana przede wszystkim z krótkich tekstów prasowych, które pisała wraz z mężem, Leszkiem, w cyklu Po robocie przy sobocie. Małżeński przegląd prasowy Talków. Opublikowano je zresztą w dwóch tomach dla wiernych czytelników (Talki w wielkim mieście, Talki z resztą). Przyszedł czas na poważniejsze pisarstwo (obecnie) warszawianki…

Birgit Vanderbeke, Małże na kolację, przeł. Sława Lisiecka, Warszawa 2006 (Kroki/Schritte) To miał być wieczór jak zawsze… kiedy On wracał z podróży. Służył swojej firmie, pracował na awans – zawodowy i społeczny. Pan domu mający zawitać do swojej twierdzy, ostoi skrupulatnie zaplanowanej normalności.

Wydawnictwo Prószyński i S-ka chętnie zaspokaja potrzeby czytelnicze zarówno kobiet, jak i niepoprawnych seksistów. Jednak to przede wszystkim do pierwszej grupy – odbiorczyń – kierowana jest seria literacka Z Cynamonem. Dotychczas ukazały się w niej cztery książki młodych autorek, zapowiadających się na powieściopisarki popularne – w kuchennych zaułkach i łóżkach rzadko odwiedzanych przez (nie)kulturalnych mężczyzn. Panowie bowiem systematycznie sypiają i grzeją się tam (głównie w sezonach nie letnich, a urodzajnych w inne nocne rozkosze), ani myśląc o składaniu liter, wyrazów, zdań… Nadrabiają zaległości lekturowe i podnoszą średnią krajową czytanych w ciągu roku książek miłe, aczkolwiek osamotnione w zaznawaniu przyjemności tekstowych panie. Czego można się spodziewać po …

Stanisław Lem, Rasa drapieżców. Teksty ostatnie, wybór i posłowie Tomasz Fijałkowski, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2006 Wydawnictwo Literackie twierdzi, że książka jest zbiorem krwistych, ironicznych i bezlitosnych felietonów pisanych przez mistrza w 2005 i 2006 roku do „Tygodnika Powszechnego”. Lem nie oszczędza w swoich felietonach nikogo: ani polityków, ani mód literackich, ani tak zwanych „opiniotwórczych środowisk”. Książka jest wyjątkowym zbiorem opinii, poglądów i obserwacji, dotyczących polskich, europejskich i światowych trendów.

To się nazywa news. Jeden z portali pozytywnie nastawionych do homoliteratury nad Wisłą obwieścił ostatnio sprowadzenie do Polski peruwiańskiego Lubiewa. Jego autorem jest Jaime Bayly (1965) – „telewizyjna gwiazdka Ameryki Łacińskiej”, piszący zaskakująco autentyczną, mocno autobiograficzną prozę gejowską z wątkami specjalnie dla Polski papieskiej, gdzie się „potępia używanie i nadużywanie kondomów”. Zawiadomienie dotyczyło tłumaczenia głośnej w ojczyźnie Maria Vargasa Llosy powieści Noc jest dziewicą. Tytuł z serii Postm@condo pojawił się pod koniec marca w księgarniach. Co ciekawe, rzeczywistość mieszkańców Limy w niej przedstawiona do bólu przypomina o rodzimych klimatach radiomaryjnych i homofobicznych…

Piotr Czerski, Ojciec odchodzi, Korporacja Ha!art, Kraków 2006 Przekazano mi w ręce książeczkę dla wielu zapewne nieprzyzwoitą. Ale czy Ojciec odchodzi Piotra Czerskiego szarga świętości? Jeszcze nie – Karola Wojtyły świętym na razie nie ogłoszono. W takim razie po co komu(ś) haartowana „książka o polskim papieżu”? 1. Kalanie świętości Zdaje się, że Korporacja Ha!art i jej autor próbują wywołać publiczną dyskusję o postawie społeczeństwa i mediów wobec odchodzenia Ojca Świętego. A czynią to krytyką często negatywną i personalną (jeśli traktować dziennikarzy jako jednostki, ale przedstawicieli zawodnej grupy zawodowej, bo słabo słyszącej siebie, a pracującej dla wydźwięku). Treść powieści Ojciec odchodzi – inna niż dominujący wówczas dyskurs medialny – raczej wyzbyta jest poprawności …

Tekstylia na Bis ALTERNATYWNY SŁOWNIK MŁODYCH LITERATÓW i KRYTYKÓW (bez szczękościsku cenzury) [copyleft by „Cham!Art” Klan] PREMIERA: 1 kwietnia 2007 Cyranowicz Maryja (1974) – poetka, krytyczka. Redaktorka najpierw branżowego pisma pod szyldem „Meble” (przygotowywanego przez wielkomiejskich autorów zaprogramowanych na ustawianie siebie w szarej strefie tekstów nowej polskiej kultury), a potem utworzonego przy Staromiejskim Domu Kultury w Warszawie mocno i „Nocno-Poetyckiego” dwumiesięcznika nowoawangardzistów „Wakat”. „Matka chrzestna neolingwistów warszawskich”, uczestniczka najważniejszych momentów określania się nurtu i (samo)stanowienia jego przedstawicieli. Od lat regularnie pobudza do działania i procentowania aktywa literackie stolicy. Inspirowała między innymi młódź z …

Usiadł Charnas na Parnasie Złożył dłonie na… słowniku Spostrzegł nagle, po niewczasie, Że słowników jest bez liku I odkryciem tym zdumiony Zbiegł z Parnasu pośród wzruszeń I na świata cztery strony: Własny słownik stworzyć muszę! (Maciek Miller) Maćku, „szalony i nieokiełznany purysta interpunkcyjno- -edytorski” dziękuje za limeryczny podarek. T.Ch.

Jacek Dobrowolski, 120 godzin, czyli upadek pewnego dżentelmena, Czytelnik, Warszawa 2006 1. Problem z Jackiem Dobrowolskim (1976) i jego aktywnością jako piszącego mam zasadniczy. Nie wiem, czy on sam uznał siebie za talent (także?) prozatorski, czy też wmówili mu to inni. 2. Zacznę od faktów w funkcji przedstawienia sylwetki autora. Warszawiak redaguje internetowy magazyn „Orgia Myśli” – nowofilomacki organ młodej inteligencji, która chciałaby wy/kreować „awangardę literatury XXI wieku”. Debiutował w 1998 roku na łamach „Twórczości” opowiadaniem Wściekły. Twierdzi, że napisał już jedną większą prozę pt. Ani, Ani, ale nie znalazł się wydawca dla niej. Dlatego fragmenty publikuje na stronie macierzystego projektu/pisma. Ratunek dla twórczości Dobrowolskiego przyniosła nagroda w Konkursie …

Szukając pojemnej formuły opisu dla czasopism literackich roczników 70. i 80., potraktuję przedmiot zainteresowań krótką niby-definicją… Widzę je bowiem jako miejsce debiutu, kolejnych publikacji i jakkolwiek rozumianej promocji autorów poezji, prozy, eseistyki oraz krytyki literackiej i recenzenctwa. Najczęściej wydawane są nieregularnie (w zależności od wielkości otrzymywanych dotacji), ale oficjalnie funkcjonują jako periodyki. Na rynku dominują dwumiesięczniki i kwartalniki. Ogłoszony w 2003 przez Roberta Ostaszewskiego „zmierzch miesięczników” trwa. Przynajmniej raz w roku redakcje wydają numery łączone.

Czym jest artzin (art magazine)? Mówiąc najprościej: to pismo robione własnym sumptem przez zapalonych literatów bądź propagatorów jakiegoś zjawiska. Ziny zrobiły karierę w latach 90. jako prywatne arkusze „preparowane manufakturowo przez swoich autorów, najczęściej odbijane na ksero”, ale czasami też drukowane. Dystrybuowane były głównie za pośrednictwem poczty. Wydruki przygotowywano w „nieprofesjonalny” sposób (bez cenzury wewnętrznej i „autokorekty”), w edytorach tekstowych lub jako handmade. Okazują się pismami najczęściej domowej roboty. Idea ich tworzenia nawiązuje do koncepcji samowystarczalności, osobności i niezależności, jakie przyświecały chociażby nowofalowcom; ci na przełomie lat 60. i 70. – samodzielnie lub przy pomocy nieprofesjonalnego sprzętu drukarskiego – nielegalnie …

Termin „banalizm” wprowadził do krytycznego obiegu Paweł Dunin-Wąsowicz. Według pomysłodawcy miałby on oznaczać „nurt w najnowszej literaturze polskiej przejawiający się celowym pisaniem tekstów nieinteresujących”. Określenie zostało użyte (a właściwie dopisane przez szefa Lampy i Iskry Bożej) jako nadtytuł (Banalizm?) tłumaczenia tekstu Michaela Fleischera Overground: cechy charakterystyczne – tendencje – prądy, który wieńczył okazjonalnie wydaną antologię Xerofuria (Warszawa 1995). Niemiecki badacz polskiej literatury alternatywnej scharakteryzował w nim jeden z obszarów twórczości zinowej i dał przyczynek do Duninowego pojęcia. „To co codzienne, banalne i trywialne stanowi centrum wielu tekstów, «banalne» są zarówno tematy i poruszane problemy, jak i zastosowane środki, które służą do …

Piotr Macierzyński, Odrzuty, Korporacja Ha!art, Kraków 2007 PREMIERA nowego tomu Piotra Macierzyńskiego. Odrzuty to – mówiąc najprościej – książka o odrzuceniu: w sferze emocjonalnej, społecznej, a nawet trochę… literackiej. O tym, co boli, niepokoi i denerwuje, Macierzyński jak zwykle mówi ze sporą dozą autoironii i humoru. Warto zwrócić uwagę na dwugłos podmiotu lirycznego, który czasem występuje w rodzaju męskiego, czasem żeńskim, co stwarza wrażenie poetyckiego dialogu, dyskusji bądź kłótni kochanków. Tomik różni się od poprzednich, jest mniej wierszy składających się z długich, dygresyjnych opisów, a więcej opartych na konsekwentnie realizowanym pomyśle, dążących do błyskotliwej pointy.

festiwal poezji Pierwsza w 2007 roku odsłona festiwalu Cztery Pory Książki. Impreza organizowana przez Instytut Książki wspólnie z lokalnymi partnerami. • 1 marca 18.00 Spotkanie z Marcinem Cecko, Jarosławem Lipszycem i Piotrem Macierzyńskim Prowadzą: Tomasz Charnas i Igor Stokfiszewski Lokator, ul. Krakowska 27 • 3 marca 18.30 Spotkanie z Dragicą Rajčić Prowadzi: Julian Kornhauser Bunkier Sztuki, pl. Szczepański 3a 19.00 Poetycki „Portret” Spotkanie z Maciejem Gierszewskim, Izą Smolarek, Marcinem Włodarskim

Pisane na piasku: Written on Sand, Korporacja Ha!art, Kraków 2007 Korporacja Ha!art zaprasza na spotkanie z Ewą Sonnenberg z okazji wydania jej nowej książki poetyckiej. 25 lutego 2007 (niedziela) godz. 19.00 klub Lokator – Kraków, ul. Krakowska 27 Prowadzenie: Tomasz Charnas **Pisane na piasku: Written on Sand – tom wierszy buddyjskich Ewy Sonnenberg** Dwujęzyczna edycja książki poetyckiej inspirowanej m.in. filozofią Wschodu, estetyką japońską i minimalizmem. Opowieść o przyjaźni i miłości, kobiecie i mężczyźnie, relacji Nauczyciela i ucznia, którzy dążą do poznania i granic jego wyrażalności. Mówiący w wierszach Ewy Sonnenberg pragną zaznaczyć swój ślad odbycia – jednostkowo i w złączeniu – drogi życia i czucia. Zostawiają (po) sobie nieliczne znaki na kartach losu i wymowną ciszę, …

Jan Krasnowolski, 9 łatwych kawałków, Zielona Sowa, Kraków [2001] Jan Krasnowolski, Klatka, Korporacja Ha!art, Kraków 2006 Jan Krasnowolski (1972) już kilka lat temu dał się poznać jako opowiadacz niesamowitych historii. Było to w 2001 roku, kiedy prozaik debiutował książką 9 łatwych kawałków. Wstęp do niej napisał sam Stanisław Lem, a przewrotne ilustracje przygotował coraz bardziej wówczas rozpoznawalny Krzysztof Tkaczyk. Oprawa graficzna tomu współgrała z tekstem, tworząc niby-komiks. Albo wstęp do takowego… Pisarz i plastyk przeglądali się w nim „wielkiej księdze kultury masowej”; wykorzystali bowiem stypizowane konwencje i motywy, poddając je wtórnej estetyzacji dla powstania skrzywionego zwierciadła polskich gościńców. Tak pierwszy zbiór krążył tematycznie wokół „polskich …

Marta Grundwald, Ajajaj…!, WBPiCAK, Poznań 2006 (Wielkopolska Biblioteka Poezji) Pozwalam sobie przedstawić Państwu twarz nową, ale nietuzinkową w poezji. Bo w sposób niecodzienny wchodzi w wielbiony przez nas świat znaków; z nutą sceptycyzmu i niebywałą ostrożnością odnosi się do przedmiotu (własnych) zainteresowań, obiektów pożądanych (przez wielu innych) – pól wyrażania się, nadawania i odbierania znaczeń. Moja bohaterka, Marta Grundwald, w skierowanej do czytającego wypowiedzi zaznacza wprost: „Nie ufam słowom. Mam wobec nich wiele podejrzliwości”. Zabezpieczenie to przed osądem, namiastka postulowanego samokrytycyzmu i ostrożności w poczynaniu sobie (z) wierszem? A może prewencja kierowana dystansem wobec jakkolwiek „przedmiotowo” rozumianej sztuki?… Opóźnię odpowiedź na …

Aleksander Kościów, Świat nura, Muza, Warszawa 2006 1. CZŁOWIEK Z wykształcenia Aleksander Kościów (1974) jest kompozytorem i altowiolistą. Na co dzień wykłada na warszawskiej Akademii Muzycznej. Ostatnio jednak – Światem nura – wszedł w krąg literatów. O tym zdarzeniu książkowym robi się coraz głośniej… Wydana w listopadzie powieść została nawet finalistką Paszportów „Polityki” 2006 w dziedzinie literatury. Czyżby znalazło się w niej tyle niezwykłych składników, że wypada zajrzeć do narracji Kościowa? Można i tak sądzić. Trzeźwy pomyślunek o Świecie nura doprowadzi też do przekonania, że jest to po prostu dobrze skrojony kawał (444 strony) prozy, który ucieszy i oko, i ucho czytelnika…

Marta Kuszewska, Niewyspani, Otwarte, Kraków 2006 Piszę donos. Na Martę Kuszewską – rocznik 1976. Bo pisze. Jest scenarzystką M jak miłość… Można i tak żyć. Ale wydała książkę! A właściwie hardcore’owy materiał na scenariusz telewizyjny, co zgwałci ludzką wyobraźnię bez mydła… Tworowi nadano jednak przydomek gatunkowy „powieść”. Kogo winić za pseudoliteracki wybryk? Sama Kuszewska książki by sobie raczej nie wypuściła na rynek żądny podrzędnych czytadeł… Niejakie Otwarte wydawnictwo jej (i mi) to uczyniło. Chcę uchodzić za człowieka tolerancyjnego, dlatego starałem się zrozumieć zadany mi wytwór kobiecej ręki.

Katarzyna Berenika Miszczuk, Wilk, Muza, Warszawa 2006 Stała się rzecz niebywała… Katarzyna Berenika Miszczuk (1988) jeszcze jako uczennica liceum zadebiutowała jako „pisarka”. Dobrotliwa Muza zaś opublikowała jej powieść – Wilk. A ja co, głupi? Jak przystało na rozwiązłego jawnogrzesznika lekturowego, postanowiłem ją przeczytać! Dlatego wypruję z siebie kilka zdań, by ostrzec innych przed potwornościami spod ręki maturzystki 2007. Z treści – ku przestrodze Książka powstawała, gdy autorka miała zaledwie 15–16 lat, co tłumaczy jej zawartość: wprawki w opowiadanie serialowej fabuły o amerykańskiej (z imienia i nazwiska) nastolatce. Margo Cook przeprowadza się z Nowego Jorku do prowincjonalnego Wolftown – miasteczka, które czeka na odkrycie przez dziewczynę tajemnicy… jej nowych …

Alan Sasinowski, Sukces, Operahaus, Polgres Multimedia, Szczecin 2006 (Biblioteka „[fo:pa]”) Na rynku panoszy się, ale tylko w połowicznych próbach wyziera kolejna opowieść nieskończonego studenta filologii polskiej. Tym razem napisał ją prawdziwy magistrant – Alan Sasinowski z Uniwersytetu Szczecińskiego. Młodzieniec (urodzony w 1983 roku) ma za sobą sporo doświadczeń lekturowych, estetycznych i życiowych – nawet jeśli tylko urojonych. Część z nich zawarł w debiutanckiej minipowieści Sukces. Po co komu ten towar

Anna Burzyńska, Michał Paweł Markowski, Teorie literatury XX wieku. Podręcznik, Znak, Kraków 2006 Teorie literatury XX wieku. Antologia, pod red. A. Burzyńskiej i M.P. Markowskiego, Znak, Kraków 2006 Wydawnictwo Znak zechciało w roku akademickim 2006/2007 wzbogacić wiedzę studentów polonistyki i innych kierunków humanistycznych za pomocą Teorii literatury XX wieku. Bibliofilski żywot i regały żaków zostaną obciążone nowym podręcznikiem. W miarę pełnym, aktualnym, rzeczowym i przystępnie napisanym. Wielki (prawie 600 stron) przyjaciel egzaminowanych studentów zaspokoi niejednego ciekawskiego i dociekliwego poszukiwacza informacji o naturze tekstualnej i sposobach oglądu dzieł, ich funkcjonowaniu w świetle różnych prądów myślowych XX wieku. Duży nacisk położono na pragmatyzm, wielość teorii …

Przegląd czasopism: „Opcje” 2006, nr 2 (Uwodzenie), 3 (Don’t worry) Wakacje przysłużyły się Uwodzeniu. I narodzinom przyciągających uwagę tekstów o nim. Szczególnie po myśli Jeana Baudrillarda… Koncepcje francuskiego postmodernisty z książki O uwodzeniu zdominowały ton piszących do „Opcji” 2006, nr 2. Na zwieńczenie lata redaktorzy śląskiego kwartalnika przygotowali cykl artykułów, analiz i szkiców związanych z niebezpiecznymi związkami życia i literatury, z władzą ciała nad dyskursem poniekąd erotycznym… Z kolei w jesiennym wydaniu pisma dowodzonego przez Alinę Świeściak skupiono się na wołaniu Don’t worry do uczestników epoki „post”. Autorzy numeru o „ekonomii politycznej postmodernizmu” twierdzą wręcz, że wcale nie taka straszna ponowoczesność, jak niektórzy ją …

Ignacy Karpowicz, Niehalo, Czarne, Wołowiec 2006 (Linie Krajowe) Aż trudno w to uwierzyć, ale zapowiadający się na powieściopisarza Ignacy Karpowicz pod szyldem Niehalo zaoferował czytelnikom właściwie dwa różne teksty… Co ważne, nie jest to przypadek, ale celowy zabieg debiutanta. Autor złożył książkę z części realistycznej, rozgrywającej się w upadającym, „gorszym” z powodu istnienia na pograniczu [uwaga na słowo-klucz do powieści!] Białymstoku, i surrealistycznych wizji głównego bohatera – Maćka, który po wypadku podczas lokalnej manifestacji na nowo wędruje przez miasto jak po zaświatach, zapisując dzieje peregrynacji. Tak nieco publicystyczny tekst zamienia się w oniriadę, jaka potencjalnie może przejść ze sfery urojeń do „właściwego” życia, stać się jego treścią lub realnym …

Czytelnicy i krytycy (na) rynku książki Ostatnio pojawiło się ich trzech na łamach czasopism. Wybór mój, czyli subiektywny. Rozprawiają o sobie jako odbiorcach zwanych Czytelnikami, pokupnej idei człowieka książkowego. Michał Paweł Markowski w „Tygodniku Powszechnym” (2006, nr 50) rozprawia nad Książką na ekranie, gdy usłyszał, że „kultura wysoka musi zniknąć z telewizji i wysokonakładowych czasopism”. „Tygiel Kultury” (2006, nr 1–3) poświęcony w całości Postawom odsłania oblicze mediów oddanych służbie reklamy tworów zamiast produkcji kulturalnych. Dariusz Bitner poczuł się bity Pałką po głowie, będąc częścią publiczności karmionej jednosezonowymi igraszkami w stylu Kodu Leonarda da Vinci. Autor tekstu nie pomyśli o nim jako „najsłynniejszej powieści XXI wieku”…

Sztuka cierpi – pozwólcie nam mówić! ZAPRASZAMY na trzecią odsłonę Festiwalu Kultura Polskich Czasopism 7–10 grudnia 2006 Grudniowa edycja pod hasłem Sztuka cierpi – pozwólcie nam mówić! WARSZAWA 7 grudnia 2006 CSW Zamek Ujazdowski, Al. Ujazdowskie 6, Sala Audytorium 17.00 Dyskusja panelowa o sztuce krytyki prozy Udział biorą: Marta Mizuro („Odra”), Justyna Sobolewska („Przekrój”), Agnieszka Wolny-Hamkało. Prowadzenie: Konrad Kęder (Witryna.Czasopism.pl, „FA-art”). Marta Mizuro – krytyczka literacka, laureatka Nagrody im. Ludwika Frydego przyznawanej przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Krytyki Literackiej (2002). Ukończyła polonistykę na Uniwersytecie Wrocławskim, mieszka we Wrocławiu, pracuje w miesięczniku „Odra”.

Przegląd czasopism: – „Nowe Książki” 2006, nr 11 – „Teksty Drugie” 2006, nr 1–2 Świętują i oszczędzają stypendialne grosze studenci polonistyki w Krakowie (a może i w całym kraju?), gdyż wydawnictwo Znak zechciało wzbogacić ich wiedzę i bibliofilski żywot nowymi książkami do teorii literatury. Całość autorstwa znanego małżeństwa naukowców Uniwersytetu Jagiellońskiego: Anny Burzyńskiej i Michała Pawła Markowskiego. W skład ich dwutomowej Teorii literatury XX wieku wchodzą cykl wykładów o najważniejszych – zdaniem autorów – szkołach, orientacjach i metodologiach badawczych [bez marksizmu, bo to niepoprawne politycznie w IV RP?] oraz antologia tekstów najczęściej omawianych lub pożądanych na konwersatoriach. Wspomniana publikacja to solidny (łącznie prawie 1300 stron) cios zadany PWN – …

Raymond Carver, O czym mówimy, kiedy mówimy o miłości, przekł. K. Puławski, Świat Literacki, Warszawa 2006 (Biblioteka, t. 053) W związku z miłością (i nienawiścią) łatwo powiedzieć za dużo… Dlatego lepiej nie mówić nic! – zdaje się oświadczać w podtekście swoich minimalistycznych opowiadań Raymond Carver. Uświadamia to „odpowiedni”, sprowadzony do minimum słów i maksimum możliwych znaczeń, przekaz. Decorum sztuki pisarskiej autora O czym mówimy, kiedy mówimy o miłości objawia się w wybiórczym zapisie kwestii i zdjęć przeciętnych mieszkańców USA, uwielbieniu ciszy w ukazywaniu ciemności ich zewnętrznego i wewnętrznego świata. Niechęć do wyrażania (się) występuje zgodnie z zasadą less is more, „mniej znaczy więcej”. Carver celowo ucina ciągi dalsze, izoluje narracje od innych …

Marcin Pryt, Szpital Heleny Wolf, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2005 Marcin Pryt z zespołu 19 Wiosen („barok nega punk”) nie tylko śpiewa. Jest też autorem wierszy i piosenek grupy. Lampa i Iskra Boża wydała mroczny zbiór przejawów jego twórczości słownej pt. Szpital Heleny Wolf. Tom wypełniają autorskie rysunki i teksty drukowane białą, zróżnicowaną metrycznie czcionką na czarnym tle. Świetny zabieg edytorski, by zaprezentować odbiorcy utwory, które – jak twierdzi wydawca – „pokazują ludzką twarz bohaterów kronik kryminalnych”, prorokują bliską apokalipsę, silnie zaznacza się w nich fascynacja aerofuturyzmem”. Gdyby jeszcze zapewnienia z noty na okładce znalazły odzwierciedlenie w materii tekstowej… Ponieważ zawartość książki to raczej chorobliwa dawka nagonki na poetyzujące (?) …

Marcin Cecko, mów, Kraków 2006 26 listopada (niedziela) podczas Nocy Poetów w Teatrze Akademia, ul. 11 listopada 22 start: 20.00 3 Boys Move – parawieczorek tomiku mów udział biorą: Marcin Cecko, Jan Dravnel, Piotr Głowacki Chcemy poruszyć. Mową. I górą. I głową. Poszukujemy dawnego piękna nieskalanej pieśni poetyckiej. Szyjemy potem z niego kolorowe pokrowce na prastare konsole do gier. Parawieczorek tomiku mów składa się z sytuacji. Wiersze z mów odnoszą się do sytuacji komunikacyjnych.

[Przegląd czasopism: „Lampa” 2006, nr 9, 10] Wiele się przydarzyło w ciągu ostatnich 2 miesięcy szefowi Lampy i Iskry Bożej… W „zstępniaku” z wrześniowego numeru Paweł Dunin-Wąsowicz ogłosił bankructwo (idei) swojego miesięcznika, dokonując rozliczenia z rządowymi „mecenasami” tylko z nazwy promującymi czytelnictwo (bez ich dotacji ani rusz?). Z kolei 1 października nastąpił przełom, niespodzianka, o której niewielu się śniło. Najbardziej znana pisarka wydawnictwa, Dorota Masłowska, otrzymała Nagrodę Literacką Nike za 2005 rok. Wprawdzie czek na 100 tysięcy złotych powędrował w ręce autorki, ale PDW dostał szansę sprzedania zalegającego nakładu Pawia królowej, bo lud czyta „laureatki”. To oznaczałoby dopływ gotówki na dalszą – nawet krótkotrwałą – żywotność miesięcznika i …

Adam Pluszka, French Love, Korporacja Ha!art, Kraków 2006 I Miłość po francusku? Amour. A French Love w poetyckim wydaniu Adama Pluszki?! To chyba kolejny etap poszukiwania dykcji ponętnej i pojemnej… oscylowanie między napięciami jednostkowymi a lękami interpersonalnymi. Podczas lektury „francuskiego” cyklu zwraca uwagę specyficzny sposób mówienia „o sobie samym jako innym”, przedstawiania starć osobistych, głęboko ukrywanych, ale dyskutowalnych – wewnętrznie i… z nią. *Żyję wrażliwym doświadczeniem, a nie logiczną eksplikacją*. Przy cofaniu w półsen albo asekurację

Maciej Sawa, rok $ roki, Olkusz 2006 (Biblioteka Galerii Literackiej przy MBWA Olkusz, Biblioteka „Frazy”) Rzadko zdarza się widzieć tak dojrzały tom debiutanta! Maciej Sawa musiał wygrać I Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Kazimierza Ratonia, żeby publiczność czytająca mogła poznać bogactwo i skalę jego wierszy. Ten dzień jednak nastąpił. Zwycięską książkę rok $ roki wydała Galeria Literacka przy MBWA w Olkuszu we współpracy z rzeszowskim kwartalnikiem „Fraza”. Narzecza „Surrealistyczna przygoda lektury wierszy Maćka Sawy” (M. Melecki) przynosi wielość wrażeń autotelicznych, ale oczekuje też porozumienia z substancją pozaliteracką (mówiącemu ciąży problem bycia mieszkańcem pogranicza [wschodniego], przynależność do kreślonego przez innych marginesu). Bohater tej poezji praktykuje ucieczki …

Jakub Żulczyk, Zrób mi jakąś krzywdę, czyli wszystkie gry video są o miłości, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2006 Bohaterowie Żulczyka – nazwani komiksowymi „Bonnie i Clyde’em dla ubogich” roczników 80. – uciekają przed sobą, prawdą o mijającym wieku cielęcym i jego przymiotami. Ruszają w drogę po samoświadomość, poznanie wytycznych nie/dojrzałości. Kolejna powieść drogi? Nie do końca… „wydarzyło się coś dużo więcej”. Fristajlowa opowiastka idzie tak… Dwudziestopięcioletni Piotruś Pan w osobie Dawida, studenta prawa a wkrótce absolwenta o sformatowanym przez rodziców życiorysie dla przedstawiciela „klanu Dzielnych W Końcu Magistrów”, zadurza się… I to w piętnastolatce! Porywa obiekt westchnień – neurotyczną, nieletnią Kaśkę – by odbyć z nią trochę sensacyjną, …

Chuck Palahniuk, Fight Club: Podziemny Krąg, przeł. L. Jęczmyk, Niebieska Studnia, Warszawa 2006 Nowe tłumaczenie Podziemnego Kręgu autorstwa Lecha Jęczmyka daje szansę na ponowną lekturę i zainteresowanie polskiej publiczności prozą Chucka Palahniuka, jednego z najważniejszych autorów pokolenia X. Warto powalczyć też recenzenckim piórem o recepcję historii, która zasłynęła ekranizacją Davida Finchera z Bradem Pittem i Edwardem Nortonem w rolach głównych, skoro nie tylko filologiczne problemy przekładu powieści zostały w większości zażegnane…

Juliusz Strachota, Oprócz marzeń warto mieć papierosy, Świat Książki, Warszawa 2006 (Nowa Proza Polska) Juliusz Strachota (rocznik 79) nie należy do zawodowców w literaturze. Wprawdzie pisuje opowiadania, ale na co dzień pracuje w firmie informatycznej. Świat Książki wprowadził go do historii „nowej prozy polskiej”, wydając zbiór Oprócz marzeń warto mieć papierosy. Cienki tom opowiadań Strachoty gromadzi teksty, które można uznać za przejaw literackiego minimalizmu. Młody prozaik kreśli skromne fabuły, przypowieści o mieszkańcach Saskiej Kępy w różnym wieku, często nadwrażliwych lub pozbawionych dojrzałości emocjonalnej, bez możliwości ogarnięcia własnego życia czy wyrwania się z dojmujących światków. Jego praktykę narracyjną cechuje zmienność scen i sytuacji z codzienności, prosta …

Giedroyc – wszystko to, czego nam brakuje: niezależność, zaangażowanie, fundusze ODSŁONA PAŹDZIERNIKOWA Październikowa odsłona pod hasłem Giedroyc – wszystko to, czego nam brakuje: niezależność, zaangażowanie, fundusze jest częścią festiwalu Instytutu Książki Pory Prozy. Zapraszamy na panele dyskusyjne w Gdańsku, Warszawie, Krakowie i Katowicach od 9 do 13 października. Miejsca: Nadbałtyckie Centrum Kultury – Gdańsk, ul. Korzenna 33/35 Dom Spotkań z Historią i Ośrodek KARTA – Warszawa, ul. Karowa 20 Bunkier Sztuki – Kraków, pl. Szczepański 3a

WODUJEMY CZASOPISMA: seria spotkań i prezentacji promujących najnowsze numery czasopism kulturalnych ODSŁONA WRZEŚNIOWA Wrześniowa odsłona festiwalu pod hasłem Wodujemy czasopisma odbędzie się w Gdańsku oraz w Sopocie, a zorganizowana zostanie we współpracy z Fundacją Wyspa Progress Gdańsk (w ramach Instytutu Sztuki Wyspa) i Towarzystwem Przyjaciół Sopotu. W ciągu dwóch dni zaprezentuje się osiem redakcji czasopism, które będą promować swoje najnowsze numery. Oprócz tego zapraszamy na imprezy towarzyszące – spotkania autorskie oraz akcje artystyczne.

Michał Sufin, Warszawskie wersety, Czarne, Wołowiec 2006 (Linie Krajowe) Przekleństwa młodości Zaniża się poziom (wieku) debiutantów w polskiej prozie. Czy z korzyścią dla przeciętnego, współczesnego czytelnika, który wie o świecie książkowym i wymaga od niego coraz mniej? Pewnie tak. Dlatego autorzy nowych pozycji uniżają się przed tłumem nieoświeconych półanalfabetów: tworzą beletrystykę miejscami populistyczną, nieliteracką – dla pamiętających istotę decorum – ale bezpieczną dla odbiorcy… Przecież ów produkt nie ma najczęściej możliwości zarażenia potencjalnego odbiorcy inteligentną (anty)estetyką. W coolturze masowej preferuje się minimalizm: pisarskiego sztafażu, używanych środków artystycznych, fabularną przejrzystość i ostateczną przewidywalność. Bo trzeba znaleźć …

Marcin Siwek, Fuga dłoni, posł. B. Maj, Kraków 2004 (Biblioteka „Studium”/Nowa Poezja Polska) Fuga – z definicji – jest utworem polifonicznym, czyli wielogłosowym. Kładzie zatem nacisk na zmienność bodźców słuchowych, wymienność uderzeń i wrażeń tonalnych. Harmonijnie współbrzmią w niej głosy, które mają rozwinąć zadany przez kompozytora (?) temat lub wątek. „Przemawianie” fugą odbywa się za pomocą immanentnych zmian-zwrotów autorskich, dynamikę i dramaturgię zapewniają cyklicznie budowane imitacje (odpowiedzi realne lub tonalne), kontrapunkty, epizody. Wspomniana reguła dotyczy dzieła przede wszystkim muzycznego. Jednak na tę modłę – czy melodię – wygrywa swoje tanatyczne słowa i niepokojąco grzmiące nuty Marcin Siwek, krakowski poeta i lekarz.

Adam Pluszka, French Love, Korporacja Ha!art, Kraków 2006 French Love w poetyckim wydaniu Adama Pluszki to niewątpliwie intertekstowy „dyskurs miłosny”, palimpsest odzierany z obcej tekstury, obnażający ubezwłasno- wolnienie kochaniem wielu języków. Poeta konstruuje wiersz „pomyślnie” – dla idei poprzedników i współczesnego czytelnika – oraz z techniczną precyzją. Ten cykl quasi-sonetów daje i czerpie przyjemność (z) tekstu, zaś ich podmiot twórczy dąży do zaznania metafizyki: w polemicznej, ogarniętej dyskursywnym myśleniem przechadzce przez francuskie wcielenia postmodernizmu. Autor z prawa z lewa cytuje wyimki z dzieł Francuzów, by zaaplikować „ichnich” mowie infiltrację, potraktować odbyte lektury jako przyczynek do nauki własnego idiolektu… Pozwalającego odnaleźć i zapisać …

Fragmenty szkicu przygotowanego na tegoroczny festiwal na Mariensztacie – dla nowego pisma „Wakat” Towarzysze… z bronią w ręku zwaną pismem! Występuję publicznie z niniejszą treścią, gdyż uznałem, że powinienem złożyć niezbędne wyjaśnienia osobom postronnym i zaangażowanym w życie młodoliterackie: co do swojej – autorskiej – postawy w o(b)mawianiu innych jako czytelnik i krytyk. Swoje (prze)mówienie postanowiłem nazwać SAMoKRYTYKą, gdyż wyznam kilka prawd postlekturowych, zdradzę tajniki swoich poszukiwań, zapowiem dalsze sukcesy i porażki w starciach z autorami i ich tekstami. Taka dola umysłu zniewolonego żądzą przedarcia się do równie krytycznego czytelnika.

FESTIWAL LITERACKI: 26–27 SIERPNIA 2006 w Warszawie Wydawnictwa i pisma literackie zapraszają do swoich stoisk na Mariensztacie i na spotkania autorskie. • Antykwariat Chimera • Centrum Animacji Kultury w Poznaniu • „FA-art” • Festiwal Złoty Środek Poezji Kutno • Fundacja Kombinat Kultury • „Ha!Art” – interdyscyplinarny magazyn kulturalno-literacki • Instytut Mikołowski • Korporacja Ha!Art – Kraków • Księgarnia [ Tarabuk • ](http://www.tarabuk.pl/” target=)Tarabuk • „Kursywa” • www.literackie.pl • [ „Lampa” ](http:// www.lampa.art.pl/)

FESTIWAL LITERACKI: 26–27 SIERPNIA 2006 w Warszawie Agora – rynek Mariensztatu sobota 26.08. 13–15.00 Debiutanci 2006 – spotkanie z poetami: Łukaszem Jaroszem, Arturem Nowaczewskim, Piotrem Kuśmirkiem, Mariuszem Więckiem – prowadzenie spotkania Anna Kałuza 17.30–19.00 Awangarda według Pajbosia – spotkanie z jurorami i laureatami konkursu – prowadzi Igor Stokfiszewski niedziela 27.08 13–14.30 Neoklasycyzm – spotkanie z Jackiem Dehnelem, Pawłem Koziołem i Maciejem Wożniakiem (prowadzenie Jarosław Klejnocki) 15–17.00 Niedojrzałość – choroba naszych czasów (dyskusję prowadzi Katarzyna Czeczot)

FESTIWAL LITERACKI 26–27 SIERPNIA 2006 Miejsce: Warszawa, Mariensztat we_wszystkich_m omentach_i_gest ach_niech_będą_ ruchomością_jak o_eksponat_i_sy gnatura_odmienn ych_stanów_języ ka_____________ emce Druga edycja festiwalu Manifestacje Poetyckie odbędzie się 26–27 sierpnia 2006 roku (sobota i niedziela), w tych samych okolicznościach przyrody, co poprzedni. Czekają liczne atrakcje: • stoiska z książką poetycką • liczne dziwne zakątki • spotkania z poetami (przyjedzie ich około 120) • zjazd wydawców nowej literatury • obecność członków redakcji pism literackich

Maciej Kaczka, Wiosna, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2005 Jaś Kapela, Reklama, Korporacja Ha!art, Kraków 2005 Koniec 2005 roku przyniósł dwie ważne pozycje dla (wielbicieli) twórców nazywających siebie slamistami bądź slamerami. Poezję slamową wydał w towarzystwie nagrań audio Maciej Kaczka, a tom(ik) „tylko” wierszy Jaś Kapela. Lektura to dla filologa miejscami nie(z)nośna, w związku z czym postanowiłem się z nią rozprawić dostępnymi sobie środkami wyrazu i metodami krytycznego „badania”.

[Przegląd czasopism: „Twórczość” 2006, nr 7] Z pewnym zdumieniem i niepokojem (o siebie) patrzę na dział czasopism w swoim pokoju. Chociaż nie dorównuje on jeszcze (rozmiarami) regałowi i półkom z książkami, poszczególne rzędy zapełniają się coraz szybciej produkcją redaktorów z różnych regionów Polski. Może nie jest to reprezentatywny przegląd prasy kulturalno-literackiej ostatnich lat, ale wciąż uzupełniam braki i nałogowo sięgam – ręką śmiertelnego krytyka-czytelnika – po kolejne numery „wybrańców”. Nie czynię tego jeszcze odruchem bezwarunkowym, gdyż trudno zaufać twórcom pism nierównych jakościowo i w możliwości zainteresowania mnie, ale mógłbym powoli w/skazywać, kogo (nie) lubię mniej, a kogo bardziej… czytać.

[Marcin Siwek, Nekyja, Zielona Sowa, Kraków 2006 (Biblioteka „Studium”/Nowa Poezja Polska)] Słowo Nekyja odsyła do źródła starożytnego. Taki tytuł nosi XI pieśń eposu Homera, ilustrująca zejście Odyseusza do Delf – krainy umarłych. Zaś greckie słowo nekys, czyli zwłoki, sugeruje, z jaką materią zetknie się czytelnik poezji Marcina Siwka: rzecz będzie o śmierci… wcielanej w misternie komponowaną poezję. _____ pomagam ci _____ w zrzucaniu skóry _____ pomagam zrzucić_______ całego ciebie

[Przegląd czasopism: „Czas Kultury” 2006, nr 2 (Footboys & Girls)] Szał mundialowych rozgrywek ogarnął świat na przełomie czerwca i lipca. Boys & girls – którzy kochają lub nie znoszą futbolu – byli atakowani wieściami o sukcesach i porażkach drużyn ze wszystkich stron. Większość mediów z(a)rażała emocjonalnym kibicowaniem ulubieńcom… z większym lub mniejszym skutkiem. Do rozgrywek włączyła się też redakcja „Czasu Kultury”, wydając okolicznościowy numer pisma. Wśród zawodników ścierających się na łamach dwumiesięcznika wystąpili m.in. polscy pisarze i antropolodzy kultury, zespół krytyków literatury i sztuki oraz brazylijscy prozaicy. Wszystko po to, by pokazać starcie innych ciał i racji estetycznych, zwyciężyć w walce o czytelnika, a nie tylko widza – w okresie Mistrzostw Świata …

Michał Witkowski, Lubiewo, Korporacja Ha!art, Kraków 2005 Michał Witkowski stał się jednym z najgłośniejszych w 2005 roku prozaików młodego pokolenia. Dlaczego? Ze względu na lubieżność w działaniu pisemnym, manifestującym odmIeNNOŚĆ własną i dawanej twórczości. Napisał bowiem książkę dla ludzi: podzielonych świato(p)oglądowo, ale nowoczesnych, spragnionych wreszcie pozycji do czytania, a nie publicystycznej charakterystyki. Kryzys (tylko) medialnych tematów i skostnienie form prozatorskich nie mają zbyt wielkiego znaczenia dla świadomego odbiorcy. Któż nie lubi zręcznie napisanych powieści (?), które potrafią zabawić, ale też intrygować swoim wnętrzem zamazanym jak palimpsest…

[John Haskell, Amerykański czyściec, przekł. K. Jakubiak, Znak, Kraków 2006] I Sięgając po Amerykański czyściec, spodziewałem się kolejnego wcielenia powieści drogi. Kontrkultury i nowych wcieleń bitników dawno nie zaprzęgano do „rasowej”, ale przyzwoitej literatury amerykańskiej… Medialnie rządzą: pop, czyli cooltura, sentymentalna breja dla rozchwianych emocjonalnie i tania sensacja żerująca na ludzkich fobiach. Jednak – ku mojemu zadowoleniu – odarte z tajemnic wnętrze książki Johna Haskella odsłoniło inną za/wartość. Zamiast próby uchwycenia fenomenu buntu przeciwko zabijającemu swoim biegiem czasowi (ziemskiej wędrówki), pasji docenienia ulotnej chwili (podczas obłąkańczego brania i dawania tego, co najlepsze) znalazłem… całkiem przyzwoitą opowieść: o wypadkach pośmiertnych redaktora …

[Paulo Coelho, Być jak płynąca rzeka. Myśli i impresje 1998–2005, przeł. Z. Stanisławska-Kocińska, Świat Książki, Warszawa 2006] Widać, że Myśli i impresje 1998–2005 powstały „na prośbę czytelników”, a nie ze względu na za/wartość. Zbiór tekstów prasowych Brazylijczyka sklecono w całość bez literackiej wyobraźni, smaku i… zdrowego rozsądku. A może o to chodziło wydawcy: wypuścić na rynek cokolwiek?! Nawet ideologiczny blef i estetyczną błahostkę. Ponieważ (nie tylko) Polacy wielbią Paulo Coelho i wykupują jego książki… na pniu.

[Przegląd czasopism: „Studium” 2006, nr 2] _____ Wyznaję szczerze: _____ – Jestem skłonny uznać krakowskie „Studium” za „najważniejsze pismo młodoliterackie w Polsce”. Ale otwieram każdy numer z niepokojem… sprawdzając, czy ten osąd nie był pochopny lub przesadzony. Mimo że dwumiesięcznik zaskarbił sobie przychylność wielu, nie słabnie mój pociąg do krytycznego przyglądania się jego za/wartości merytorycznej i estetycznej. Szukam też zwyczajnej (?) przyjemności w tekstach publikowanych w „Piśmie o nowej literaturze”. I nie muszę przesadnie koloryzować, wypowiadając się o wiosenno-letnim wydaniu, chociaż redaktorzy kazali mi narysować „własną wersję okładki”. Po prostu zarysuję kształt znaczącego na polskim rynku czasopiśmienniczym tytułu.

[Przegląd czasopism: „Odra” 2006, nr 5, 6] W maju tego roku redakcja miesięcznika „Odra” postanowiła uczcić czterdziestą piątą rocznicę powstania tytułu. Z tej okazji wydano numer jubileuszowy z quasi-historycznymi wspominkami, tekstami zasłużonych dla periodyku autorów (przysłane na prośbę Urszuli Kozioł i Mieczysława Orskiego) i… nie postawioną kwestią: co dalej? Jako podmiot fizyczny i czytelnik w stanie wskazującym niekoniecznie na upojenie chciałbym zapytać o przyszłość „Odry” w jej obecnym, „niereformowalnym” kształcie. Nakład 4 tysięcy egzemplarzy może budzić respekt, ale czy faktycznym i potencjalnym odbiorcom nie brakuje powodów do radości? O tym poniżej.

[Maciek Miller, Zakręt hipokampa, Korporacja Ha!art, Kraków 2006] Po krytycznie przyjętym debiucie w postaci Pozytywnych Maciek Miller wydał swoją drugą książkę. I tym razem wstrząśnie ona czytelnikiem. Nie tyle za sprawą odpychających (w akcie pisarskiej inicjajcji) umiejętności pisarskich autora, ile z powodu wziętego na warsztat tematu – molestowania nieletnich. Zakręt hipokampa jest bowiem „o dzieciach, ale nie dla dzieci”. Nowa powieść warszawskiego lekarza dotyka delikatnej natury chłopców i dziewczynek, które mogły od-czuć zły dotyk. A on boli (kogoś) całe życie… Książka nie podświetla autentycznych ani możliwych zdarzeń z dramatu podopiecznych domu dziecka w Rudnikach, którym ofiarują siebie w nieprzyzwoity sposób przestępcy – pedofile. Autor w bardzo niepozorny i przyzwoity sposób …

[Jean Baudrillard, O uwodzeniu, przeł. J. Margański, Sic!, Warszawa 2005] Książka Jeana Baudrillarda O uwodzeniu zwiedzie lub uwiedzie raczej mężczyzn, gdyż proponuje rewolucyjne czytanie płci (pozornej kobiecości i jedynej, niepodważalnej w swej istocie ludzkiej męskości). Francuz podważa bowiem podejście feministyczne do sposobu mówienia o graniu zmysłami i ciałem… Jak twierdzi, na otoczenie działa przede wszystkim świadomość władzy (własnej osoby, jej wpływu na…) lub przewagi nad innymi, siła stwarzania pozorów pożądanej iluzji czy rzeczywistości markowanej podług chęci podmiotu, a nie żądzy obiektu-odbiorcy.

[Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, * Dzieje rodzin polskich*, Sic!, Warszawa 2005] I W swoim ubiegłorocznym tomie – Dzieje rodzin polskich – Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki zdobył się na chęć portretowania bliskich… Nie tyle chodzi o ludzi (przodkowie, krewni), ile o emocje, ekspresje ducha i ciała rodzące się w chwilach odejścia czy utraty: tak członków rodziny jak… siebie od siebie. Opowiadający o niby-rodzinnych związkach psychicznych i mentalnych Dycio usiłuje budować własną świadomość wobec problemu własnego? członków rodziny? nieistnienia wśród żywych. Dotyka też materii uwieczniania bądź uśmiercania pamięci. Czyni to, mówiąc o własnej matce:

[Jarosław Klejnocki, Literatura w czasach zarazy. Szkice i polemiki, Warszawa 2006] Muszę przyznać, że po otwarciu książki Jarosława Klejnockiego wpadłem w pasję… czytania. Połączoną jednak z żądzą polemiki! Wyrazów niewiedzy lub jej nadmiaru od polonisty z Uniwersytetu Warszawskiego nieraz miałem dosyć w trakcie dziewiczej lektury jego szkiców. Co zatem pocznie czytelnik obdarzony przez Prószyńskiego i Spółkę prawie 300-stronicowym zbiorem artykułów, recenzji i analiz na „stałym, klejnockim poziomie”? Odpowiadam, proszę:

[Maciek Miller, Pozytywni, Kraków 2005] Czytałem tyle złego o próbie zmierzenia się z „szerzej nieomówionym w literaturze polskiej tematem metroseksualności”, że powinienem omijać półkę z książką Maćka Millera. Stało się jednak inaczej. Sięgnąłem po Pozytywnych skuszony nagabywaniem i wybuchami euforii życzliwych mu odbiorców. Literatura popularna jest i winna: koić „z-myśli”, relaksować udręczone codzienną szarzyzną ciało, dawać miłą rozrywkę na złe czasy… Ale czy może przerażać bądź odrażać jakością wykonanej przez pisarza roboty? Śmiem twierdzić, że nie! Przecież nie mogę patrzeć pozytywnie na książkę wybrakowaną: napisaną infantylnie, często niechlujną bądź prymitywną (stylistyka!) polszczyzną, nieprzemyślaną jako całość powieściowa (zamiast warstw sensotwórczych widać zlepek różnych …

[Michał Witkowski, Lubiewo, zdjęcia i projekt artystyczny Karol Radziszewski, wyd. IV popr. i uzup., Korporacja Ha!art, Kraków 2006] Nominowany do literackich laurów 2005, kuszony paszportem do homopolitycznej sławy Michał Witkowski wraca na scenę. Korporacja Ha!art, aby przypomnieć źródło u/znania wrocławskiego prozaika, wypuściła specjalną edycję jego głośnej, bo ponoć skandalizującej, powieści (anty?)gejowskiej. Po co komu nowe, znacząco poszerzone wydanie Lubiewa? – Wiernym czytelnikom przeglądu cweli zanurzonych w komunałach PRL-u?! Niedoszłym podróżnikom- -czytelnikom, którym nie było jeszcze dane odwiedzić Księgi ulicy ani krain homoerotycznej mentalności z Wielkiego Atlasu Ciot Polskich?! – powiedzą zakochani w partnerstwie tekstowym.

[Przegląd czasopism: „Twórczość” 2006, nr 5] Zaskoczyła mnie lektura majowego numeru pisma, które „Twórczością” się nazywa, ale wielokrotnie bezpłciowe w swej istocie i wyrazie bywało. Nieco zmodernizowana szata graficzna nie odzwierciedla w pełni zawartości miesięcznika, ale wskazuje na zmiany, jakie zaszły w periodyku na przestrzeni ostatnich kilku miesięcy. „Twórczość” pod dowództwem Bohdana Zadury otwiera się coraz bardziej na młode głosy literatów i (?) krytyków. Nawet tych skłonnych do czegoś więcej niż rzetelne prezentowanie siebie lub innych…

[Marian Pankowski, Bal wdów i wdowców, Korporacja Ha!art, Kraków 2006] 1. Bal jest nietypowy jak na obecną produkcję książkową i serię wydawniczą Ha!artu, do której został włączony. Tyle w nim poezji i dobrego smaku… Autor rozkoszuje się pisaniem (mocno archaiczną i pozornie grzeczną polszczyzną), wspomnieniami, obrazami, czyli pozostałymi konstruktami dotykalnej – bo taką chce być ukryta bohaterka – przeszłości. „Trąbka i saksofon, papugi wyginają pijaną, ale czułą melodię… a na scenie zamiast paniki tancerki jakby odnalazły swój rytm prawdziwy, swój sus barbarzyński… nie biegną, a lecą tuż nad ziemią… Teraz na komendę zedrą z ramion swą greckość gipsową! Rżną nią o deski u stóp! Aż słychać jęk szczerup… I znowu w tan! Ale on już inny… już naznaczony tamtym gestem wyzwolin z martwej …

[w:] „Czas Kultury” 2006, nr 1 (Pogarda) Rok 2005 przyniósł nam wysyp (meta)krytyki. Zaskakujące to zjawisko, gdyż najczęściej mówi się głośno o kryzysie lub braku wpływowej a rzetelnej krytyki towarzyszącej literaturze naj/młodszej. Wszelkie dyskusje i refleksje na piśmie – reasumując – można określić mianem jałowych od/głosów „osobnych”: utyskiwań rozżalonych, bo nie w pełni robotnych, recenzentów i frustratów pozbawionych wydawniczych profitów. Ostatni rodzaj dyskursu krytyczn-ego obnażyli w swoich negatywnych tekstach Jarosław Klejnocki i adwersarze w „Lampie” (2005, nr 3–11). Ale o nich kilka gorzkich słów na szarym końcu.

[ Przegląd czasopism: „(op.cit.,)” 2006, nr 1 (28) ] Nie odmówiłem sobie przyjemności wzięcia (do siebie) gazety o intrygującym podtytule: O czym marzy prawdziwy mężczyzna?. Dlaczego miałbym zachować się inaczej, skoro wszystkich okazji (nie tylko czytelniczych) do spełnienia nie wykorzystałem, a zawsze można dowiedzieć się czegoś więcej o ukrytych pragnieniach – cudzych i własnych?! Czy zostałem uświadomiony przez piszące (one!) do „maszyny interpretacyjnej” o sugestywnej nazwie „(op.cit.,)”? O tym poniżej, bo warszawskie pismo kulturalno-społeczne, zajmujące i moje myśli nieczyste, zastanowi swoim kształtem, szukaniem dróg ujścia i dojścia do zaspokojenia nie tylko edytora. Zawiera bowiem teksty zaplanowane na merytorycznie pełne skłonności do obnażania prawd nieznanych i odkrywania …

[Rec. Maciej Kaczka, Wiosna, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2005 + płyta CD Soft LAns i roMans] Trudno napisać wiele o poetyce „pierwszego w Polsce tomu tzw. wierszy slamowych” autorstwa Macieja Kaczki. Poznałem jednak – nie tylko ze słyszenia – wybryki krakowskiego śpiewaka knajpianego. Jednym z nich jest bez wątpienia wydanie Wiosny, czyli zapisu deklamacji sentymentalnego wielbiciela dumek, pieśni neapolitańskich i oper. Pomijam – jako tylko skromny polonista – ocenę popisów wokalnych oblubieńca (i mecenasa) „młodoliterackiej bohemy” dawnej stolicy zawartych na gratisowej płycie Soft LAns i roMans. Wolę skupić się na publicznym i krytycznym odczytaniu zawartości – ponoć poetyckiej w swym zawodzeniu – książki.

[Sławomir Shuty, Zwał, Warszawa 2004] Patrząc na okładkę książki Sławomira Shuty i czytając, co zaaplikowali jej redaktorzy można domyślić się igrającej z językiem bądź przyzwyczajeniami czytelniczymi zawartości pozycji. Zwał z Huty Spreparowana na potrzeby Zwału pseudodefinicja tytułowego wyrazu ma namieszać w głowach odbiorcom – dotychczas jedynie – przyzwoitych w wy/mowie słowników wydawniczych potentatów. W inspirującym i kierującym (mną) źródle słów czytam: „zwał – 1. «duża ilość, masa czegoś zwalonego, zsypanego, nagromadzonego; stos; także: gruba warstwa czegoś»; 2. *górn. techn. * «wysypisko skały płonnej lub odpadów przemysłowych usuwanych z kopalni, huty lub innego zakładu przemysłowego; hałda»”.

Poruszające z miejsc spotkanie w ramach II Festiwalu Literatury Popularnej „POPlit”… 19 kwietnia 2006, godz. 17:30 (Bunkier Sztuki – Kraków) Romans z Popem: o teledyskach, reklamie, komiksie i książeczkach rozmawiają: Marta Dzido, Jan Krasnowolski, Maciek Miller, Jakub Żulczyk. … Igor Stokfiszewski twierdzi, że odkrył nowy prąd w literaturze polskiej – minimalizm – na świecie obecny już od dłuższego czasu. Zaproszeni autorzy niekoniecznie poczuwają się do takiej klasyfikacji. Niezależnie od tego, czy to prowadzący, czy pisarze postawią na swoim, warto posłuchać czwórki najciekawszych twórców ery teledysków, reklamy, komiksów i najkrótszych powieści w historii literatury.

Przegląd czasopism: „ITON” 2005, nr 1–2 (Gwiazdeczki) Korporacja Ha!art z zakaźną ironią doniosła na swojej stronie internetowej o pojawieniu się na rynku nowego (?) magazynu o nazwie „ITON”. Co tak przykuło ich uwagę w zawartości gazety (tyle bowiem znaczy po hebrajsku jej tytuł)? Adnotacja w stopce redakcyjnej: „Zrealizowano przy udziale wsparcia finansowego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji”! „Pismo mniejszości o kulturze” nr 1 (ponoć z 2005 roku) zakupiłem w dobrze wyposażonej księgarni rzeczonego wydawcy przy krakowskich Plantach (Bunkier Sztuki, pl. Szczepański). A kilkoma wnioskami z homo-żydowskiej lektury chętnie się dzielę. Może przybędą inni skuszeni tym czasopiśmiennym kąskiem.

[Piotr Czerski, Ojciec odchodzi, Korporacja Ha!art, Kraków 2006] 2 kwietnia 2006 zapisał się jako rocznica śmierci Jana Pawła II , ale też wyjście na młodoliteracki jaw minipowieści Piotra Czerskiego. Ojciec odchodzi, zapowiadany jako „jeszcze jedna książka o polskim papieżu”, zdecydowanie różni się od dostępnych na rynku publikacji. Zamiast pisać o wielkim Polaku, porusza głównie kwestię odbioru tej postaci (historycznej i medialnej) w społeczeństwie. Celem nadrzędnym (?) autora stało się zaś obalanie krótko sugerowanego mitu o narodzinach nowego pokolenia: JP2 (tu z kolei nazywanego „Dżej Pi Tu”) czy Woodstock. Dlaczego? Bo nie mają nic ciekawego do powiedzenia, brak im zbiorowej kreacji, stwórczości własnej i idei przewodniej na dłuższą drogę. Dyskutantów i ludzi, którzy potrafią …

[Helen Fielding, Dziennik Bridget Jones, Warszawa 2001] OŚWIADCZENIE Ja, męska szowinistyczna świnia, przyznaję, że zbłądziłem – zaliczyłem płód Helen Fielding, obchodząc się z nim jak ze śmieciem. Wystarczyła jedna noc, abym bestialsko dobrał się do Bridget Jones i jej dziennika, przeleciał od początku do końca, a następnie wyrzucił tę zdobycz z mojej pamięci. Jako ograniczony umysłowo i nie liczący się z uczuciami kobiet członek społeczeństwa nie doceniłem walorów intelektualnych pań Fielding i Jones. Liczę jednak na przebaczenie licznego grona rozjuszonych feministek, które nie przywykły przyjmować do wiadomości racjonalnych argumentów krytyki literackiej płci brzydkiej i kupiły już miliony egzemplarzy „inteligentnie zabawnego dziennika” (określenie wydawcy bez jaj).

Mamy aktorki grające ciałem, tancerki poruszające wydatnymi atutami, zespoły koncertujące tylko przy akompaniamencie playbacku… – całe rzesze pseudoartystów. Krytycy ich nienawidzą, a publiczność uwielbia. Masa ludzi, według tylko sobie znanych kryteriów, wykształca swoisty smak muzyczny i wrażliwość estetyczną. Autor tej opowiastki nie ma zamiaru kryć własnych mało gustownych upodobań i szczerze objawi męskie skłonności do przedmiotowego traktowania muzy swej niepoezji – Edyty G. NABUZOWANY MUZĄ Twórcy często szukają natchnienia do pisania u innych autorów; intertekstualność kusi młodych ponowoczesnych bez pomysłów lub z ich nadmiarem. Ja nawiązuję kontakty z obcą spuścizną jawnie i z premedytacją. Kiepski ze mnie tłumacz literalny, więc mogę dać upust swoim (anty)estetycznym …

[ Karol Maliszewski, Nowa poezja polska 1989–1999. Rozważania i uwagi, Wrocław 2005 ] Tytuł książki Karola Maliszewskiego Nowa poezja polska 1989–1999. Rozważania i uwagi może sugerować, że mamy do czynienia z podręcznikiem historycznoliterackim bądź jakkolwiek rozumianą su(m)mą spostrzeżeń o poezji najnowszej. Byłoby to jednak myślenie pochopne. Wydanie poniekąd błędnego o/sądu nad sylwicznym zbiorem szkiców i analiz znanego krytyka. Tę książkę – zawierającą, prawdę mówiąc, przede wszystkim nowe wersje szkiców publikowanych niegdyś w prasie kulturalno-literackiej – należy uznać raczej za podsumowanie (wszelkich) doświadczeń lekturowych noworudzkiego krytyka, poety i prozaika.

[Przegląd czasopism: „LiteRacje” 2005, nr 1 (Numer krytycznoliteracki)] Rok 2005 przyniósł nam wysyp (meta)krytyki. Zaskakujące to zjawisko, gdyż najczęściej mówi się głośno o kryzysie lub braku wpływowej a rzetelnej krytyki towarzyszącej literaturze naj/młodszej. Wszelkie dyskusje i refleksje na piśmie – reasumując – można określić mianem jałowych od/głosów „osobnych”: utyskiwań rozżalonych, bo nie w pełni robotnych, recenzentów i frustratów pozbawionych wydawniczych profitów. Ostatni rodzaj dyskursu krytyczn-ego obnażyli w swoich tekstach Jarosław Klejnocki i adwersarze w „Lampie” (2005, nr 3–11). Ale o nich kilka gorzkich słów na szarym końcu.

[Przegląd czasopism: „Dekada Literacka” 2005, nr 5] Sądziłem, że ankiety „na temat” to już przeżytek i czasopisma odchodzą od tej formy zapełniania stronic. Treści pisane jako zadanie domowe, do narzuconych pytań i kwestii okazjonalnie się sprawdzały jako materiał przyciągający czytelnika mojego pokroju; a żeby jeszcze oddziaływały… Dlatego z dystansem podszedłem do „Dekady Literackiej” 2005, nr 5 o „sprzedajnym” tytule Jak prozaik z artystą, gdzie o wypowiedzenie się na temat kontaktów wymienionych poproszono krytyczki i panów od literatury i sztuki.

[Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, Przewodnik dla bezdomnych niezależnie od miejsca zamieszkania, Legnica 2000] Co potrafi zrobić człowiek w sytuacji krańcowej? Wolę nie odpowiadać na pytanie ani jako homo sapiens, ani jako czytelnik. Ale po przeczytaniu Przewodnika dla bezdomnych niezależnie od miejsca zamieszkania Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego myślę więcej… będąc „w” materializacjach słownych zwanych wierszami. Warszawski poeta o ukraińskich korzeniach w tomie z 2000 roku podnosi kwestię szukania tożsamości człowieka ogarniętego kryzysem świato(p)oglądowym. Droga okazuje się kręta i wyboista, gdyż mężczyzna musi uciekać jeszcze przed śmiercią, a ciało i umysł nie stanowią w tym przypadku azylu.